๘. สังวรชาดก เล่ม ๒๗

รีบกำจัดความเศร้าโศกที่เกิดขึ้นโดยฉับพลันเหมือนลมพัด ปุยนุ่นปลิวไป ฉันนั้น

{๑๕๗๓} [๑๖๒๐] คนเราเมื่อจะตาย ก็ตายลำพังคนเดียว เมื่อจะเกิดในตระกูลก็เกิดลำพังคนเดียวส่วนการอยู่ร่วมกันของสรรพสัตว์ก็เป็นเพียงความเกี่ยวข้องกันเท่านั้น{๑๕๗๔} [๑๖๒๑] เพราะเหตุนั้นแล ความเศร้าโศกแม้จะมากมาย ก็ไม่ทำจิตใจของนักปราชญ์ผู้เป็นพหูสูต ผู้มองเห็นโลกนี้และโลกหน้า รู้ ทั่วถึงธรรมให้เร่าร้อนได้{๑๕๗๕} [๑๖๒๒] เราจักให้ยศและโภคสมบัติแก่ผู้ที่ควรจะได้ จักทะนุบำรุงภรรยา พวกญาติ และคนที่เหลือ นี้เป็นหน้าที่ของผู้รู้

(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๑๕๗๖} [๑๖๒๓] พระเจ้ารามผู้มีพระศอดุจกลองทองมีพระพาหาใหญ่ ทรงครอบครองราชสมบัติอยู่ ๑๖,๐๐๐ ปี

๘. สังวรชาดก (๔๖๒)

ว่าด้วยเหตุที่ทำให้อยู่หนือผู้อื่น

(พระอุโบสถกุมารตรัสกะพระเจ้าสังวรมหาราชว่า)

{๑๕๗๗} [๑๖๒๔] ข้าแต่พระมหาราช พระราชาผู้ทรงเป็นจอมชนทรงทราบถึง พระศีลาจารวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้ แต่ มิได้สำคัญพระองค์ว่าควรจะบูชาด้วยชนบทอะไรเลย

{๑๕๗๘} [๑๖๒๕] เมื่อพระมหาราชาผู้สมมติเทพยังทรงพระชนม์อยู่หรือทิวงคต แล้วก็ตาม พระประยูรญาติผู้เห็นประโยชน์ตนเป็นสำคัญต่าง พากันยอมรับนับถือพระองค์

{๑๕๗๙} [๑๖๒๖] ข้าแต่พระเจ้าสังวรราช ด้วยพระศีลาจารวัตรข้อไหน พระองค์ จึงสถิตอยู่เหนือพระเชษฐภาดาผู้มีกำเนิดร่วมกันได้ด้วย พระศีลาจารวัตรข้อไหน หมู่พระประยูรญาติที่ประชุมกันแล้ว จึงไม่ล่วงเกินพระองค์(พระเจ้าสังวรมหาราชตรัสคุณของพระองค์ว่า)

{๑๕๘๐} [๑๖๒๗] ข้าแต่พระราชบุตร หม่อมฉันมิได้ริษยาเหล่าสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ หม่อมฉันนอบน้อมท่านเหล่านั้นโดยเคารพ ไหว้เท้าของท่านผู้คงที่

{๑๕๘๑} [๑๖๒๘] สมณะเหล่านั้นยินดีแล้วในคุณคือธรรมของนักพรตย่อมพรํ่า สอนหม่อมฉันผู้ประกอบในคุณธรรม ผู้ตั้งใจฟัง ไม่มีความริษยา

{๑๕๘๒} [๑๖๒๙] หม่อมฉันได้ฟังคําของสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เหล่านั้นแล้ว มิได้ดูหมิ่นสักน้อยหนึ่งเลย ใจของหม่อมฉันยินดีแล้วในธรรม

{๑๕๘๓} [๑๖๓๐] กองพลช้าง กองพลม้า กองพลรถ และกองพลราบซึ่งอยู่ในกองทัพหม่อมฉันไม่ตัดเบี้ยเลี้ยงและบำเหน็จบำนาญของจาตุรงคเสนาเหล่านั้นให้ลดน้อยลงเลย{๑๕๘๔} [๑๖๓๑] หม่อมฉันมีอำมาตย์ผู้ใหญ่ องคมนตรี และมหาดเล็ก พวกเขาช่วยว่าราชการพระนครพาราณสีให้มีมังสาหารมาก มีนํ้าท่าดี

{๑๕๘๕} [๑๖๓๒] อนึ่ง มีพวกพ่อค้าผู้มั่งคั่งมาจากรัฐต่าง ๆ หม่อมฉันช่วยจัดอารักขาให้พ่อค้าเหล่านั้น ขอได้โปรดทราบอย่างนี้เถิด เจ้าพี่อุโบสถ

(พระอุโบสถกุมารได้ทรงสดับแล้ว จึงตรัสว่า)

{๑๕๘๖} [๑๖๓๓] ขอเดชะพระเจ้าสังวรราชได้ยินว่าพระองค์ทรงครอบครอง ราชสมบัติแห่ง,หมู่พระประยูรญาติโดยธรรมพระองค์เป็นผู้มีพระปรีชา เป็นบัณฑิต ทั้งทรงเกื้อกูลพระประยูรญาติด้วย{๑๕๘๗} [๑๖๓๔] ศัตรูทั้งหลายย่อมไม่เบียดเบียนพระองค์ผู้แวดล้อมไปด้วย พระประยูรญาติ สมบูรณ์ด้วยรัตนะต่าง ๆ เหมือนจอมอสูร ไม่เบียดเบียนพระอินทร์ฉะนั้น

๙. สุปปารกชาดก (๔๖๓)

ว่าด้วยต้นหนโพธิสัตว์ผู้นำพาเรือให้ปลอดภัยจากทะเล ๖ ประการ

(พวกพ่อค้าเห็นปลาตัวเท่ามนุษย์มีจมูกแหลมในทะเล จึงถามว่า)

{๑๕๘๘} [๑๖๓๕] พวกมนุษย์จมูกแหลมดำผุดดำว่ายอยู่ พวกข้าพเจ้าขอถามท่านสุปปารกะ ทะเลนี้ชื่ออะไร

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นต้นหนชื่อว่าสุปปารกะตอบว่า)

{๑๕๘๙} [๑๖๓๖] เมื่อเรือของท่านทั้งหลายผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์ ออกจากท่าภรุกัจฉะแล่นไปผิดทางแล้ว ทะเลตอนนี้เขาเรียกกันว่าขุรมาลี(พวกพ่อค้าเห็นทะเลปรากฏเหมือนกองไฟ จึงถามอีกว่า)

{๑๕๙๐} [๑๖๓๗] ทะเลนี้ปรากฏเหมือนกองไฟและดวงอาทิตย์พวกข้าพเจ้า ขอถามท่านสุปปารกะ ทะเลนี้ชื่ออะไร