๘. จักกวากชาดก เล่ม ๒๗

กาสายวตฺเถ สกุเณ วทามิ

ทุเว ทุเว นนฺทมเน ๑ จรนฺเต

กํ อณฺฑชํ อณฺฑชมานุเสสุ

ชาตึ ปสํสนฺติ ตทิงฺฆ พฺรูถ ฯ

ข้าพเจ้าขอถามนกทั้งหลาย ผู้มีสีดังคลุมด้วยผ้าย้อมน้ำฝาด มีใจเพลิดเพลินเที่ยวอยู่ นกทั้งหลายย่อมสรรเสริญชาติของนกอะไรในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย ขอเชิญท่านทั้งสองบอกนกนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด?

อเมฺห มนุสฺเสสุ มนุสฺสหึส

อนุพฺพเต จกฺกวาเก วทนฺติ

กลฺยาณภาวเมฺห ทิเชสุ สมฺมตา

(อภีตรูปา ๒ วิจราม อณฺณเว)

น ฆาสเหตุปิ กโรม ปาปํ ๓ ฯ

ดูกรท่านผู้เบียดเบียนมนุษย์ ในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย นกทั้งหลายย่อมกล่าวถึงข้าพเจ้าผู้มีชื่อว่านกจักรพราก ติดต่อกันมาว่า ในบรรดานกทั้งหลายเขายกย่องกันว่า เราเป็นนกที่มีความงดงาม (เราเป็นนกมีรูปร่างงดงามเที่ยวอยู่ที่สระ) เรามิได้ทำบาปแม้เพราะเหตุแห่งอาหาร.

กึ อณฺณเว กานิ ผลานิ ภุญฺเช

มํสํ กุโต ขาทถ จกฺกวากา

กึ โภชนํ ภุญฺชถ โว อโนมา

พลญฺจ วณฺโณ จ อนปฺปรูโป ๑ ฯ

๑ สี. ยุ. นนฺทิมเน ฯ ๒ ม. อภิรูปา ฯ ๓ ม. อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ

ดูกรนกจักรพราก ท่านทั้งหลายกินผลไม้อะไรที่สระนี้ หรือว่าท่านกินเนื้อที่ไหน หรือว่าท่านกินโภชนาหารอะไร กำลังและวรรณะของท่านจึงไม่เสื่อมทรามผิดรูปไป?

น อณฺณเว สนฺติ ผลานิ ธงฺก

มํสํ กุโต ขาทิตุํ จกฺกวาเก

เสวาลภกฺขมฺห อปาณโภชนา

(น ฆาสเหตุปิ กโรม ปาปํ)

อภีตรูปา วิจราม อณฺณเว ๒ ฯ

ดูกรกา ที่สระนี้จะมีผลไม้ก็หาไม่ เนื้อที่นกจักรพรากจะกิน ก็มิได้มีที่ไหน เราจะกินแต่สาหร่ายกับน้ำ (เรามิได้ทำบาปแม้เพราะเหตุแห่งอาหาร)เราเป็นนกมีรูปร่างงดงามเที่ยวอยู่ที่สระนี้.

น เม อิทํ รุจฺจติ จกฺกวาเก ๓

อสฺมึ ภเว โภชนสนฺนิกาโส

อโหสิ ปุพฺเพ ตโต เม อญฺญถา

อิจฺเจว เม วิมติ เอตฺถ ชาตา ฯ

ดูกรนกจักรพราก อาหารที่ท่านกินนี้เราไม่ชอบใจ อาหารที่ท่านกินในภพนี้อย่างไร ท่านก็คล้ายกันกับอาหารนั้น ครั้งก่อนเราเคยเป็นอย่างนี้มาแล้ว แต่บัดนี้เรากลายเป็นอย่างอื่นไป ด้วยเหตุนี้แหละ เราจึงเกิดความสงสัยในสีกายของท่าน.

อหมฺปิ มํสานิ ผลานิ ภุญฺเช

อนฺนานิ จ โลณิกเตลิกานิ

รสํ มนุสฺเสสุ ลภามิ โภตฺตุํ

สูโรว สงฺคามมุขํ วิเชตฺวา

น จ เม ตาทิโส วณฺโณ จกฺกวาก ยถา ตว ฯ

แม้เราได้กินเนื้อ ผลไม้ และข้าวคลุกด้วยเกลือเจือด้วยน้ำมัน เราได้กินอาหารมีรสที่เขากินกันในหมู่มนุษย์ จึงได้กล้าหาญเข้าต่อสู่สงครามได้ ดูกรนกจักรพราก แต่สีสันวรรณะของเราหาได้เหมือนของท่านไม่.

อสุทฺธภกฺโขสิ ขณานุปาตี

กิจฺเฉน เต ลพฺภติ อนฺนปานํ

น ตุสฺสสิ รุกฺขผเลหิ ธงฺก

มํสานิ วา ยานิ สุสานมชฺเฌ ฯ

ดูกรกา ท่านเป็นผู้กินอาหารไม่บริสุทธิ์ มักจะโฉบลงในขณะที่เขาพลั้งเผลอ จะได้กินข้าวน้ำก็โดยยาก ผลไม้ทั้งหลายท่านก็ไม่ชอบใจกินหรือเนื้อในกลางป่าช้าท่านก็ไม่ชอบใจกิน.

โย สาหเสน อธิคมฺม โภเค

ปริภุญฺชติ ธงฺก ขณานุปาตี

ตโต อุปกฺโกสติ นํ สภาโว

อุปกฺกุฏฺโฐ วณฺณพลํ ชหาติ ฯ

๑ ม. อนปฺปรูปา ฯ ๒ ม. อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ ๓ ม. จกฺกาวาก ฯ

ดูกรกา ผู้ใดอาศัยบริโภคโภคสมบัติด้วยกรรมอันสาหัส มักจะโฉบลงในขณะที่เขาพลั้งเผลอ ภายหลังสภาวธรรมก็ย่อมติเตียนผู้นั้น ผู้นั้นถูกสภาวธรรมติเตียนแล้ว ก็ย่อมละทิ้งสีและกำลังเสีย.

อปฺปมฺปิ เจ นิพฺพุตึ ภุญฺชติ ยทิ

อสาหเสน อปรูปฆาตี

พลญฺจ วณฺโณ จ ตทสฺส โหติ

น หิ สพฺโพ อาหารมเยน วณฺโณติ ฯ

จกฺกวากชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

ถ้าผู้ใดได้บริโภคอาหารแม้สักนิดหน่อย ซึ่งเป็นของเย็นไม่เบียดเบียนผู้อื่นด้วยกรรมอันผลุนผลัน กำลังกายและวรรณะก็ย่อมมีแก่ผู้นั้นวรรณะทั้งปวงจะได้มีแก่ผู้นั้นด้วยอาหารมีประการต่างๆ เท่านั้นก็หาไม่.

จบ จักกวากชาดกที่ ๘.