๑๐. ทุติยปลายิชาดก เล่ม ๒๗

(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ตรัสกะพระราชาว่า)

{๓๐๖} [๓๐๖] อันที่จริง เมื่อบุคคลถูกงูเห่ากัด หมอบางคนก็รักษาได้ บุคคล ผู้ถูกผีเข้า หมอผีผู้ฉลาดก็ไล่ออกได้ ส่วนบุคคลผู้ถูกความรัก ครอบงำแล้ว ใคร ๆ ก็รักษาไม่หาย เพราะว่าเมื่อบุคคลล่วงเลย ธรรมขาวเสียแล้ว จะรักษาได้อย่างไร

๙. ปลายิตชาดก (๒๒๙)

ว่าด้วยการล้อมเมืองตักกสิลา

(พระเจ้าพรหมทัตทรงมีดำริจะยึดเมืองตักกสิลา จึงตรัสว่า)

{๓๐๗} [๓๐๗] เมืองตักกสิลาถูกข้าศึกล้อมไว้ทุกด้าน ด้วยกองพลช้างชั้นเยี่ยม ซึ่งร้องคำรณอยู่ด้านหนึ่งด้วยกองพลม้าชั้นเยี่ยมอยู่ด้านหนึ่ง ด้วยกองพลรถดุจคลื่นในมหาสมุทรซึ่งยังห่าฝนลูกศรให้ตกลง อยู่ด้านหนึ่ง ด้วยกองพลที่ถือธนูมั่นมีฝีมือยิงแม่นอยู่ด้านหนึ่ง{๓๐๘} [๓๐๘] ท่านทั้งหลายจงรีบรุกเข้าไปและจงรีบบุกเข้าไปจงไสช้างให้ หนุนเนื่องกันเข้าไปเลย จงโห่ร้องให้สนั่นหวั่นไหวในวันนี้ ดุจ สายฟ้าอันแลบแปลบปลาบจากกลีบเมฆคำรณอยู่ฉะนั้น

๑๐. ทุติยปลายิตชาดก (๒๓๐)

ว่าด้วยจิตวิทยาไล่ข้าศึก

(พระเจ้าคันธาระตรัสยกย่องกองทัพของพระองค์ว่า)

{๓๐๙} [๓๐๙] ธงสำหรับรถของเรามีมากมาย พลพาหนะของเราก็นับไม่ถ้วน ยากนักที่ศัตรูจะหาญหักเข้าสู้รบได้ ดุจสาครยากที่ฝูงกาจะบิน

ข้ามไปได้ฉะนั้น อนึ่ง กองพลของเรานี้ก็ยากที่กองพลอื่นจะ หาญเข้าตีหักได้ ดุจภูเขาอันลมไม่อาจให้ไหวได้ฉะนั้น วันนี้เรา ประกอบด้วยกองพลเท่านี้ อันกองพลเช่นนั้นยากที่ศัตรูจะหาญ หักเข้ารุกรานได้

(พระเจ้าพาราณสีโพธิสัตว์ทรงขู่ขวัญพระเจ้าคันธาระว่า)

{๓๑๐} [๓๑๐] ท่านอย่าพูดเพ้อถึงความโง่เขลาไปเลย คนเช่นท่านจะเรียกว่า ผู้สามารถยังไม่ได้ ท่านถูกความเร่าร้อนคือราคะ โทสะ โมหะ และมานะเผารนอยู่เสมอ ไม่อาจจะกำจัดเราได้หรอก แต่จะ ต้องหนีเราไป ท่านจะได้พบกับช้างโทนที่จะเหยียบขยี้ท่าน เหมือนเหยียบต้นอ้อฉะนั้น

จบ กาสาวรรคที่ ๘

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กาสาวชาดก ๒. จูฬนันทิยชาดก

๓. ปุฏภัตตชาดก ๔. กุมภีลชาดก

๕. ขันติวัณณชาดก ๖. โกสิยชาดก

๗. คูถปาณชาดก ๘. กามนีตชาดก

๙. ปลายิตชาดก ๑๐. ทุติยปลายิตชาดก

๙. อุปาหนวรรค

๑. อุปาหนชาดก (๒๓๑)

ว่าด้วยการเปรียบอนารยชนเหมือนกับรองเท้า

(นายควาญช้างโพธิสัตว์ไดักราบทูลพระราชาว่า)

{๓๑๑} [๓๑๑] รองเท้าที่คนซื้อมาเพื่อประโยชน์จะให้สบายเท้ากลับนำเอา ความทุกข์มาให้ รองเท้านั้นถูกแดดเผาบ้าง ถูกพื้นเท้าครูดสีบ้าง จึงกัดเท้าของผู้นั้นนั่นแหละ ฉันใด{๓๑๒} [๓๑๒] ผู้ใดมีชาติกำเนิดตํ่า ไม่ใช่อารยชน เรียนวิชาและศิลปะมาจาก สำนักอาจารย์แล้ว ผู้นั้นย่อมกัดกินตนเองด้วยศิลปะที่เรียนมา ในสำนักอาจารย์นั้นฉันนั้นบุคคลนั้นบัณฑิตเรียกว่า อนารยชน ผู้เปรียบด้วยรองเท้าที่ทำไม่ดี

๒. วีณาคุณชาดก (๒๓๒)

ว่าด้วยรักคนผิด

(เศรษฐีโพธิสัตว์ไดัสนทนากับธิดาเศรษฐีว่า)

{๓๑๓} [๓๑๓] เรื่องนี้เจ้าคงคิดคนเดียว ชายค่อมผู้โง่เขลานี้ไม่ใช่ผู้นำ แม่นางผู้เจริญ เจ้าไม่ควรจะไปกับชายค่อมผู้นี้เลย

(ธิดาเศรษฐีได้กล่าวว่า)

{๓๑๔} [๓๑๔] ดิฉันเข้าใจว่าชายค่อมเป็นผู้องอาจ จึงได้รักใคร่ ชายค่อมนี้ นอนตัวงออยู่ดุจคันพิณที่สายขาดฉะนั้น