พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · กาลิงควรรค
๓. เอกราชชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๑๐–๕๑๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในกาลิงควรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๐๓. เอกราชชาตก (๓)
๓. เอกราชชาดก (๓๐๓)
ว่าด้วยพระเจ้าเอกราช
(พระเจ้าทุพภิเสนทรงขอโทษพระเจ้าเอกราชแล้ว ตรัสว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต กาลิงควรรค เอกราชชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๙๗–๙๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๘–๑๕๘
อนุตฺตเร กามคุเณ สมิทฺเธ
ภุตฺวาน ปุพฺเพ วสี เอกราช
โสทานิ ทุคฺเค นรกมฺหิ ขิตฺโต
นปฺปชฺชเห วณฺณพลํ ปุราณํ.
ข้าแต่พระเจ้าเอกราช เมื่อก่อนพระองค์เสวยกามคุณ
ที่สมบูรณ์ยอดเยี่ยม มาบัดนี้พระองค์ถูกโยนลงในหลุมอันขรุขระ
ก็ยังไม่ทรงละพระฉวีวรรณและพระกำลังอันมีอยู่แต่ก่อน
(พระเจ้าเอกราชผู้เป็นพระโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงตรัสว่า)
ปุพฺเพว ขนฺตี จ ตโป จ มยฺหํ
สมฺปตฺถิตา ทุพฺภิเสน (๑) อโหสิ
ตนฺทานิ ลทฺธาน กถนฺนุ ราช
ชเห อหํ วณฺณพลํ ปุราณํ.
- ๑สี.อิ. ทพฺพเสนา
พระเจ้าทุพภิเสน เมื่อก่อนหม่อมฉันมีขันติ
และตบะสมปรารถนามาแล้ว
หม่อมฉันได้ขันติและตบะนั้นแล้ว
จะพึงละฉวีวรรณและกำลังอันมีอยู่แต่ก่อนทำไมเล่า
สพฺพา กิเรวํ ปรินิฏฺฐิตานิ
ยสสฺสินํ ปญฺญวนฺตํ วิสยฺห
ยโส จ ลทฺธ า ปุริมํ อุฬารํ
นปฺปชฺชเห วณฺณพลํ ปุราณํ.
พระองค์ผู้เรืองยศ ปรากฏพระปรีชาญาณ
ทรงทนทานเป็นพิเศษ ทราบว่า กรณียกิจทุกอย่าง
หม่อมฉันได้ทำสำเร็จเรียบร้อยแล้ว
ทั้งยังได้ยศที่สูงส่งที่ไม่เคยได้มาก่อน
เพราะเหตุไรจะพึงละฉวีวรรณและกำลังอันมีอยู่แต่ก่อนเสียเล่า
ปนุชฺช ทุกฺเขน สุขํ ชนินฺท
สุเขน วา ทุกฺขมสยฺหสาหิ
อุภยตฺถ สนฺโต อภินิพฺพุตตฺตา
สุเข จ ทุกฺเข จ ภวนฺติ ตุลฺยาติ.
เอกราชชาตกํ ตติยํ.
พระองค์ผู้จอมชน หม่อมฉันบรรเทาความสุข
ด้วยความทุกข์ และข่มความทุกข์ด้วยความสุข
สัตบุรุษเช่นหม่อมฉันวางตนเป็นกลางในความสุขและความทุกข์
เพราะมีความเยือกเย็นในภาวะทั้ง ๒ นั้น
เอกราชชาดกที่ ๓ จบ
จบ ๓. เอกราชชาดก