๓. ธรรมเทวปุตตชาดก เล่ม ๒๗

{๑๕๑๒} [๑๕๔๙] คนพาลทั้งหลายย่อมทำการพบปะกัน ความสนิทสนมกัน หรือบุญคุณที่ทำไว้แล้วในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไป บุญคุณที่ทำไว้ ในพวกคนพาลถึงจะมากมาย ก็เสื่อมสูญไปหมด เพราะว่า พวกคนพาลเป็นคนอกตัญญ{๑๕๑๓} [๑๕๕๐] ส่วนนักปราชญ์ทั้งหลายย่อมไม่ทำการพบปะกันความสนิทสนมกัน หรือบุญคุณที่ทำไว้แล้วในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไป บุญ คุณที่ทำไว้ในนักปราชญ์ทั้งหลาย ถึงจะน้อยก็ไม่เสื่อมสูญไป เพราะว่านักปราชญ์ทั้งหลายเป็นผู้มีความกตัญญูดี[๑๕๕๑] เราจะให้บ้านส่วย ๕ ตำบล ทาสี ๑๐๐ คน โค ๗๐๐ ตัว ทองเนื้อดี ๑,๐๐๐ แท่งแก่ท่าน และภรรยาผู้เหมาะสมแก่ท่าน ๒ คน

{๑๕๑๔} [๑๕๕๒] ขอเดชะพระมหาราชการสมาคมกับสัตบุรุษย่อมเป็นอย่างนี้ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแคว้นกาสี ข้าพระองค์บริบูรณ์ ด้วยสมบัติมีบ้านส่วยเป็นต้น เหมือนดวงจันทร์อยู่ในท่ามกลาง หมู่ดาวฉะนั้น การสมาคมกับพระองค์นั่นแลเป็นอันข้าพระองค์ ได้ผลแล้วในวันนี้เอง

๓. ธัมมเทวปุตตชาดก (๔๕๗)

ว่าด้วยธรรมชนะอธรรม

(ธรรมเทพบุตรโพธิสัตว์กล่าวกะอธรรมเทพบุตรว่า)

{๑๕๑๕} [๑๕๕๓] ดูก่อนอธรรมเทพบุตร ข้าพเจ้าเป็นผู้สร้างยศ เป็นผู้สร้างบุญ มีสมณะและพราหมณ์สรรเสริญทุกเมื่อ ข้าพเจ้าเป็นผู้มีธรรม เป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว จึงคู่ควรแก่ทาง ท่านจงให้ทางแก่ข้าพเจ้า

(อธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

{๑๕๑๖} [๑๕๕๔] ดูก่อนธรรมเทพบุตรเราผู้ชื่อว่าอธรรมเทพบุตร ขึ้นยาน อธรรมอันมั่นคงแล้ว ไม่เคยกลัวใคร มีรี้พลเข้มแข็ง เพราะเหตุไรเล่า เราจึงจะให้ทางที่ไม่เคยให้ใครแก่ท่านในวันนี้(ธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

{๑๕๑๗} [๑๕๕๕] ธรรมแลปรากฏมาก่อน ภายหลังอธรรมจึงเกิดขึ้นในโลก เราเป็นผู้เจริญกว่า ประเสริฐกว่า ทั้งแก่กว่าท่าน หลบทางให้พี่เสียเถอะ น้องเอ๋ย(อธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

{๑๕๑๘} [๑๕๕๖] เราจะไม่ให้ทางแก่ท่านเพราะการขอร้อง หรือเพราะคำพูดที่เหมาะสม หรือเพราะความเป็นผู้สมควร ในวันนี้เราทั้งสอง จงมารบกัน ผู้ใดชนะ ทางก็จะเป็นของผู้นั้น(ธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

{๑๕๑๙} [๑๕๕๗] เราผู้ชื่อว่าธรรมเทพบุตรลือชาไปทั่วทุกทิศ มีกำลังมาก มียศประมาณไม่ได้ หาผู้เปรียบมิได้ ประกอบด้วยคุณทั้งปวง อธรรม เทพบุตรเอ๋ย ท่านจักชนะเราได้อย่างไร{๑๕๒๐} [๑๕๕๘] ผู้คนเขาใช้เหล็กตีทองอย่างเดียว หาได้ใช้ทองตีเหล็กไม่ ถ้าวันนี้อธรรมจะเข่นธรรมลงได้ เหล็กก็จะน่าดูม่าชมเหมือนทอง

{๑๕๒๑} [๑๕๕๙] ดูก่อนอธรรมเทพบุตรถ้าหากว่าท่านเป็นผู้มีกำลังในการรบ แต่ผู้หลักผู้ใหญ่และครูของท่านมิได้มี เราก็จะยอมให้ทางอันเป็น ที่รักด้วยอาการอันไม่เป็นที่รักแก่ท่านทั้งจะขออดทนถ้อยคำชั่ว ๆ ของท่าน

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๑๕๒๒} [๑๕๖๐] อธรรมเทพบุตรได้ฟังคำนี้แล้วได้หกคะเมนเท้าชี้ฟ้าตกลงจากรถ พลางรำพันเพ้อว่าเราปรารถนาจะรบก็ไม่ได้รบอธรรมเทพ บุตรถูกกําจัดแล้วด้วยเหตุมีประมาณเท่านี้{๑๕๒๓} [๑๕๖๑] ธรรมเทพบุตรผู้มีขันติเป็นกำลัง มีจิตเที่ยงตรง มีกำลังมาก มีความบากบั่นอย่างแท้จริง ชนะกำลังรบ ได้ฆ่าอธรรมเทพบุตร ฝังในแผ่นดินแล้วได้ขึ้นรถของตนไปตามทางนั่นแล{๑๕๒๔} [๑๕๖๒] มารดาบิดาและสมณพราหมณ์ไม่ได้รับการนับถือเป็นอย่างดี ในเรือนส่วนตัวของชนเหล่าใดชนเหล่านั้นครั้นทอดทิ้ง ร่างกายไว้ในโลกนี้เพราะตายไป ย่อมไปสู่นรก เหมือน อธรรมเทพบุตรผู้หกคะเมนเท้าชี้ฟ้าตกจากรถฉะนั้น{๑๕๒๕} [๑๕๖๓] มารดาบิดาและสมณพราหมณ์ได้รับการนับถือเป็นอย่างดี ในเรือนส่วนตัวของชนเหล่าใดชนเหล่านั้นครั้นทอดทิ้ง ร่างกายไว้ในโลกนี้เพราะตายไป ย่อมไปสู่สูคติ เหมือน ธรรมเทพบุตรขึ้นรถของตนไปยังเทวโลกฉะนั้น

๔. อุทยชาดก (๔๕๘)

ว่าด้วยเหตุที่ทำให้ไม่กลัวปรโลก

(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ประสงค์จะใช้ทรัพย์ทดลองการประพฤติพรหมจรรย์ ของพระนางเจ้าอุทัยภัททาผู้เคยเป็นพระอัครมเหสี จึงตรัสว่า)

{๑๕๒๖} [๑๕๖๔] ดูก่อนพระนางผู้มีพระวรกายงามหาที่ติมิได้ มีช่วงพระเพลา กลมกล่อม ทรงพัสตราภรณ์อันสะอาด เสด็จขึ้นสู่ปราสาท ประทับนั่งอยู่พระองค์เดียวดูก่อนพระนางผู้มีพระเนตรงาม