arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต

๘. สังวรชาดก เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๗๗–๑๕๘๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๔๖๒. สํวรชาตก (๘)

๘. สังวรชาดก (๔๖๒)

ว่าด้วยพระเจ้าสังวร

(พระอุโบสถกุมารตรัสกับสังวรกุมารว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต สังวรชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๗–๒๔๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๗๐–๓๗๑

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ชานนฺโต โน มหาราช ตว สีลํ ชนาธิโป

อิเม กุมาเร ปูเชนฺโต น ตํ เกนจิ มญฺญถ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระมหาราช พระราชบิดาผู้เป็นพระมหากษัตริย์

ทรงทราบอยู่ถึงสีลวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้

แต่หายกย่องพระองค์ด้วยชนบทใดชนบทหนึ่งไม่

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ติฏฺฐนฺเต โน มหาราเช อาทู (๑) เทเว ทิวงฺคเต

ญาตี ตํ สมนุญฺญึสุ สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. อทุ, สี.อิ. อาทุ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อพระมหาราชผู้สมมติเทพทรงพระชนม์อยู่

หรือทิวงคตแล้วก็ตาม

พระญาติทั้งหลายเมื่อเห็นประโยชน์ของตน

จึงพากันยอมรับพระองค์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เกน สํวร วตฺเตน สญฺชาเต อภิติฏฺฐสิ

เกน ตํ นาติวตฺตนฺติ ญาติสงฺฆา สมาคตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระเจ้าสังวร ด้วยพระจริยาวัตรอะไร

พระองค์จึงทรงดำรงอยู่เหนือพระเจ้าพี่ผู้มีพระชาติเสมอกัน

เพราะเหตุไร บรรดาพระญาติที่มาประชุมกันแล้ว

จึงไม่ล่วงเกินพระองค์

(พระเจ้าสังวรมหาราชตรัสคุณของพระองค์ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น ราชปุตฺต อุสูยามิ (๑) สมณานํ มเหสินํ

สกฺกจฺจนฺเต นมสฺสามิ ปาเท วนฺทามิ ตาทินํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. อสฺสุยฺยามิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระราชบุตร หม่อนฉันไม่ริษยาสมณะทั้งหลาย

ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ย่อมนอบน้อมสมณะเหล่านั้นโดยเคารพ

ย่อมกราบเท้าสมณะผู้คงที่ทั้งหลาย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เต มํ ธมฺมคุเณ ยุตฺตํ สุสฺสูสมนุสูยกํ

สมณา สมนุสาสนฺติ (๑) อิสี ธมฺมคุเณ รตา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. มนุสาสนฺติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สมณะเหล่านั้นย่อมพร่ำสอนหม่อมฉัน

ผู้ประกอบแล้วในพระธรรมคุณ เชื่อฟัง

ไม่ริษยาสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทั้งหลาย

ยินดีแล้วในพระธรรมคุณ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สมณานํ มเหสินํ

น กิญฺจิ อติมญฺญามิ ธมฺเม เม นิรโต มโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันได้สดับคำของสมณะ

ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เหล่านั้นแล้ว ไม่ดูหมิ่นอะไร ๆ

ใจของหม่อมฉันยินดีในธรรมเป็นนิตย์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา

เตสํ (๑) นปฺปฏิพนฺธามิ นิวิฏฺฐํ (๒) ภตฺตเวตนํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. เตสุ
  2. ๒สี.อิ. นิพทฺธํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พลช้าง ราชองครักษ์ พลรถ พลราบ

พลเหล่านั้นหม่อมฉันก็ไม่ตัดเบี้ยเลี้ยง

และรายได้ประจำที่ได้ตั้งไว้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มหามตฺตา จ เม อตฺถิ มนฺติโน ปริจารกา

พาราณสึ โวหรนฺติ พหุมํสสุโรทกํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง หม่อมฉันมีมหาอำมาตย์และมนตรีผู้คอยรับใช้ช่วยจัดการ

กรุงพาราณสีให้มีมังสาหาร สุรา และข้าวน้ำจำนวนมาก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อโถปิ วาณิชา ผีตา นานารฏฺเฐหิ อาคตา

เตสุ เม วิหิตา รกฺขา เอวํ ชานาหุโปสถ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง แม้พ่อค้าทั้งหลายที่มาจากแคว้นต่าง ๆ ก็พากันร่ำรวย

หม่อมฉันก็จัดการคุ้มครองพ่อค้าเหล่านั้น

ข้าแต่พระเจ้าพี่อุโบสถ ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้เถิด

(พระอุโบสถกุมารได้สดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธมฺเมน กิร ญาตีนํ รชฺชํ กาเรหิ สํวร

เมธาวี ปณฺฑิโต จาสิ (๑) อโถปิ ญาตินํ หิโต.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. จาปิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระเจ้าสังวร นัยว่า

ขอพระองค์จงครองราชสมบัติโดยธรรม

แทนพระญาติทั้งหลาย

อนึ่ง ขอพระองค์ผู้มีพระปัญญาและทรงเป็นบัณฑิต

เกื้อกูลแก่พระญาติทั้งหลายเถิด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตํ ตํ ญาติปริพฺยูฬฺหํ นานารตนโมจิตํ

อมิตฺตา นปฺปสหนฺติ อินฺทํว อสุราธิโปติ.

สํวรชาตกํ อฏฺฐมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระองค์ผู้อันพระญาติแวดล้อมแล้วอย่างนี้

ทั้งได้สะสมรัตนะต่าง ๆ ไว้มากมาย

ศัตรูทั้งหลายย่อมข่มเหงไม่ได้

เหมือนกับพระอินทร์ที่จอมอสูรราวีไม่ได้

สังวรชาดกที่ ๘ จบ

จบ ๘. สังวรชาดก