๒. จันทกินนรชาดก เล่ม ๒๗

อุปนียติทํ มญฺเญ จนฺเท โลหิตมทฺทเน ๒

อชฺชาปิ ๓ วิชหามิ ชีวิตํ ปาณา เม จนฺเท นิรุชฺฌนฺติ ฯ

โอสธิ ๔ เม ทุกฺขํ หทยํ เม ฑยฺหเต นิตมฺมามิ

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ ฯ

ติณมิว วนมิว มิลายามิ นที อปริปุณฺณาว ๕ สุสฺสามิ

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ ฯ

วสฺสมิว สเร ปาเท อิมานิ อสฺสูนิ วตฺตเร มยฺหํ

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ ฯ

ดูกรนางจันทา ชีวิตของพี่ใกล้จะขาดอยู่แล้ว พี่กำลังเมาเลือด จันทาเอ๋ยพี่เห็นจะละชีวิตไปแม้ในวันนี้ ลมปราณของพี่กำลังจะดับ. ชีวิตของพี่กำลังจะจม ความทุกข์กำลังเผาผลาญหัวใจพี่ พี่ลำบากยิ่งนัก ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่าความโศกเหล่าอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้. พี่จะเหี่ยวแห้ง เหมือนต้นหญ้าที่ถูกทิ้งไว้บนแผ่นหินร้อน เหมือนต้นไม้มีรากอันขาด พี่จะเหือดหายเหมือนแม่น้ำที่ขาดห้วง ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่าความโศกเหล่าอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้.

น้ำตาของพี่ไหลออกเรื่อยเหมือนน้ำฝนที่ตกลงที่เชิงบรรพต ไหลไปไม่ขาดสาย ฉะนั้น ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่าความโศกเหล่าอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้.

ปาโป โข ๖ ราชปุตฺโต โย เม อิจฺฉิตปตึ วรากิยา

วิชฺฌิ วนมูลสฺมึ โสยํ วิทฺโธ ฉมา เสติ ฯ

อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ ปฏิมุญฺจตุ ราชปุตฺต ตว มาตา

โย มยฺหํ หทยโสโก กึปุริสํ อเวกฺขมานาย ฯ

อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ ปฏิมุญฺจตุ ราชปุตฺต ตว ชายา

โย มยฺหํ หทยโสโก กึปุริสํ อเวกฺขมานาย ฯ

มา จ ปุตฺตํ ๑ มา จ ปตึ อทฺทกฺขิ ราชปุตฺต ตว มาตา

โย กึปุริสํ อวธิ อทูสกํ มยฺหํ กามาหิ ฯ

มา จ ปุตฺตํ มา จ ปตึ อทฺทกฺขิ ราชปุตฺต ตว ชายา

โย กึปุริสํ อวธิ อทูสกํ มยฺหํ กามาหิ ฯ

๑ ม. จนฺทกินฺนรีชาตกํ ฯ ๒ สี. ยุ. โลหิตมเทน มชฺชามิ วิชหามิ ชีวิตํ ปาณา ฯ

๓ ม. อชฺช ฯ ๔ ม. โอสีทิ ฯ ๕ สี. ยุ. อปริปุณฺณิยาว ฯ ๖ ม. โขสิ ฯ

พระราชบุตรใด ยิงสามีผู้เป็นที่ปรารถนาของเรา เพื่อให้เป็นหม้ายที่ชายป่า พระราชบุตรนั้นเป็นคนเลวทรามแท้ สามีของเรานั้นถูกยิงแล้วนอนอยู่บนพื้นดิน. พระราชบุตรเอ๋ย มารดาของท่านจงได้รับสนองความโศกในดวงหทัยของข้าผู้เพ่งมองดูกินนรผู้สามีนี้. ชายาของท่านจงได้รับสนองความโศกในดวงหทัยของข้าผู้เพ่งมองดูกินนรผู้สามีนี้. พระราชบุตรเอ๋ย ท่านได้ฆ่ากินนรผู้ไม่ประทุษร้าย เพราะความรักใคร่ในเราขอมารดาของท่านอย่าได้พบเห็นบุตร และสามีเลย. ท่านได้ฆ่ากินนรผู้ไม่ประทุษร้าย เพราะความรักใคร่ในเรา ขอชายาของท่านจงอย่าได้พบเห็นบุตร และสามีเลย.

มา ตฺวํ จนฺเท โรทิ มา โสจิ วนติมิรมตฺตกฺขิ

มม ตฺวํ เหหิสิ ภริยา ราชกุเล ปูชิตา นารีภิ ฯ

ดูกรนางจันทา ผู้มีนัยน์ตาบานดังดอกไม้ในป่า เธออย่าร้องไห้ อย่าเศร้าโศกเลย เธอจักได้เป็นอัครมเหสีของฉัน มีเหล่านารีในราชสกุลบูชา.

อปิ นูนาหํ มริสฺสํ นาหํ ราชปุตฺต ตว เหสฺสํ

โย กึปุริสํ อวธิ อทูสกํ มยฺหํ กามาหิ ฯ

พระราชบุตร ถึงแม้ว่าเราจักต้องตาย แต่เราจักไม่ขอยอมเป็นของท่านผู้ฆ่ากินนรสามีของเราผู้มิได้ประทุษร้าย เพราะความรักใคร่ในเรา.

