พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · กุกกุวรรค
๕. ทัพพปุปผกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙๗–๑๐๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในกุกกุวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๐๐. ทพฺภปุปฺผชาตก (๕)
๕. ทัพภปุปผชาดก (๔๐๐)
ว่าด้วยสุนัขจิ้งจอกชื่อทัพภปุปผะ
(นากที่เที่ยวไปในน้ำลึกพูดกับนากที่เที่ยวไปตามริมฝั่งว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต กุกกุวรรค ทัพพปุปผกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๖๕–๑๖๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๖๐–๒๖๑
อนุตีรจารี ภทฺทนฺเต สหายมนุธาว มํ
มหา เม คหิโต มจฺโฉ โส มํ หรติ เวคสา.
เพื่อนผู้เจริญ เพื่อนผู้เที่ยวไปตามริมฝั่ง
จงวิ่งตามเรามาเถิด เราจับปลาใหญ่ได้แล้ว
มันพาเราไปอย่างรวดเร็ว
(นากที่เที่ยวไปตามริมฝั่งพูดว่า)
คมฺภีรจารี ภทฺทนฺเต ทฬฺหํ คณฺหาหิ ถามสา
อหํ ตํ อุทฺธริสฺสามิ สุปณฺโณ อุรคมฺมิว. (๑)
- ๑ฉ.ม. อุรคามิว
เพื่อนผู้เจริญ เพื่อนผู้เที่ยวไปในน้ำลึก
จงจับมันไว้ให้มั่นคงด้วยกำลัง
เราจะยกมันขึ้นมาเหมือนนกครุฑโฉบงูขึ้น
(นากทั้ง ๒ พูดกับสุนัขจิ้งจอกว่า)
วิวาโท โน สมุปฺปนฺโน ทพฺภปุปฺผ สุโณหิ เม
สเมหิ เมธคํ สมฺม วิวาโท วูปสมฺมตํ.
พวกเราเกิดวิวาทกันขึ้น พ่อทัพภปุปผะจงฟังเรา
เพื่อนจงระงับความทะเลาะกัน ขอความวิวาทจงสงบไป
(สุนัขจิ้งจอกกล่าวว่า)
ธมฺมฏฺโฐหํ ปุเร อาสึ พหุ อฏฺฏํว ตีริตํ (๑)
สเมมิ เมธคํ สมฺม วิวาโท วูปสมฺมตํ.
- ๑ฉ.ม. พหู อฏฺฏา เมตีริตา, สี. พหุ อฏฺฏํ เม ตีริตํ
เมื่อก่อนเราเป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม พิจารณาคดีมาแล้วมากมาย
เพื่อน เราจะระงับความทะเลาะกัน ความวิวาทจงสงบไป
อนุตีรจารี นงฺคุฏฺฐํ สีสํ คมฺภีรจาริโน
อจฺจายํ (๑) มชฺฌิโม ขณฺโฑ ธมฺมฏฺฐสฺส ภวิสฺสติ.
- ๑สี.อิ. อถายํ
นากตัวที่เที่ยวไปตามริมฝั่งจงเอาหางไป
ตัวที่เที่ยวไปในน้ำลึกจงเอาหัวไป
ส่วนท่อนกลางนี้ตกเป็นของเราผู้ตั้งอยู่ในธรรม
(นากทั้ง ๒ พูดกันว่า)
จิรํปิ ภกฺโข อภวิสฺส สเจ น วิวเทมเส
อสีสกํ อนงฺคุฏฺฐํ สิงฺคาโล หรติ โรหิตํ.
ถ้าเราไม่ทะเลาะกัน จักมีอาหารไปนานวัน
สุนัขจิ้งจอกคาบเอาปลาตะเพียนที่ไม่ใช่ท่อนหัวท่อนหางไปเสียแล้ว
(เมียสุนัขจิ้งจอกถามว่า)
ยถาปิ ราชา นนฺเทยฺย รชฺชํ ลทฺธาน ขตฺติโย
เอวาหมชฺช นนฺทามิ ทิสฺวา ปุณฺณมุขํ ปตึ.
วันนี้เรายินดีเพราะเห็นผัวมีหน้าเบิกบาน
เหมือนขัตติยราชทรงยินดีเพราะได้ราชสมบัติ
กถนฺนุ ถลโช สนฺโต อุทเก มจฺฉํ ปรามสิ
ปุฏฺโฐ เม สมฺม อกฺขาหิ กถํ อธิคตํ ตยา.
ทำไมหนอ ท่านเกิดอยู่บนบกจึงจับปลาในน้ำได้
นี่ท่านผู้ร่วมชีวิต ฉันถามแล้วโปรดบอก ท่านได้มาอย่างไร
(สุนัขจิ้งจอกตอบว่า)
วิวาเทน กิสา โหนฺติ วิวาเทน ธนกฺขยา
ชีนา อุทฺทา วิวาเทน ภุญฺช มายาวิ โรหิตํ.
เพราะการทะเลาะกัน สัตว์จึงผ่ายผอม ทรัพย์จึงสิ้นไป
พวกนากเสื่อมเพราะการทะเลาะกัน
แม่มายาวี เธอจงกินปลาตะเพียนเถิด
เอวเมว มนุสฺเสสุ วิวาโท ยตฺถ ชายติ
ธมฺมฏฺฐํ ปฏิธาวนฺติ โส หิ เนสํ วินายโก
ธนาปิ ตตฺถ ชียนฺติ ราชโกโส ปวฑฺฒตีติ.
ทพฺภปุปฺผชาตกํ ปญฺจมํ.
ในหมู่มนุษย์ก็เช่นเดียวกัน เกิดการทะเลาะในที่ใด
ก็จะพากันไปหาผู้ตั้งอยู่ในธรรมในที่นั้น
ผู้วินิจฉัยคดีนั้นเป็นผู้ตัดสินให้พวกเขา
ในการทะเลาะนั้นก็จะพากันหมดสิ้นทรัพย์ไป
พระคลังหลวงก็จะเพิ่มพูน
ทัพภปุปผชาดกที่ ๕ จบ
จบ ๕. ทัพพปุปผกชาดก