พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · กุกกุวรรค
๒. มโนชชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๗๖–๙๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในกุกกุวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๙๗. มโนชชาตก (๒)
๒. มโนชชาดก (๓๙๗)
ว่าด้วยราชสีห์มโนชะ
(สุนัขจิ้งจอกปรารภกับตนเองว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต กุกกุวรรค มโนชชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๖๒–๑๖๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๕๖–๒๕๗
ยถา จาโป นินฺนมติ ชิยา จาปิ นิกูชติ
หญฺญเต นูน มโนโช มิคราชา สขา มม.
เพราะคันธนูโก่งและสายธนูส่งเสียงดัง
พญาเนื้อมโนชะสหายของเราจึงถูกฆ่า
หนฺททานิ วนนฺตานิ ปกฺกมามิ ยถาสุขํ
เนตาทิสา สขา โหนฺติ ลพฺภา เม ชีวโต สขา.
ทางที่ดี เราจะหนีเข้าป่าไปตามสบายเสียแต่เดี๋ยวนี้แหละ
ผู้ที่ตายแล้วเช่นนี้เป็นเพื่อนกันไม่ได้
เราเมื่อยังมีชีวิตอยู่ต้องได้เพื่อนใหม่
(พ่อราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)
น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตํ สุขเมธติ
มโนชํ ปสฺส เสมานํ คิริยสฺสานุสาสนี. (๑)
- ๑สี.อิ. อริยสฺสานุสาสนี
ผู้ที่คบคนชั่ว ย่อมไม่ได้รับความสุขอย่างแท้จริง
ดูเถิด เจ้ามโนชะนอนตายเพราะคำสั่งสอนของสุนัขจิ้งจอกคิริยะ
(แม่ราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)
น ปาปสมฺปวงฺเกน มาตา ปุตฺเตน นนฺทติ
มโนชํ ปสฺส เสมานํ อจฺฉนฺนํ (๑) สมฺหิ โลหิเต.
- ๑ม. สจฺฉนฺนํ
แม่ไม่ยินดีเลย ลูกคบคนชั่ว
จงดูเถิดเจ้ามโนชะนอนตายจมกองเลือดของตนเอง
(น้องสาวราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)
เอวมาปชฺชเต โปโส ปาปิโย จ นิคจฺฉติ
โย เว หิตานํ วจนํ น กโรติ อตฺถทสฺสินํ.
บุคคลผู้ไม่กระทำตามถ้อยคำของผู้เกื้อกูลแนะประโยชน์
ต้องเป็นเช่นนี้ และประสบแต่ความเลว
(เมียราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)
เอวญฺจ โส โหติ ตโต จ ปาปิโย
โย อุตฺตโม อธมชนูปเสวี
ปสฺสุตฺตมํ อธมชนูปเสวิตํ (๑)
มิคาธิปํ สรวรเวคนิทฺธุตํ.
- ๑ก. อธมฺมชนูปเสวึ
ผู้ที่เป็นคนชั้นสูงแต่มาคบคนชั้นต่ำ
ย่อมเป็นคนเลวกว่าคนชั้นต่ำนั้นเสียอีก
จงดูเถิด พญาเนื้อชั้นสูงมาคบสุนัขจิ้งจอกชั้นต่ำ
ถูกกำลังลูกศรกำจัดแล้วด้วยประการฉะนี้
(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)
นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี
น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี
เสฏฺฐมุปคมํ อุเทติ ขิปฺปํ
ตสฺมาตฺตนา อุตฺตริตรํ ภเชถาติ.
มโนชชาตกํ ทุติยํ.
คนคบคนเลวก็เลวตาม
คนคบคนเสมอกันย่อมไม่เสื่อมในกาลไหน ๆ
การคบคนที่ดีกว่าย่อมเจริญเร็วพลัน
เพราะเหตุนั้น จงคบคนที่ดีกว่าตนเถิด
มโนชชาดกที่ ๒ จบ
จบ ๒. มโนชชาดก