๓. กุรุธรรมจริยา เล่ม ๓๓

ปุนาปรํ ยทา โหมิ อินฺทปตฺเถ ปุรุตฺตเม

ราชา ธนญฺชโย นาม กุสเลหิ ทสหุปาคโต ฯ

กาลิงฺครฏฺฐวิสยา พฺราหฺมณา อุปคจฺฉุ มํ

อยาจุํ มํ หตฺถินาคํ ธญฺญํ มงฺคลสมฺมตํ ฯ

อวุฏฺฐิโก ชนปโท ทุพฺภิกฺโข ฉาตโก มหา

ททาหิ ปวรํ นาคํ นีลํ อญฺชนสวฺหยํ ฯ

น เม ยาจกมนุปฺปตฺเต ปฏิกฺเขโป อนุจฺฉโว

มา เม ภิชฺชิ สมาทานํ ทสฺสามิ วิปุลํ คชํ ฯ

นาคํ คเหตฺวา โสณฺฑาย ภิงฺคาเร รตนามเย

ชลํ หตฺเถ อากิริตฺวา พฺราหฺมณานํ อทํ คชํ ฯ

ตสฺส ๑ นาเค ปทินฺนมฺหิ อมจฺจา เอตทพฺรวว

กึ นุ ตุยฺหํ วรํ นาคํ ยาจกานํ จ ทสฺสสิ ฯ

ธญฺญํ มงฺคลสมฺปนฺนํ สงฺคามวิชยุตฺตมํ

ตสฺส ๒ นาเค ปทินฺนมฺหิ กินฺเต รชฺชํ กริสฺสติ ฯ

รชฺชมฺปิ เม ทเท สพฺพํ สรีรํ ทชฺชมตฺตโน

สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ ตสฺมา นาคํ อทาสหนฺติ ฯ

กุรุธมฺมจริยํ ตติยํ ฯ

๑ ม. ยุ. ตตฺถ ฯ ๒ ม. ยุ. มุทฺทิกาโม ฯ ๓ ม. ยุ. มุทฺทิโต ฯ ๔ ม. ยุ. ... ตสฺส

ทานํ น ททามิ ฯ ๕ ม. ยุ. เตเนวาหํ ฯ ๖ ม. กุรุราชจริยํ ฯ

อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระราชามีนามว่าธนญชัย อยู่ในอินทปัตถบุรีอันอุดม ประกอบด้วยกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการในกาลนั้น พวกพราหมณ์ชาวกาลิงครัฐ ได้มาหาเรา ขอพระยาคชสารทรง อันประกอบด้วยมงคลหัตถี กะเราว่าชนบทฝนไม่ตกเลยเกิดทุพภิกขภัย อดอยากอาหารมาก ขอพระองค์จงทรงพระราชทานพระยาคชสารตัวประเสริฐมีสีกายเขียวชื่ออัญชนะเถิด เราคิดว่าการห้ามยาจกทั้งหลายที่มาถึงแล้ว ไม่สมควรแก่เราเลย กุศลสมาทานของเราอย่าทำลายเสียเลย เราจักให้คชสารตัวประเสริฐเราได้รับงวงพระยาคชสาร วางลงบนมือพราหมณ์ แล้วจึงหลั่งน้ำในเต้าทองลงบนมือได้ให้พระยาคชสารแก่พราหมณ์ เมื่อเราได้ให้พระยาคชสารแล้ว พวกอำมาตย์ได้กล่าวดังนี้ว่า เหตุไรหนอพระองค์จึงพระราชทานพระยาคชสารตัวประเสริฐ อันประกอบด้วยธัญญลักษณ์ สมบูรณ์ด้วยมงคล ชนะในสงครามอันสูงสุด แก่ยาจกเมื่อพระองค์ทรงพระราชทานคชสารแล้ว พระองค์จักเสวยราชสมบัติได้อย่างไร [เราได้ตอบว่า] แม้ราชสมบัติทั้งหมดเราก็พึงให้ ถึงสรีระของตน เราก็พึงให้ เพราะสัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเราฉะนั้น เราจึงได้ให้พระยาคชสาร ดังนี้แล.

จบกุรุธรรมจริยาที่ ๓