พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค
๘. ธูมการีชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๙๓–๑๐๙๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๑ ในคันธารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๑๓. ธูมการิชาตก (๘)
๘. ธูมการิชาดก (๔๑๓)
ว่าด้วยพราหมณ์ผู้ก่อไฟรมควัน
(พระศาสดาตรัสขยายอาการถามของพระธนญชัยในอดีตว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค ธูมการีชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๗๖–๑๗๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๗๘–๒๗๙
ราชา อปุจฺฉิ วิธุรํ ธมฺมกาโม ยุธิฏฺฐิโล
อปิ พฺราหฺมณ ชานาสิ โก เอโก พหุ โ สจติ.
พระเจ้ายุธิฏฐิละผู้ใคร่ธรรม ได้ตรัสถามวิธุรบัณฑิตว่า
พราหมณ์ เจ้าทราบบ้างไหม มีใครคนหนึ่งเศร้าโศกมาก
(พระโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)
พฺราหฺมโณ อชยูเถน ปหูเตโธ (๑) วเน วสํ
ธูมํ อกาสิ วาเสฏฺโฐ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต.
- ๑ก. พหุเตนฺโท, ม.อิ. พหูเตโธ
มีพราหมณ์วาเสฏฐโคตร บูชาไฟอยู่ในป่ากับฝูงแพะ
ไม่เกียจคร้าน ก่อไฟรมควันทั้งกลางวันและกลางคืน
ตสฺส ตํ ธูมคนฺเธน สรภา มกสทฺทิตา (๑)
วสฺสาวาสํ อุปาคจฺฉุํ ธูมการิสฺส สนฺติเก.
- ๑ฉ. มกสฑฺฑิตา, ม.อิ. มกสฏฺฏิตา
ด้วยกลิ่นควันไฟนั้นของเขา พวกละมั่งถูกยุงรบกวน
จึงได้เข้าไปอยู่ใกล้พราหมณ์ผู้ก่อไฟรมควันตลอดฤดูฝน
สรเภสุ มนํ กตฺวา อชา โส นาวพุชฺฌถ
อาคจฺฉนฺตี วชนฺตี วา ตสฺส ตา วินสุํ อชา.
เขาพอใจพวกละมั่ง เลยไม่เอาใจใส่พวกแพะ
มันจะมาหรือจะไปก็ไม่รับรู้
แพะเหล่านั้นของเขาจึงพินาศไป
สรภา สรเท กาเล ปหีนมกเส วเน
ปาวึสุ (๑) คิริทุคฺคานิ นทีนํ ปภวานิ จ.
- ๑ฉ.ม. ปาวิสุํ
เมื่อป่าไร้ยุงในฤดูใบไม้ร่วง
พวกละมั่งก็พากันเข้าไปยังซอกเขาและต้นน้ำลำธาร
สรเภ จ คเต ทิสฺวา อชา จ วิภวํ คตา (๑)
กิโส จ วิวณฺโณ จาสิ ปณฺฑุโรคี จ พฺราหฺมโณ.
- ๑ม. อเช จ วิภวํ คเต
พราหมณ์เห็นพวกละมั่งจากไปแล้ว
และพวกแพะก็ถึงความพินาศ จึงซูบผอม
มีผิวพรรณหม่นหมองและเป็นโรคผอมเหลือง
เอวํ โย สํ นิรงฺกตฺวา อาคนฺตุํ กุรุเต ปิยํ
โส เอโก พหุ โสจติ ธูมการีว พฺราหฺมโณติ.
ธูมการิชาตกํ อฏฺฐมํ.
ด้วยประการเช่นนี้ ผู้ใดไม่สนใจคนเก่าของตน
รักแต่คนมาใหม่ ผู้นั้นก็จะโดดเดี่ยว
เศร้าโศกมากเหมือนดังพราหมณ์ผู้ก่อไฟรมควัน
ธูมการิชาดกที่ ๘ จบ
จบ ๘. ธูมการีชาดก