พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · นวกนิบาต
๑๐. สมุคคชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๒๙๒–๑๓๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๒ ในนวกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๓๖. สมุคฺคชาตก (๑๐)
๑๐. สมุคคชาดก (๔๓๖)
ว่าด้วยหญิงในผอบแก้ว
(พระโพธิสัตว์กล่าวกับยักษ์ทานพว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก นวกนิบาต สมุคคชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๐๔–๒๐๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๑๕–๓๑๖
กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา
(๑) สฺวาคตา เอถ ๓ นิสีทถาสเน
กจฺจิตฺถ โภนฺโต กุสลํ อนามยํ
จิรสฺสมพฺภาคมนํ หิ โว อิธ.
- ๑- ๓ สี.อิ. สฺวาคตา เอตฺถ
ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พวกท่านทั้ง ๓ คนมาจากที่ไหนหนอ
พวกท่านพากันมาดีแล้ว เชิญนั่งที่อาสนะเถิด
ท่านผู้เจริญทั้งหลาย
พวกท่านสุขสบายไม่มีโรคภัยเบียดเบียนหรือ
นานมาแล้วพวกท่านเพิ่งจะมาที่นี้ในวันนี้
(ยักษ์ทานพกล่าวว่า)
อหเมว เอโก อิธ มชฺช ปตฺโต
น จาปิ เม ทุติโย โกจิ วิชฺชติ
กิเมว สนฺธาย เต ภาสิตํ อิเส
กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา.
วันนี้ ข้าพเจ้ามาถึงที่นี้เพียงคนเดียว
ข้าพเจ้าไม่มีใครเป็นเพื่อนเลย
ท่านฤๅษี ท่านกล่าวว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย
พวกท่านทั้ง ๓ คนมาจากที่ไหนหนอ
นั่นหมายถึงใครเล่า
(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)
ตุวญฺจ เอโก ภริยา จ เต ปิยา
สมุคฺคปกฺขิตฺตนิกิณฺณมนฺตเร
สา รกฺขิตา กุจฺฉิคตาว เต สทา
วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตา.
ท่านก็คนหนึ่งละ และภรรยาสุดที่รัก
ซึ่งท่านซ่อนไว้ในผอบแก้วข้างใน
ท่านรักษาหล่อนไว้ในท้องในกาลทุกเมื่อ
หล่อนกำลังอภิรมย์อยู่กับวิทยาธรชื่อวายุบุตรในท้องนั้น
(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)
สํวิคฺครูโป อิสินา พฺยากโต
โส ทานโว ตตฺถ สมุคฺคมุคฺคิลิ
อทฺทกฺขิ ภริยํ สุจิมาลธารินึ
วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตํ.
ทานพนั้น ฤๅษีบอกแล้วก็สลดใจ
ได้คายผอบแก้วออกมา ณ ที่นั้น
ได้เห็นภรรยาทัดทรงดอกไม้สวยงาม
กำลังอภิรมย์อยู่กับวิทยาธรชื่อวายุบุตรในผอบนั้น
(ยักษ์ทานพกล่าวว่า)
สุทิฏฺฐรูปมุคฺคตปานุวตฺตินา (๑)
หีนา นรา เย ปมทาวสงฺคตา
ยถา หเว ปาณริเวตฺถ รกฺขิตา
ทุฏฺฐา มยี อญฺญมภิปฺปโมทยิ.
- ๑ก. สุทิฏฺฐรูปุคฺคตปานุวตฺตินา
เหตุการณ์นี้ ท่านผู้บำเพ็ญตบะชั้นสูงได้เห็นแจ่มแจ้งแล้วว่า
นรชนผู้ตกอยู่ในอำนาจของสตรี
เหมือนนางที่เรารักษาไว้ภายในท้องนี้ดังชีวิตของตน
ยังกลับประทุษร้ายเรา ชมเชยกับชายอื่น นับว่าเป็นคนเลว
ทิวา จ รตฺโต จ มยา อุปฏฺฐิตา
ตปสฺสินา โชติริวา วเน วสํ
สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ
อกฺรียรูโป (๑) ปมุทาหิ สนฺถโว.
- ๑ฉ.ม. อกิริยรูโป ปมทาหิ
แม่นางผู้ที่เราบำรุงแล้วทั้งกลางวันและกลางคืน
เหมือนไฟที่ท่านผู้บำเพ็ญตบะอยู่ในป่าบำเรออยู่
หล่อนละเมิดธรรม กลับประพฤติอธรรม
เราไม่ควรทำความเชยชิดกับหญิงทั้งหลายเลย
สรีรมชฺฌมฺหิ ฐิตาติ มญฺญิหํ (๑)
มยฺหํ อยนฺติ อสตึ อสญฺญตํ
สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ
อกฺรียรูโป ปมุทาหิ สนฺถโว.
- ๑ฉ.ม. มญฺญหํ
เราเข้าใจหญิงเลวผู้ไม่สำรวมอยู่กลางตัวเราว่า
หญิงนี้เป็นของเรา มันละเมิดธรรม กลับประพฤติอธรรม
เราไม่ควรทำความเชยชิดกับหญิงทั้งหลายเลย
สุรกฺขิตมฺเมติ กถนฺนุ วิสฺสเส
อเนกจิตฺตาสุ น เหตฺถ (๑) รกฺขณา
เอตา หิ ปาตาลปปาตสนฺนิภา
เอตฺถปฺปมตฺโต พฺยสนํ นิคจฺฉติ.
- ๑ฉ. หตฺถิ, ม. อเนกจิตฺตา ปุน เหตฺถ
จะไว้ใจได้อย่างไรว่า เราคุ้มครองไว้ได้ดี
เพราะพวกหญิงหลายใจ ไม่มีการรักษาไว้ได้เลย
หญิงเหล่านี้เหมือนกับเหวเมืองบาดาล
ชายที่มัวเมาในหญิงเหล่านี้ย่อมถึงความพินาศ
ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา
เย มาตุคาเมหิ จรนฺติ นิสฺสฏา
เอตํ สิวํ อุตฺตมมาภิปตฺถยํ
น มาตุคาเมหิ กเรยฺย สนฺถวนฺติ.
สมุคฺคชาตกํ ทสมํ.
เพราะเหตุนั้นแหละ ชายเหล่าใดสลัดมาตุคามเที่ยวไป
ชายเหล่านั้นมีความสุข ปราศจากความเศร้าโศก
ผู้ปรารถนาความเกษมอันสูงสุด
ไม่พึงทำความเชยชิดกับมาตุคามเลย
สมุคคชาดกที่ ๑๐ จบ
จบ ๑๐. สมุคคชาดก