๑๒. ทัททรชาดก เล่ม ๒๗

โย เต ปุตฺตเก อขาทิ ทินฺนภตฺโต อทูสเก

ตสฺมึ ทาฐา (๑) นิปาเตหิ มา เต มุจฺจิตฺถ ชีวโก. (๒)

คนที่เจ้าให้ข้าวหุงกินนั้นแหละ

ได้กินลูกน้อยทั้งหลายของเจ้าซึ่งไม่มีความผิด

เจ้าจงกัดมันให้จมเขี้ยว อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่

(แม่เหี้ยกล่าวว่า)

อากิณฺณลุทฺโท ปุริโส ธาติเจลํว มกฺขิโต

ปเทสํ ตํ น ปสฺสามิ ยตฺถ ทาฐํ นิปาตเย.

คนที่ทำงานหยาบช้ามากเป็นคนแปดเปื้อน

เหมือนผ้านุ่งของหญิงเลี้ยงเด็ก

ข้าพเจ้ายังมองไม่เห็นส่วนที่จะกัดมันให้จมเขี้ยวเลย

อกตญฺญุสฺส โปสสฺส นิจฺจํ วิวรทสฺสิโน

สพฺพญฺเจ ปฐวึ ทชฺชา เนว นํ อภิราธเย.

คนอกตัญญู คอยจับผิดอยู่เป็นนิตย์

ถึงจะให้แผ่นดินทั้งหมด ก็ทำให้เขาพึงพอใจไม่ได้

(พญาราชสีห์ถามพญาเสือโคร่งว่า)

กินฺนุ สุพาหุ ตรมานรูโป

ปจฺจาคโตสิ สห มาณเวน

กึ กิจฺจมตฺถํ อิธมตฺถิ ตุยฺหํ

อกฺขาหิ เม ปุจฺฉิโต เอตมตฺถํ.

นี่พ่อสุพาหุ ทำไมหนอ ท่านจึงด่วนกลับมาพร้อมกับมาณพ

ท่านมีกิจสำคัญในที่นี้หรือ

เราถามแล้ว ท่านจงบอกเรื่องนั้น

(พญาเสือโคร่งตอบว่า)

โย เต สขา ททฺทโร สาธุรูโป

ตสฺส วธํ ปริสงฺกามิ อชฺช

ปุริสสฺส กมฺมายตนานิ สุตฺวา

นาหํ สุขึ ททฺทรํ อชฺช มญฺเญ.

วันนี้ เราสงสัยการฆ่านกกระทา

เพื่อนของท่านซึ่งเป็นสัตว์ดี

เราได้ฟังหน้าที่การงานของชายผู้นี้

จึงไม่แน่ใจว่านกกระทาจะมีความสุขในวันนี้

(พญาราชสีห์ถามว่า)

กานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ

ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย

กํ วา ปฏิญฺญํ ปุริสสฺส สุตฺวา

ปริสงฺกสิ ททฺทรํ มาณเวน.

โดยการประมวลความประพฤติของชายคนนี้

ชายคนนี้มีหน้าที่การงานอะไร

หรือการยอมรับอะไรของชายคนนี้ที่ท่านฟังมา

จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกชายคนนี้ฆ่า

(พญาเสือโคร่งตอบว่า)

จิณฺณา กลิงฺคา (๑) จริตา วณิชฺชา

เวตฺตาจโร สงฺกุปโถปิ จิณฺโณ

นเฏหิ จิณฺณํ สห วากุเรหิ๑

ทณฺเฑน ยุทฺธมฺปิ สมชฺชมชฺเฌ.

การค้าขายตามแบบแผนของชาวเมืองกาลิงคะ

ชายคนนี้ก็ได้ดำเนินมาแล้ว

หนทางที่ใช้ตอกทอยสัญจรด้วยหวาย คนผู้นี้ก็ผ่านมาแล้ว

แม้การรบด้วยกระบองพร้อมทั้งบ่วงบาศกลางโรงมหรสพ

ชายคนนี้ก็ได้แสดงมาแล้วกับนักฟ้อนทั้งหลาย

พทฺธา กุลีกา (๑) มิตมาฬฺหเกน

อกฺขา ชิตา สญฺญโม อพฺภตีโต

อปฺปหิตํ (๒) ปุปฺผกํ (๓) อฑฺฒรตฺตํ

หตฺถา ทฑฺฒา ปิณฺฑปฏิคฺคเหน.

นกทั้งหลายเขาก็จับมาแล้ว

งานตวงข้าวเขาก็ทำมาแล้ว

การพนันเขาก็ชนะมาแล้ว

เขาละเมิดการสำรวมศีล

เลือดที่ออกตั้งครึ่งคืนเขาก็คัดให้หยุดได้

มือถูกไฟไหม้เพราะการรับก้อนข้าวที่ร้อน

ตานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ

ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย

ยถา อยํ ทิสฺสติ โลมปิณฺโฑ

คาโว หตา กึ ปน ททฺทรสฺสาติ. (๑๓๔๘)

ททฺทรชาตกํ ทฺวาทสมํ. นวกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ. ตสฺสุทฺทานํ

วรคิชฺฌ สมชฺชน หํสวโร

นิธิสวฺหย หาริต ปาฏลิโก

อชรามร ธงฺก ติติกฺข กุโต

อถ ทฺวาทส เปกฺขน ททฺทริภีติ.

โดยประมวลความประพฤติของชายคนนี้แล้ว

หน้าที่การงานเหล่านั้นเป็นของเขา ที่เราฟังมา

ดังจะเห็นได้ ขนนกกระทากระจุกนี้ยังปรากฏอยู่

โคทั้งหลายเขายังฆ่าได้

ทำไมนกกระทาเขาจะฆ่าไม่ได้เล่า

ทัททรชาดกที่ ๑๒ จบ

รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้ คือ

๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก

๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จูฬสุวกราชชาดก

๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก

๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก

๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก

๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก

นวกนิบาต จบ