๖. ทสรรณกชาดก เล่ม ๒๗

ทสณฺณกํ ติขิณธารํ อสึ สมฺปนฺนปายินํ

ปริสายํ ปุริโส คิลติ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ดาบแคว้นทสัณณกะคมกริบดื่มเลือดของคนที่ถูกต้อง

ชายผู้นี้กลืนเข้าไปได้ท่ามกลางชุมชน

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว จงบอกเหตุนั้น

(อายุรบัณฑิตทูลตอบว่า)

คิเลยฺย ปุริโส โลภา อสึ สมฺปนฺนปายินํ

โย จ วชฺชา ททามีติ ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ. (๑)

ชายผู้นี้กลืนดาบคมกริบที่ดื่มเลือดของคนที่ถูกต้องเข้าไปได้

เพราะความโลภ แต่ผู้ใดพูดว่าจะให้

คำพูดของเขาทำได้ยากกว่าการกลืนดาบนั้น

เหตุอย่างอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย

ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสถามปุกกุสบัณฑิตว่า)

พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ อตฺถํ ธมฺมสฺส โกวิโท

ปุกฺกุสํ ทานิ ปุจฺฉามิ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

อายุรบัณฑิตผู้ฉลาดในธรรมได้แก้เนื้อความแห่งปัญหาแล้ว

บัดนี้เราจะถามท่านปุกกุสบัณฑิตบ้าง

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว ท่านจงบอกเหตุนั้น

(ปุกกุสบัณฑิตทูลตอบว่า)

น วาจมุปชีวนฺติ อผลํ คิรมุทีริตํ

โย จ ทตฺวา อวากยิรา ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ. ๑

วาจาที่เปล่งออกมาคนอาศัยไม่ได้ ไม่มีผล

แต่ผู้ใดให้แล้วไม่ติดใจ การกระทำของผู้นั้นทำได้ยากกว่านั้น

เหตุอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสถามเสนกบัณฑิตว่า)

พฺยากาสิ ปุกฺกุโส ปญฺหํ อตฺถํ ธมฺมสฺส โกวิโท

เสนกํ ทานิ ปุจฺฉามิ กึ ทุกฺกรตรํ ตโต

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

ปุกกุสบัณฑิตผู้ฉลาดในธรรมได้แก้เนื้อความแห่งปัญหาแล้ว

บัดนี้เราจะถามท่านเสนกบัณฑิตบ้าง

เหตุอื่นใดที่ทำได้ยากกว่านั้นมีอยู่หรือ

เราถามแล้ว ท่านจงบอกเหตุนั้น

(เสนกบัณฑิตทูลตอบว่า)

ทเทยฺย ปุริโส ทานํ อปฺปํ วา ยทิวา พหุํ

โย จ ทตฺวา นานุตปฺเป (๑) ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ เอวํ ชานาหิ มาคธ.๑

ทานจะน้อยหรือมากก็ตาม คนก็ควรจะให้

แต่ว่าผู้ใดเมื่อให้แล้ว ภายหลังไม่เดือดร้อน

การให้ของผู้นั้นทำได้ยากกว่า

เหตุอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย ขอเดชะพระเจ้ามัททวะผู้สมมติเทพ

ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้

(พระราชาตรัสสดุดีพระโพธิสัตว์ว่า)

พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ อโถ ปุกฺกุสโปริโส

สพฺเพ ปเญฺห อติโภติ ยถา ภาสติ เสนโกติ.

ทสณฺณกชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.

ตามที่เสนกบัณฑิตกล่าวมาย่อมครอบคลุมปัญหาทุกข้อ

อายุรบัณฑิตและปุกกุสบัณฑิตได้กล่าวแก้แล้ว

ทสัณณกชาดกที่ ๖ จบ