พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · กุฏิทูสกวรรค
๙. กาฬพาหุชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๑๔–๖๑๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในกุฏิทูสกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๒๙. กาฬพาหุชาตก (๙)
๙. กาฬพาหุชาดก (๓๒๙)
ว่าด้วยลิงชื่อกาฬพาหุ
(นกแขกเต้าโปฏฐปาทะกล่าวกับนกแขกเต้าราธโพธิสัตว์ผู้เป็นพี่ชายว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต กุฏิทูสกวรรค กาฬพาหุชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๑๐–๑๑๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๗๙–๑๘๐
ยํ อนฺนปานสฺส ปุเร ลภาม
ตนฺทานิ สาขมิคเมว คจฺฉติ
คจฺฉามทานิ วนเมว ราธ
อสกฺกตา จสฺม ธนญฺชยาย.
ลาโภ อลาโภ ยโส อยโส จ
นินฺทา ปสํสา จ สุขํ จ ทุกฺขํ
เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา
มา โสจิ กึ โสจสิ โปฏฺฐปาท.
น้องโปฏฐปาทะเอ๋ย โลกธรรมในหมู่มนุษย์เหล่านี้
คือ ความมีลาภ ไม่มีลาภ มียศ ไม่มียศ
นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์ เป็นของไม่เที่ยง
เจ้าอย่าเศร้าโศกไปเลย จะเศร้าโศกไปทำไม
(นกโปฏฐปาทะกล่าวว่า)
อทฺธา ตุวํ ปณฺฑิตโกสิ ราธ
ชานาสิ อตฺถานิ อนาคตานิ
กถํ นุ สาขามิคํ ทกฺขาม (๑)
นิทฺธาวิตํ ราชกุลโตว ชมฺมํ.
- ๑ฉ.สี. ทกฺขิสาม, ม. ทกฺขิยาม
พี่ราธะ พี่เป็นบัณฑิตแแท้ ๆ ย่อมรู้ประโยชน์ที่ยังไม่มาถึง
ทำอย่างไร เราจะเห็นลิงชั่วถูกไล่ออกจากราชตระกูล
(นกราธโพธิสัตว์กล่าวว่า)
จาเลติ กณฺณํ ภกุฏึ กโรติ
มุหุํ มุหุํ ภายเต กุมาเร
สยเมว ตํ กาหติ กาฬพาหุ
เยนารกา ฐสฺสติ อนฺนปานาติ.
กาฬพาหุชาตกํ นวมํ.
จบ ๙. กาฬพาหุชาดก