อปิ ภีรุเก อปิ ชีวิตุกามิเก กึปุริสี คจฺฉ หิมวนฺตํ

ตาลิสตคฺครโภชนา ๒ อญฺเญ ตํ มิคา รมิสฺสนฺติ ฯ

แนะนางกินนรีผู้ขี้ขลาด มีความรักใคร่ต่อชีวิต เจ้าจงไปสู่ป่าหิมพานต์เถิด มฤคอื่นๆ ผู้บริโภคกฤษณาและกะลำพัก จักยังรักใคร่ยินดีต่อเจ้า.

เต ปพฺพตา ตา จ กนฺทรา ตา จ คิริคุหาโย [๓]

ตตฺถ ๔ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ๕ ฯ

เยสุ ปพฺพเตสุ มยํ เอกโต อภิรมิมฺหา

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ๖ ฯ

เต ปณฺณสนฺถตา รมณียา วาฬมิเคหิ อนุจิณฺณา

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

เต ปุปฺผสนฺถตา รมณียา วาฬมิเคหิ อนุจิณฺณา

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ๑ ฯ

อจฺฉา สวนฺตี คิริวนนทิโย กุสุมาภิกิณฺณโสตาโย

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

นีลานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ ๒

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

ปีตานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

ตมฺพานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

ตุงฺคานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

เสตานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

จิตฺรานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส กูฏานิ ทสฺสนียานิ

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

ยกฺขคณเสวิเต คนฺธมาทเน โอสเธหิ สญฺฉนฺเน

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

กึปุริสเสวิเต คนฺธมาทเน โอสเธหิ สญฺฉนฺเน

ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กึปุริส กถํ อหํ กาสํ ฯ

๑ สี. ยุ. ปุตฺเต ฯ ๒ สี. ยุ. ตาลิสฺสตคฺครโภชเน ฯ ๓ ม. ตเถว ติฏฺฐนฺติ ฯ

๔ ม. ตตฺเถว ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๕ ม. กสฺสํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๖ อยํ คาถา

สพฺพโปตฺถเกสุ น ทิสฺสติ อฏฺฐกถายํ ปน ทิสฺสติ ฯ

๑ อยํ คาถา สพฺพโปตฺถเกสุ ทิสฺสติ อฏฺฐกถายํ ปน น ทิสฺสติ ฯ ๒ สี. ยุ.

ทสฺสเนยฺยานิ ฯ เอวมุปริปิ ฯ

ข้าแต่กินนร ภูเขาเหล่านั้น ซอกเขาเหล่านั้น และถ้ำเหล่านั้นตั้งอยู่ ณที่นั้น ฉันไม่เห็นท่านในที่นั้นๆ จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่เทือกเขา ซึ่งเราเคยร่วมอภิรมย์กัน จะกระทำอย่างไรข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่แผ่นผาอันลาดด้วยใบไม้เป็นที่น่ารื่นรมย์ พวกมฤคร้ายไม่กล้ำกลาย จะทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่แผ่นผาอันลาดด้วยดอกไม้ เป็นที่น่ารื่นรมย์ พวกมฤคร้ายไม่กล้ำกลาย จะทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ลำธารอันมีน้ำใสไหลอยู่เรื่อยๆ มีกระแสเกลื่อนกล่นไปด้วยดอกโกสุม จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์อันมีสีเขียว น่าดูน่าชม จะกระทำอย่างไร?

ข้าแต่กินนรฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์มีสีเหลืองอร่าม น่าดูน่าชม จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์อันมีสีแดงน่าดูน่าชม จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์อันสูงตระหง่าน น่าดูน่าชม จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์อันมีสีขาว น่าดูน่าชมจะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์อันงามวิจิตร น่าดูน่าชม จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่เขาคันธมาทน์อันดารดาษไปด้วยยาต่างๆ เป็นถิ่นที่อยู่ของหมู่เทพเจ้า จะกระทำอย่างไร? ข้าแต่กินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ภูเขาคันธมาทน์อันดารดาษไปด้วยโอสถทั้งหลาย จะกระทำอย่างไร?

วนฺเท เต (ปาเท) อยิรพฺรหฺเม โย เม อิจฺฉิตํ ปตึ วรากิยา

อมเตน อภิสิญฺจิ สมาคตสฺมึ ๑ ปิยตเมน ฯ

ข้าแต่ท่านพราหมณ์ผู้เป็นเจ้า ฉันขอไหว้เท้าทั้งสองของท่าน ผู้มีความเอ็นดู มารดาสามีผู้ที่ดิฉันซึ่งเป็นกำพร้าปรารถนายิ่งนักด้วยน้ำอมฤต ดิฉันได้ชื่อว่า เป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยสามีผู้เป็นที่รักยิ่งแล้ว.

วิจรามทานิ คิริวนนทิโย กุสุมาภิกิณฺณโสตาโย

นานาทุมวสนาโย ปิยํวทา อญฺญมญฺญสฺสาติ ฯ

บัดนี้ เราทั้งสองจักไปเที่ยวสู่ลำธาร อันมีกระแสสินธุ์อันเกลื่อนกล่นด้วยดอกโกสุม ดารดาษไปด้วยบุปผชาติต่างๆ เราทั้งสองจะกล่าววาจาเป็นที่รักแก่กันและกัน.

จบ จันทกินนรชาดกที่ ๒.