พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๘. สังวรชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๗๗–๑๕๘๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๖๒. สํวรชาตก (๘)
๘. สังวรชาดก (๔๖๒)
ว่าด้วยพระเจ้าสังวร
(พระอุโบสถกุมารตรัสกับสังวรกุมารว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต สังวรชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๗–๒๔๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๗๐–๓๗๑
ชานนฺโต โน มหาราช ตว สีลํ ชนาธิโป
อิเม กุมาเร ปูเชนฺโต น ตํ เกนจิ มญฺญถ.
ขอเดชะพระมหาราช พระราชบิดาผู้เป็นพระมหากษัตริย์
ทรงทราบอยู่ถึงสีลวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้
แต่หายกย่องพระองค์ด้วยชนบทใดชนบทหนึ่งไม่
ติฏฺฐนฺเต โน มหาราเช อาทู (๑) เทเว ทิวงฺคเต
ญาตี ตํ สมนุญฺญึสุ สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน.
- ๑ฉ.ม. อทุ, สี.อิ. อาทุ
เมื่อพระมหาราชผู้สมมติเทพทรงพระชนม์อยู่
หรือทิวงคตแล้วก็ตาม
พระญาติทั้งหลายเมื่อเห็นประโยชน์ของตน
จึงพากันยอมรับพระองค์
เกน สํวร วตฺเตน สญฺชาเต อภิติฏฺฐสิ
เกน ตํ นาติวตฺตนฺติ ญาติสงฺฆา สมาคตา.
ขอเดชะพระเจ้าสังวร ด้วยพระจริยาวัตรอะไร
พระองค์จึงทรงดำรงอยู่เหนือพระเจ้าพี่ผู้มีพระชาติเสมอกัน
เพราะเหตุไร บรรดาพระญาติที่มาประชุมกันแล้ว
จึงไม่ล่วงเกินพระองค์
(พระเจ้าสังวรมหาราชตรัสคุณของพระองค์ว่า)
น ราชปุตฺต อุสูยามิ (๑) สมณานํ มเหสินํ
สกฺกจฺจนฺเต นมสฺสามิ ปาเท วนฺทามิ ตาทินํ.
- ๑ก. อสฺสุยฺยามิ
พระราชบุตร หม่อนฉันไม่ริษยาสมณะทั้งหลาย
ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ย่อมนอบน้อมสมณะเหล่านั้นโดยเคารพ
ย่อมกราบเท้าสมณะผู้คงที่ทั้งหลาย
เต มํ ธมฺมคุเณ ยุตฺตํ สุสฺสูสมนุสูยกํ
สมณา สมนุสาสนฺติ (๑) อิสี ธมฺมคุเณ รตา.
- ๑ฉ.ม. มนุสาสนฺติ
สมณะเหล่านั้นย่อมพร่ำสอนหม่อมฉัน
ผู้ประกอบแล้วในพระธรรมคุณ เชื่อฟัง
ไม่ริษยาสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทั้งหลาย
ยินดีแล้วในพระธรรมคุณ
เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สมณานํ มเหสินํ
น กิญฺจิ อติมญฺญามิ ธมฺเม เม นิรโต มโน.
หม่อมฉันได้สดับคำของสมณะ
ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เหล่านั้นแล้ว ไม่ดูหมิ่นอะไร ๆ
ใจของหม่อมฉันยินดีในธรรมเป็นนิตย์
หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
เตสํ (๑) นปฺปฏิพนฺธามิ นิวิฏฺฐํ (๒) ภตฺตเวตนํ.
- ๑อิ. เตสุ
- ๒สี.อิ. นิพทฺธํ
พลช้าง ราชองครักษ์ พลรถ พลราบ
พลเหล่านั้นหม่อมฉันก็ไม่ตัดเบี้ยเลี้ยง
และรายได้ประจำที่ได้ตั้งไว้
มหามตฺตา จ เม อตฺถิ มนฺติโน ปริจารกา
พาราณสึ โวหรนฺติ พหุมํสสุโรทกํ.
อนึ่ง หม่อมฉันมีมหาอำมาตย์และมนตรีผู้คอยรับใช้ช่วยจัดการ
กรุงพาราณสีให้มีมังสาหาร สุรา และข้าวน้ำจำนวนมาก
อโถปิ วาณิชา ผีตา นานารฏฺเฐหิ อาคตา
เตสุ เม วิหิตา รกฺขา เอวํ ชานาหุโปสถ.
อนึ่ง แม้พ่อค้าทั้งหลายที่มาจากแคว้นต่าง ๆ ก็พากันร่ำรวย
หม่อมฉันก็จัดการคุ้มครองพ่อค้าเหล่านั้น
ข้าแต่พระเจ้าพี่อุโบสถ ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้เถิด
(พระอุโบสถกุมารได้สดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)
ธมฺเมน กิร ญาตีนํ รชฺชํ กาเรหิ สํวร
เมธาวี ปณฺฑิโต จาสิ (๑) อโถปิ ญาตินํ หิโต.
- ๑สี.อิ. จาปิ
ขอเดชะพระเจ้าสังวร นัยว่า
ขอพระองค์จงครองราชสมบัติโดยธรรม
แทนพระญาติทั้งหลาย
อนึ่ง ขอพระองค์ผู้มีพระปัญญาและทรงเป็นบัณฑิต
เกื้อกูลแก่พระญาติทั้งหลายเถิด
ตํ ตํ ญาติปริพฺยูฬฺหํ นานารตนโมจิตํ
อมิตฺตา นปฺปสหนฺติ อินฺทํว อสุราธิโปติ.
สํวรชาตกํ อฏฺฐมํ.
พระองค์ผู้อันพระญาติแวดล้อมแล้วอย่างนี้
ทั้งได้สะสมรัตนะต่าง ๆ ไว้มากมาย
ศัตรูทั้งหลายย่อมข่มเหงไม่ได้
เหมือนกับพระอินทร์ที่จอมอสูรราวีไม่ได้
สังวรชาดกที่ ๘ จบ
จบ ๘. สังวรชาดก