๔. จัมมสาฏกชาดก เล่ม ๒๗

{๕๙๑} [๕๙๑] ขอถวายพระพรมหาบพิตรผู้เป็นใหญ่ในปัญจาลรัฐ บัณฑิตกล่าวถึงการขอว่าเป็นการร้องไห้ ผู้ใดปฏิเสธคำขอ บัณฑิตกล่าวคำปฏิเสธของผู้นั้นว่าเป็นการร้องไห้ตอบ{๕๙๒} [๕๙๒] ชาวปัญจาลรัฐผู้มาประชุมกันแล้วอย่าได้เห็นอาตมภาพร้องไห้ หรืออย่าได้เห็นพระองค์ทรงกันแสงด้วยเลยเพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงปรารถนาขอเฝ้าในที่ลับ(พระราชาตรัสประทานพรแด่พระดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๕๙๓} [๕๙๓] ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าขอถวายวัวแดง ๑,๐๐๐ ตัวพร้อมด้วยวัว จ่าฝูงแก่ท่าน ธรรมดาอารยชนได้ฟังคาถาอันประกอบด้วยธรรม ของพระคุณเจ้าแล้ว ทำไมจะให้แก่ท่านผู้เป็นอารยชนไม่ได้เล่า

๔. จัมมสาฏกชาดก (๓๒๔)

ว่าด้วยอย่าไว้ใจสัตว์หน้าขน

(ปริพาชกยืนประนมมือรับไหว้แพะแล้วกล่าวว่า)

{๕๙๔} [๕๙๔] แพะตัวนี้มีท่าทางดี เป็นที่เจริญใจ และมีปกติน่ารักใคร่ รู้จัก เคารพนบนอบพราหมณ์ผู้สมบูรณ์ด้วยชาติและมนต์ทั้งหลาย นับได้ว่าเป็นแพะประเสริฐ มียศศักดิ์(พ่อค้าโพธิสัตว์ผู้เป็นบัณฑิตเตือนปริพาชกว่า)

{๕๙๕} [๕๙๕] ดูก่อนพราหมณ์ ท่านอย่าได้ไว้วางใจสัตว์สี่เท้าด้วยเพียงได้เห็น มันครู่เดียว มันต้องการจะชนให้ถนัดจึงย่อตัวลง มันจักชนให้เหมาะ ๆ

(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๕๙๖} [๕๙๖] กระดูกขาของพราหมณ์ก็หัก บริขารที่หาบอยู่ก็พลัดตก สิ่งของ ก็แตกกระจายหมดพราหมณ์ประคองแขนทั้งสองคร่ำครวญอยู่ว่า ‘โธ่เอ๋ย แพะมาฆ่าพรหมจารีได้’(ปริพาชกนั้นคร่ำครวญว่า)

{๕๙๗} [๕๙๗] ผู้ใดสรรเสริญคนที่ไม่ควรบูชา ผู้นั้นจะต้องถูกเขาหํ้าหั่นนอนอยู่ เหมือนเราผู้มีปัญญาทรามถูกแพะชนเอาในวันนี้

๕. โคธชาดก (๓๒๕)

ว่าด้วยฤๅษีกินเหี้ย

(พญาเหี้ยโพธิสัตว์ต่อว่าดาบสว่า)

{๕๙๘} [๕๙๘] ข้าพเจ้าสำคัญว่าท่านเป็นสมณะ จึงได้เข้ามาหาท่านผู้ไม่มีศีล ท่านได้ขว้างข้าพเจ้าด้วยท่อนไม้เหมือนไม่ใช่สมณะ{๕๙๙} [๕๙๙] แน่ะท่านผู้โง่เขลา ประโยชน์อะไรด้วยชฎาแก่ท่าน ประโยชน์ อะไรด้วยหนังเสือแก่ท่านภายในของท่านรกรุงรังท่าน ขัดเกลาแต่ภายนอก(ดาบสได้ฟังดังนั้นจึงกล่าวว่า)

{๖๐๐} [๖๐๐] มาเถอะ เหี้ยเอ๋ย เจ้าจงกลับมากินข้าวสุกแห่งข้าวสาลีก่อนเถิด นํ้ามัน เกลือ และดีปลีของเรามีมาก