๒. มหากปิชาดก เล่ม ๒๗

อตฺตานํ สงฺกมํ กตฺวา โย โสตฺถึ สมตารยิ

กึ ตฺวํ เตสํ กิเม (๑) ตุยฺหํ โหนฺติ เอเต มหากปิ.

พญาลิง เจ้าทอดตัวเป็นสะพาน

ให้ลิงเหล่านี้ข้ามไปโดยสวัสดี

เจ้าเป็นอะไรกับลิงเหล่านั้น

ลิงเหล่านั้นเป็นอะไรกับเจ้า

(พญาลิงกราบทูลว่า)

ราชาหํ อิสฺสโร เตสํ ยูถสฺส ปริหารโก

เตสํ โสกปเรตานํ ภีตานนฺเต อรินฺทม.

ขอเดชะพระองค์ผู้ปราบข้าศึก

ข้าพระองค์เป็นพญาลิงผู้เป็นใหญ่ปกครองฝูงลิงเหล่านั้น

ผู้มีทั้งความเศร้าโศกและความกลัวต่อพระองค์

อุลฺลงฺฆยิตฺวา (๑) อตฺตานํ วิสฺสฏฺฐธนุโน สตํ

ตโต อปรปาเทสุ ทฬฺหํ พนฺธํ ลตาคุณํ. (๒)

ข้าพระองค์ได้พุ่งตัวซึ่งมีเถาวัลย์ผูกติดที่ ๒ เท้าหลังอย่างมั่นคง

ไปจากต้นไม้นั้นประมาณชั่วร้อยคันธนูที่ปลดสายแล้ว

ฉินฺนพฺภมิว วาเตน นุณฺโณ (๑) รุกฺขมุปาคมึ

โสหํ อปฺปภวํ ตตฺถ สาขํ หตฺเถหิ อคฺคหึ.

ข้าพระองค์นั้นพุ่งออกไปตามลมเข้าหาต้นมะม่วงนี้

ดุจเมฆถูกลมพัดขาด เมื่อไปไม่ถึง

จึงใช้เท้าหน้าทั้ง ๒ จับกิ่งมะม่วงกลางอากาศนั้น

ตํ มํ วิณายตํ (๑) สนฺตํ สาขาย จ ลตาย จ

สมนุกฺกมนฺตา ปาเทหิ โสตฺถึ สาขมิคา คตา.

ข้าพเจ้านั้น ถูกกิ่งไม้และเถาวัลย์ขึงอยู่เหมือนสายพิณ

พวกลิงใช้เท้าเหยียบข้ามไปโดยสวัสดี

ตํ มํ น ตปฺปตี พนฺโธ วโธ (๑) เม น ตเปสฺสติ

สุขมาหริตํ เตสํ เยสํ รชฺชมการยึ.

การผูกด้วยเถาวัลย์นั้นไม่ทำให้ข้าพเจ้าเดือดร้อน

ถึงตายก็ไม่เดือดร้อน ขอข้าพเจ้าได้นำความสุข

มาให้แก่ฝูงลิงที่ข้าพเจ้าปกครองอยู่(เท่านั้น)

เอสา เต อุปมา ราช ตํ สุโณหิ อรินฺทม (๑)

รญฺญา รฏฺฐสฺส โยคฺคสฺส พลสฺส นิคมสฺส จ

สพฺเพสํ สุขเมฏฺฐพฺพํ ขตฺติเยน ปชานตาติ.

มหากปิชาตกํ ทุติยํ.

ขอเดชะพระราชาผู้ปราบข้าศึก

นี้เป็นอุปมาสำหรับพระองค์

ขอพระองค์ทรงสดับข้ออุปมานั้นเถิด

ก็พระราชามหากษัตริย์ผู้ทรงทราบชัด

ควรจะแสวงหาความสุขมาให้แก่ชนทั้งปวง

คือ ทั้งชาวแคว้น พาหนะ พลนิกาย และชาวบ้าน

มหากปิชาดกที่ ๒ จบ