พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค
๗. โกฏสิมพลิชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๘๖–๑๐๙๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๑ ในคันธารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๑๒. โกฏสิมฺพลิชาตก (๗)
๗. โกฏสิมพลิชาดก (๔๑๒)
ว่าด้วยเทวดาผู้สถิตอยู่ที่ต้นงิ้วใหญ่
(พญาครุฑกล่าวกับรุกขเทวดาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค โกฏสิมพลิชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๗๖–๑๗๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๗๗–๒๗๘
อหํ ทสสตพฺยามํ อุรคมาทาย อาคโต
ตญฺจ มญฺจ มหากายํ ธารยํ นปฺปเวธสิ.
ข้าพเจ้าจับพญานาคตัวยาวตั้ง ๑,๐๐๐ วามาไว้
พญานาคและข้าพเจ้านั้นมีร่างกายใหญ่โต
ท่านยังรองรับไว้ได้ ไม่สะทกสะท้าน
อถิมํ ขุทฺทกํ ปกฺขึ อปฺปมํสตรํ มยา
ธารยํ พฺยถสิ (๑) ภีโต (๒) กมตฺถํ โกฏสิมฺพลิ.
- ๑สี. พฺยาธเส, อิ. พฺยธเส, ม. พฺยาธสิ
- ๒ฉ.ม. ภีตา
โกฏสิมพลิเทพบุตร เพราะเหตุไร
เมื่อท่านรองรับนางนกน้อยตัวนี้ซึ่งมีเนื้อน้อยกว่าข้าพเจ้า
จึงมีความกลัวจนตัวสั่น
(รุกขเทวดากล่าวกับพญาครุฑว่า)
มํสภกฺโข ตุวํ ราช ผลภกฺโข อยํ ทิโช
อยํ นิโคฺรธวีชานิ ปิลกฺขุทุมฺพรานิ จ
อสฺสตฺถานิ จ ภกฺเขตฺวา ขนฺเธ เม โอหทิสฺสติ.
พญาครุฑ ตัวท่านกินเนื้อเป็นอาหาร
ส่วนนกนี้กินผลไม้เป็นอาหาร
นกตัวนี้กินเมล็ดไทร เมล็ดดีปลี เมล็ดมะเดื่อ
และเมล็ดโพธิ์แล้ว จักถ่ายรดลำต้นข้าพเจ้า
เต รุกฺขา สํวิรูหนฺติ มม ปสฺเส นิวาตชา
เต มํ ปริโยนนฺธิสฺสนฺติ อรุกฺขํ มํ กริสฺสเร.
ต้นไม้เหล่านั้นจะเจริญงอกงามอยู่ระหว่างกิ่งของข้าพเจ้า
ต้นไม้เหล่านั้นจะรึงรัดปกคลุมข้าพเจ้า
จักทำให้ข้าพเจ้าไม่เป็นต้นไม้
สนฺติ อญฺเญปิ รุกฺขา เส มูลิโน ขนฺธิโน ทุมา
อิมินา สกุณชาเตน วีชมาหริตฺวา (๑) หตา.
- ๑ฉ.ม. พีชมาหริตา
แม้ต้นไม้เหล่าอื่นมีรากและลำต้นมั่นคง
ที่ถูกนกตัวนี้นำพืชมาทำลายก็มีอยู่
อชฺฌารูหาภิวฑฺฒนฺติ พฺรหนฺตํปิ วนปฺปตึ
ตสฺมา ราช ปเวธามิ สมฺปสฺสํนาคตํ ภยํ.
ต้นไม้ทั้งหลายที่งอกขึ้นมา
จะเติบโตเกินต้นไม้เจ้าป่าแม้ที่มีลำต้นใหญ่โต
พญาครุฑ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าเมื่อเห็นภัยในอนาคต
จึงสะทกสะท้าน
(พญาครุฑกล่าวว่า)
สงฺเกยฺย สงฺกิตพฺพานิ รกฺเขยฺยานาคตํ ภยํ
อนาคตภยา ธีโร อุโภ โลเก อเวกฺขตีติ.
โกฏสิมฺพลิชาตกํ สตฺตมํ.
บุคคลพึงระแวงภัยที่ควรระแวง
พึงป้องกันภัยที่ยังมาไม่ถึง
เพราะภัยที่ยังมาไม่ถึง
นักปราชญ์จึงได้พิจารณาเห็นโลกทั้ง ๒
โกฏสิมพลิชาดกที่ ๗ จบ
จบ ๗. โกฏสิมพลิชาดก