๑๒. ทัททรชาดก เล่ม ๒๗

โย เต ปุตฺตเก อกฺขาทิ ทินฺนภตฺโต อทูสเก

ตสฺมึ ทาฐา ๓ นิปาเตหิ มา เต มุญฺจิตฺถ ชีวโก ฯ

ผู้ใดเจ้าให้ข้าวหุงกิน กลับกินลูกทั้งสองของเจ้าซึ่งมิได้มีความผิดเลยเจ้าจงวางเขี้ยวลงบนผู้นั้น อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ต่อไปเลย.

อากิณฺณลุทฺโท ปุริโส ธาติโจลํว มกฺขิโต

ปเทสํ ตํ น ปสฺสามิ ยตฺถ ทาฐา ๓ นิปาตเย ฯ

บุรุษผู้มีความหยาบช้าร้ายแรง ผู้ลบหลู่ชิ้นผ้าที่ตนนุ่งอยู่ ฉันไม่ขอเห็นมันเลย ฉันจะวางเขี้ยวลงในบุรุษใดเล่า?

อกตญฺญุสฺส โปสสฺส นิจฺจํ วิวรทสฺสิโน

สพฺพญฺเจ ปฐวึ ทชฺชา เนว นํ อภิราธเย ฯ

อันบุรุษผู้อกตัญญู มักคอยแสวงหาโอกาสอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะพึงให้แผ่นดินทั้งปวง ก็ไม่พึงทำให้บุรุษนั้นชื่นชมยินดีได้เลย.

กินฺนุ สุพาหุ ตรมานรูโป

ปจฺจาคโตสิ สห มาณเวน

กึ กิจฺจมตฺถํ อิธมตฺถิ ตุยฺหํ

อกฺขาหิ เม ปุจฺฉิโต เอตมตฺถํ ฯ

๑ ม. ปิยปุจฺฉิกา ฯ ๒ ม. ตํ ฯ ๓ ม. ทาฐํ ฯ

ดูกรเสือโคร่งชื่อสุพาหุ เพราะเหตุไรหนอท่านจึงรีบด่วนกลับมาพร้อมกับมาณพ กิจที่เป็นประโยชน์อะไรของท่านมีอยู่ในที่นี้ เราขอถามท่านถึงกิจอันเป็นประโยชน์นั้น ท่านจงบอกแก่เรา?

โย เต สขา ททฺทโร สาธุรูโป

ตสฺส วธํ ปริสงฺกามิ อชฺช

ปุริสสฺส กมฺมายตนานิ สุตฺวา

นาหํ สุขึ ททฺทรํ อชฺช มญฺเญ ฯ

นกกระทาผู้มีรูปงามตัวใด ซึ่งเป็นสหายของท่าน เราสงสัยว่านกกระทาตัวนั้นจะถูกฆ่าเสียแล้วในวันนี้ เราได้ฟังเหตุอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนั้น จึงมิได้สำคัญว่านกกระทาตัวนั้นจะอยู่เป็นสุขในวันนี้.

กานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ

ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย

กํ วา ปฏิญฺญํ ปุริสสฺส สุตฺวา

ปริสงฺกสิ ททฺทรํ มาณเวน ฯ

ท่านได้ฟังเหตุอะไรอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความประพฤติเลี้ยงชีพของบุรุษนี้ หรือท่านได้ฟังคำปฏิญาณอะไรของบุรุษนี้จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกมาณพนี้ ฆ่าเสียแล้ว

จิณฺณา กลิงฺคา จริตา วณิชฺชา๕

เวตฺตาจาโร ๑ สงฺกุปโถปิ จิณฺโณ

นเฏหิ จิณฺณํ สห วากุเรหิ ๒

ทณฺเฑน ยุทฺธมฺปิ สมชฺชมชฺเฌ ฯ

การค้าขายอันเป็นของชาวเมืองกลิงครัฐ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมาแล้ว แม้หนทางที่มีหลักตอ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติท่องเที่ยวไปด้วยการจ้างออน การฟ้อนรำขับร้องร่วมกับคนฟ้อนทั้งหลาย บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมา ถึงการรบกันด้วยท่อนไม้ในท่ามกลางมหรสพ บุรุษนี้นี้ก็ได้เคยรบมาแล้ว.

พนฺธา กุลิกา ๓ มิตมาฬฺหเกน

อกฺขา ชิตา ๔ สญฺญโม อพฺภตีโต

อปฺปหิตํ ๕ ปุปฺผกํ ๖ อฑฺฒรตฺตํ

หตฺถา อฑฺฒา ปิณฺฑปฏิคฺคเหน ฯ

นกทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ดักมาแล้ว การตวงข้าวเปลือกด้วยเครื่องตวง บุรุษนี้ก็ได้ตวงมาแล้ว สกาบุรุษนี้ก็ได้ชนะมาแล้ว ความสำรวมระวังบุรุษนี้ก็ก้าวล่วงเสีย เลือดที่ไหลออกมาตั้งครึ่งคืนบุรุษนี้ก็คัดให้หยุดได้ มือทั้งสองของบุรุษนี้มีความร้อนในเวลารับก้อนข้าว.

ตานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ

ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย

ยถา อยํ ทิสฺสติ โลมปิณฺโฑ

คาโว หตา กึ ปน ททฺทรสฺสาติ ฯ

ททฺทรชาตกํ ทฺวาทสมํ ฯ

___________

ตสฺสุทฺทานํ

วรคิชฺฌ สมชฺชนํ หํสวโร

นิธิสวฺหย หาริต ปาตลิโก

อชรามร ธงฺก ติติกฺข กุโต

อถ ทฺวาทส เปกฺขน ททฺทริภิ ฯ

นวกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ

๑ ม. เวตฺตจโร ฯ ๒ สี. ยุ. วากเรหิ ฯ ๓ สี. ยุ. กุลิงฺกา ฯ ๔ ฐิตาติปิ ฯ

๕ ม. อพฺพาหิตํ ฯ สี. ยุ. อพฺพูหิตํ ฯ ๖ ม. ปุพฺพกํ ฯ

เราได้ฟังเหตุทั้งหลาย อันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความประพฤติเลี้ยงชีวิตของบุรุษนี้มาดังนี้ว่า กลุ่มขนนกกระทาก็ยังประกฏอยู่บนชฎาของบุรุษนี้ วัวทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ฆ่ากินแล้ว ไฉนจะไม่ฆ่านกกระทากินเล่า.

จบ ทัททรชาดกที่ ๑๒.

______________

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก

๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จุลลสุวกราชชาดก

๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก

๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก

๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก

๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก.

จบ นวกนิบาตชาดก.