๗. กปิลราชจริยา เล่ม ๓๓

[๖๑] ราชบุรุษทั้งหลายอาบน้ำให้เรา ไล้ทาด้วยของหอม สวมราชมงกุฎราชาภิเษกแล้ว มีฉัตรที่บุคคลถือไว้ให้ ทำประทักษิณพระนคร[๖๒] ดำรงเศวตฉัตรอยู่ ๗ วัน พอพระอาทิตย์ขึ้น นายสารถีอุ้มเราขึ้นรถพาเข้าไปยังป่า

[๖๓] นายสารถีหยุดรถไว้ ณ โอกาสหนึ่ง ปล่อยรถเทียมม้าพอพ้นมือก็ขุดหลุมเพื่อจะฝังเราเสียในแผ่นดิน

[๖๔] พระมหากษัตริย์ทรงคุกคามการอธิษฐานที่เราอธิษฐานไว้ด้วยเหตุต่าง ๆ แต่เราก็ไม่ทำลายการอธิษฐานนั้น เพราะเหตุแห่งพระโพธิญาณนั่นเอง[๖๕] เราจะเกลียดพระมารดาพระบิดาก็หามิได้ เราจะเกลียดตนเองก็หามิได้ แต่พระสัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเรา เพราะฉะนั้นแหละ เราจึงอธิษฐานองค์ ๓ ประการนี้[๖๖] เราอธิษฐานองค์ ๓ ประการนี้อยู่ ๑๖ ปี ผู้เสมอกับเราทางอธิษฐานไม่มี นี้เป็นอธิษฐานบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ มูคผักขจริยาที่ ๖

๗. กปิลราชจริยา

ว่าด้วยจริยาของพญาวานร

{๒๗} [๖๗] เมื่อเราเป็นพญาวานรอยู่ที่ซอกเขาใกล้ฝั่งแม่นํ้า ในกาลนั้น เราถูกจระเข้เบียดเบียนไปไม่ได้

[๖๘] เรายืนอยู่ ณ โอกาสใดโดดจากฝั่งนี้ไปยังฝั่งโน้นได้ จระเข้ฆาตกรผู้เป็นศัตรูจะแสดงความน่ากลัวอยู่ ณ โอกาสนั้น[๖๙] จระเข้นั้นกล่าวกะเราว่า “มาเถิด” แม้เราก็กล่าวกะจระเข้นั้นว่า “แม้เราก็จะไป” ดังนี้แล้วโดดลงเหยียบศีรษะจระเข้นั้นแล้วโดดไปยืนอยู่ที่ฝั่งโน้น[๗๐] เราจะไม่ทำตามคำของจระเข้ที่กล่าวหลอกลวงนั้นหามิได้ ผู้เสมอกับเราทางคำสัตย์ไม่มี นี้เป็นสัจจบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ กปิลราชจริยาที่ ๗

๘. สัจจสวหยปัณฑิตจริยา

ว่าด้วยจริยาของดาบสผู้เป็นบัณฑิตชื่อว่าสัจจะ

{๒๘} [๗๑] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นดาบสปรากฏนามว่าสัจจะ เรารักษาสัตว์โลกไว้ด้วยคำสัตย์ ได้ทำหมู่ชนให้สามัคคีกัน ฉะนี้แล

จบ สัจจสวหยปัณฑิตจริยาที่ ๘

๙. วัฎฏกโปตกจริยา

ว่าด้วยจริยาของลูกนกคุ่ม

{๒๙} [๗๒] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นลูกนกคุ่ม ขนยังไม่งอก ยังอ่อน เป็นดังชิ้นเนื้อ อยู่ในรัง ในแคว้นมคธ