๘. จักกวากชาดก เล่ม ๒๗

{๑๒๗๑} [๑๓๐๑] เพราะพระนางจันทวดีทำให้ฤๅษีชื่อโลมสกัสปะผู้มีตบะกล้ามา บูชายัญตามความต้องการของพระราชบิดาได้

(โลมกัสสปฤๅษีได้ฟังดังนั้น จึงสลดใจ กล่าวว่า)

{๑๒๗๒} [๑๓๐๒] กรรมที่บุคคลทำด้วยความโลภ มีกามเป็นเหตุนั้น เป็นกรรมเผ็ดร้อน เราจักค้นหามูลรากแห่งกรรมนั้น จักตัดราคะพร้อม ทั้งเครื่องผูกเสีย

{๑๒๗๓} [๑๓๐๓] ดูก่อนมหาบพิตรอาตมภาพขอตำหนิกามคุณทั้งหลายในโลก มากมายตบะเท่านั้นเป็นคุณธรรมอันประเสริฐกว่ากามคุณทั้งหลาย อาตมภาพจักละกามทั้งหลายเสียแล้วบำเพ็ญตบะ รัฐ ก็ดี พระนางจันทวดีก็ดีจงเป็นของพระองค์ตามเดิมเถิด

๘. จักกวากชาดก (๔๓๔)

ว่าด้วยความเป็นอยู่ของนกจากพราก

(กาถามนกจากพรากโพธิสัตว์ว่า)

{๑๒๗๔} [๑๓๐๔] ข้าพเจ้าขอถามนกทั้งหลายผู้มีสีดังคลุมด้วยผ้าย้อมนำฝาด เที่ยวเพลิดเพลินใจอยู่เป็นคู่ ๆ ว่า ‘นกทั้งหลายสรรเสริญชาติ กำเนิดนกอะไรในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย’ ขอเชิญท่านทั้งสองบอก นกนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด

(นกจากพรากโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๒๗๕} [๑๓๐๕] ดูก่อนท่านผู้เบียดเบียนมนุษย์ในหมู่มนุษย์นกทั้งหลาย ย่อมกล่าวถึงพวกเราชาวนกจากพรากผู้ดำเนินรอยตาม ๆ กันมา ในบรรดานกทั้งหลายเขายกย่องกันว่าพวกเราเป็นนกที่มีความงดงาม พวกเราเป็นนกที่สวย เที่ยวอยู่ที่สระ เพราะพวกเรามิได้ทำบาปแม้เพราะการกินเป็นเหตุ(กาถามว่า)

{๑๒๗๖} [๑๓๐๖] ดูก่อนนกจากพราก พวกท่านกินผลไม้อะไรที่สระนี้ พวกท่านกินเนื้อที่ไหน หรือว่าพวกท่านกินโภชนาหารอะไร กำลังและ สีสันของพวกท่านจึงไม่เสื่อมทรามผิดรูปไป

(นกจากพรากโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๒๗๗} [๑๓๐๗] ดูก่อนกา ที่สระนี้จะมีผลไม้ก็หาไม่ เนื้อที่นกจากพรากจะกิน จักมีแต่ไหน พวกเราจะกินแต่สาหร่ายกับแหน พวกเรามิได้ ทำบาปแม้เพราะการกินเป็นเหตุ

(กาถามว่า)

{๑๒๗๘} [๑๓๐๘] ดูก่อนนกจากพราก อาหารที่พวกท่านกินนี้เราไม่ชอบ อาหารที่ท่านกินในภพนี้เป็นอย่างไรท่านก็คล้ายกันกับอาหารนั้น ครั้งก่อนเราก็เคยเป็นอย่างนี้มาแล้ว แต่บัดนี้เรากลายเป็นอย่างอื่นไป ด้วยเหตุนี้แหละ เราจึงเกิดความสงสัยในสีกายของท่าน{๑๒๗๙} [๑๓๐๙] แม้เราก็ได้กินเนื้อ ผลไม้ และข้าวคลุกด้วยเกลือเจือด้วยนํ้ามัน ได้กินอาหารมีรสชาติตามที่เขากินกันในหมู่มนุษย์ จึงได้กล้า หาญเข้าต่อสู้สงครามได้ ดูก่อนนกจากพราก แต่สีสันวรรณะ ของเราหาได้เหมือนของท่านไม่

(นกจากพรากโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๒๘๐} [๑๓๑๐] ดูก่อนกา ท่านเป็นผู้กินอาหารไม่บริสุทธิ์ ชอบโฉบลงทำการ ขณะที่คนเผลอ จะได้กินข้าวนํ้าก็โดยยาก ผลไม้ทั้งหลายท่าน ก็ไม่ชอบกิน หรือ เนื้อในกลางป่าช้าท่านก็ไม่ชอบกิน{๑๒๘๑} [๑๓๑๑] ดูก่อนกา ผู้ใดชอบลงไปทำการขณะที่เขาเผลอ ได้โภคสมบัติ ด้วยกรรมอันชั่วช้ามาบริโภค ภายหลังสภาวะคือตัวเองนั่นแล ย่อมตำหนิผู้นั้น เขาถูกสภาวะตำหนิแล้วย่อมละสีสันและ กำลังไป{๑๒๘๒} [๑๓๑๒] ถ้าบุคคลไม่เบียดเบียนผู้อื่นด้วยกรรมอันหยาบช้าบริโภค อาหารที่เย็นคือได้มาโดยธรรมแม้จะเล็กน้อย เมื่อนั้น กำลัง และวรรณะย่อมเกิดมีแก่เขา เพราะวรรณะทั้งปวงจะเกิดมีได้ ด้วยอาหารเพียงอย่างเดียวก็หาไม่

๙. หลิททราคชาดก (๔๓๕)

ว่าด้วยคนที่ควรคบและไม่ควรคบ

(กุมาริกานางหนึ่งกล่าวกะดาบสหนุ่มว่า)

{๑๒๘๓} [๑๓๑๓] ความอดทนด้วยดีอยู่ในป่าซึ่งมีที่นอนและที่นั่งสงัดเงียบจะมีผล ดีอะไร ก็เหล่าชนผู้อดทนอยู่ในบ้านได้เป็นผู้ประเสริฐกว่าท่าน

(ดาบสหนุ่มถามดาบสโพธิสัตว์ผู้เป็นบิดาว่า)

{๑๒๘๔} [๑๓๑๔] คุณพ่อ ผมออกจากป่าไปถึงหมู่บ้านแล้วจะพึงคบหาคนที่มีศีลมีวัตรอย่างไร ผมถามคุณพ่อ ขอคุณพ่อช่วยบอกข้อนั้นแก่ผมด้วย