๗. มาตังคจริยา เล่ม ๓๓

[๕๔] เราทำความกรุณาแก่เขา สละชีวิตของเราว่ายนํ้าไปนำเขามาในเวลากลางคืนข้างแรม

[๕๕] เรารู้เวลาว่าเขาหายเหน็ดเหนื่อยล้าแล้ว จึงได้กล่าวกะเขาดังนี้ว่า “เราจะขอพรกะท่านสักข้อหนึ่ง คือท่านอย่าบอกเราแก่ใคร ๆ”[๕๖] เขาไปยังพระนครแล้วถูกพระราชาตรัสถาม จึงกราบทูลไปเพราะต้องการทรัพย์ เขาได้พาพระราชาเข้ามายังที่อยู่ของเรา

[๕๗] เรากราบทูลเหตุการณ์ทุกอย่างเเด่พระราชา พระราชาทรงสดับคำของเราแล้วทรงสอดถูกศรจะยิงบุรุษนั้น ตรัสว่า “เราจักฆ่าคนชั่วผู้ประทุษร้ายมิตรเสียในที่นี้แหละ”[๕๘] เราตามรักษาคนประทุษร้ายมิตรนั้น ได้มอบตนของเราถวายว่า “ข้าแต่มหาราชเจ้า ขอได้ทรงโปรดหยุดก่อนเถิด พระเจ้าข้า ข้าพระบาทจะทำตามพระราชประสงค์ของพระราชา”[๕๙] เราตามรักษาศีลของเรา ไม่ใช่เราตามรักษาชีวิตของเรา เพราะในกาลนั้น เราเป็นผู้มีศีลเพราะเหตุแห่งพระโพธิญาณนั่นเอง

จบ รุรุราชจริยาที่ ๖

๗. มาตังคจริยา

ว่าด้วยจริยาของมาตังคชฎิล

{๑๗} [๖๐] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นชฎิลมีความเพียรอันแรงกล้า มีนามว่ามาตังคะ เป็นผู้มีศีล มีจิตมั่นคงดี

[๖๑] เราและพราหมณ์คนหนึ่งอยู่ใกล้ฝั่งแม่นํ้าคงคา เราอยู่ด้านเหนือพราหมณ์อยู่ด้านใต้

[๖๒] พราหมณ์เที่ยวไปตามริมฝั่งได้เห็นอาศรมของเราด้านเหนือนํ้า จึงบริภาษเราในที่นั้นแล้วแช่งให้เราศีรษะแตก

[๖๓] ถ้าเราพึงโกรธต่อพราหมณ์นั้น ถ้าเราไม่คุ้มครองศีล เรามองดูพราหมณ์นั้นแล้วก็พึงทำให้เป็นดังเถ้าได้

[๖๔] ในกาลนั้น พราหมณ์นั้นโกรธเคือง มีใจประทุษร้าย แช่งเรามุ่งหมายจะให้ศีรษะแตก คำแช่งนั้นจะตกลงบนศีรษะของเขาเอง เราช่วยเปลื้องเขาให้พ้นโดยควร[๖๕] เราตามรักษาศีลของเรา ไม่ใช่เราตามรักษาชีวิตของเรา เพราะในกาลนั้น เราเป็นผู้มีศีลเพราะเหตุแห่งโพธิญาณนั่นเอง ฉะนี้แล

จบ มาตังคจริยาที่ ๗

๘. ธัมมเทวปุตตจริยา

ว่าด้วยจริยาของธรรมเทพบุตร

{๑๘} [๖๖] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นเทพบุตรชื่อว่าธรรมะผู้มีอานุภาพมาก มีฤทธิ์มาก มีบริวารมาก เป็นผู้อนุเคราะห์แก่โลกทั้งปวง[๖๗] เราพร้อมทั้งมิตรสหายทั้งบริวารชนเที่ยวไปยังหมู่บ้านและนิคมชักชวนให้มหาชนสมาทานกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