arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · กุฏิทูสกวรรค

๙. กาฬพาหุชาดก เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๑๔–๖๑๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในกุฏิทูสกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๓๒๙. กาฬพาหุชาตก (๙)

๙. กาฬพาหุชาดก (๓๒๙)

ว่าด้วยลิงชื่อกาฬพาหุ

(นกแขกเต้าโปฏฐปาทะกล่าวกับนกแขกเต้าราธโพธิสัตว์ผู้เป็นพี่ชายว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต กุฏิทูสกวรรค กาฬพาหุชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๑๐–๑๑๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๗๙–๑๘๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยํ อนฺนปานสฺส ปุเร ลภาม

ตนฺทานิ สาขมิคเมว คจฺฉติ

คจฺฉามทานิ วนเมว ราธ

อสกฺกตา จสฺม ธนญฺชยาย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อก่อน เราได้ข้าวและน้ำใดจากราชสำนัก

บัดนี้ ข้าวและน้ำนั้นไปหาลิง เท่านั้น พี่ราธะ

เรากลับไปป่ากันเถิด เพราะพระเจ้าธนัญชัยไม่สักการะเราแล้ว

(นกราธโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑แปลถอดความจากคำบาลีว่า สาขมิค แปลว่า เนื้อที่อยู่บนกิ่งไม้
บาลี (มหาจุฬาฯ)

ลาโภ อลาโภ ยโส อยโส จ

นินฺทา ปสํสา จ สุขํ จ ทุกฺขํ

เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา

มา โสจิ กึ โสจสิ โปฏฺฐปาท.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

น้องโปฏฐปาทะเอ๋ย โลกธรรมในหมู่มนุษย์เหล่านี้

คือ ความมีลาภ ไม่มีลาภ มียศ ไม่มียศ

นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์ เป็นของไม่เที่ยง

เจ้าอย่าเศร้าโศกไปเลย จะเศร้าโศกไปทำไม

(นกโปฏฐปาทะกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อทฺธา ตุวํ ปณฺฑิตโกสิ ราธ

ชานาสิ อตฺถานิ อนาคตานิ

กถํ นุ สาขามิคํ ทกฺขาม (๑)

นิทฺธาวิตํ ราชกุลโตว ชมฺมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.สี. ทกฺขิสาม, ม. ทกฺขิยาม
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พี่ราธะ พี่เป็นบัณฑิตแแท้ ๆ ย่อมรู้ประโยชน์ที่ยังไม่มาถึง

ทำอย่างไร เราจะเห็นลิงชั่วถูกไล่ออกจากราชตระกูล

(นกราธโพธิสัตว์กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จาเลติ กณฺณํ ภกุฏึ กโรติ

มุหุํ มุหุํ ภายเต กุมาเร

สยเมว ตํ กาหติ กาฬพาหุ

เยนารกา ฐสฺสติ อนฺนปานาติ.

กาฬพาหุชาตกํ นวมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ลิงกาฬพาหุกระดิกหู กลอกหน้ากลอกตา

ทำให้พระราชกุมารหวาดกลัวอยู่บ่อย ๆ

มันจะทำตนเองให้อดข้าวและน้ำ

กาฬพาหุชาดกที่ ๙ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑แปลถอดความจากคำบาลีว่า เยนารกา ฐสฺสติ อนฺนปานา แปลว่า อยู่ห่างไกลจากข้าวและน้ำ

จบ ๙. กาฬพาหุชาดก