พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · นวกนิบาต
๗. โลมสกัสสปชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๒๖๕–๑๒๗๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๒ ในนวกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก นวกนิบาต โลมสกัสสปชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๓๖–๓๓๗
๗.โลมสกัสสปชาดก (๔๓๓)
ว่าด้วยโลมสกัสสปฤๅษีเสื่อมจากฌานเพราะอำนาจหญิง
(ท้าวสักกะตรัสกะพระเจ้าพรหมทัตว่า)
{๑๒๖๕} [๑๒๙๕] ถ้าพระองค์นำฤๅษีชื่อโลมสกัสสปะมา (ทำหน้าที่) บูชายัญได้ พระองค์จะได้เป็นพระราชา เสมอด้วยพระอินทร์ ไม่รู้แก่ไม่รู้ ตายเลย(โลมกัสสป <*> ฤๅษีโพธิสัตว์กล่าวกะสัยหอำมาตย์ว่า)
{๑๒๖๖} [๑๒๙๖] อาตมภาพไม่ปรารถนาแผ่นดินซึ่งมีสมุทรล้อมรอบมีสาคร เป็นขอบเขต พร้อมกับการนินทา ดูก่อนสัยหะ ท่านจงทราบ อย่างนี้เถิด{๑๒๖๗} [๑๒๙๗] ดูก่อนพราหมณ์ เราตำหนิการได้ยศ การได้ทรัพย์และ ความประพฤติอันไม่เป็นธรรม มีแต่จะให้ถึงความพินาศ{๑๒๖๘} [๑๒๙๘] ถึงแม้จะเป็นบรรพชิตต้องอุ้มบาตรหาเลี้ยงชีพความเป็นอยู่ นั่นแหละดีกว่า การแสวงหาโดยไม่เป็นธรรมจะดีอะไร{๑๒๖๙} [๑๒๙๙] ถึงแม้จะเป็นบรรพชิตต้องอุ้มบาตรหาเลี้ยงชีพแต่ไม่ เบียดเบียนผู้อื่น ความเป็นอยู่นั้นแหละประเสริฐกว่าความเป็น พระราชาในโลก(ประชาชนที่มาชุมนุมกันได้กล่าวกะโลมสกัสสปฤๅษีว่า)
{๑๒๗๐} [๑๓๐๐] ดวงจันทร์มีกำลัง ดวงอาทิตย์มีกำลัง สมณะและพราหมณ์ มีกำลัง ฝั่งแห่งสมุทรก็มีกำลังแต่หญิงกลับมีกำลังยิ่งกว่า กำลังทั้งหลาย
- <*> โลมสกัสสป - ผู้รวบรวม
{๑๒๗๑} [๑๓๐๑] เพราะพระนางจันทวดีทำให้ฤๅษีชื่อโลมสกัสปะผู้มีตบะกล้ามา บูชายัญตามความต้องการของพระราชบิดาได้
(โลมกัสสปฤๅษีได้ฟังดังนั้น จึงสลดใจ กล่าวว่า)
{๑๒๗๒} [๑๓๐๒] กรรมที่บุคคลทำด้วยความโลภ มีกามเป็นเหตุนั้น เป็นกรรมเผ็ดร้อน เราจักค้นหามูลรากแห่งกรรมนั้น จักตัดราคะพร้อม ทั้งเครื่องผูกเสีย
{๑๒๗๓} [๑๓๐๓] ดูก่อนมหาบพิตรอาตมภาพขอตำหนิกามคุณทั้งหลายในโลก มากมายตบะเท่านั้นเป็นคุณธรรมอันประเสริฐกว่ากามคุณทั้งหลาย อาตมภาพจักละกามทั้งหลายเสียแล้วบำเพ็ญตบะ รัฐ ก็ดี พระนางจันทวดีก็ดีจงเป็นของพระองค์ตามเดิมเถิด
๘. จักกวากชาดก (๔๓๔)
ว่าด้วยความเป็นอยู่ของนกจากพราก
(กาถามนกจากพรากโพธิสัตว์ว่า)
{๑๒๗๔} [๑๓๐๔] ข้าพเจ้าขอถามนกทั้งหลายผู้มีสีดังคลุมด้วยผ้าย้อมนำฝาด เที่ยวเพลิดเพลินใจอยู่เป็นคู่ ๆ ว่า ‘นกทั้งหลายสรรเสริญชาติ กำเนิดนกอะไรในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย’ ขอเชิญท่านทั้งสองบอก นกนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด
- ๑จากพราก, จากพาก [จากกะพฺราก, จากกะพาก] ชื่อนกในวงศ์นกเป็ดนํ้า (ทางวรรณคดีนิยมว่า คู่ของนกนี้ต้องพรากและครวญถึงกันในเวลากลางคืน), จักรพาก หรือ จักรวาก ก็เรียก (พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ หน้า ๒๒๕) จกฺกวกฺก (บาลี)
จบ ๗. โลมสกัสสปชาดก