๒. โกสัมพิยชาดก เล่ม ๒๗

ปุถุสทฺโท สมชโน น พาโล โกจิ มญฺญถ

สงฺฆสฺมึ ภิชฺชมานสฺมึ นาญฺญํ ภิยฺโย อมญฺญรุํ.

คนทะเลาะกันมีเสียงดังเหมือนกันไปหมด

ไม่มีใครเลยจะรู้สึกตัวว่าเป็นคนพาล

ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อสงฆ์แตกกัน ก็ไม่ยอมรับรู้เหตุอย่างอื่น

ปริมุฏฺฐา ปณฺฑิตาภาสา วาจาโคจรภาณิโน

ยาวิจฺฉนฺติ มุขายามํ เยน นีตา น ตํ วิทู.

คนฟั่นเฟือนยกตนว่าเป็นบัณฑิต เอาแต่พูด

ยื่นปากพูดตามที่ตัวปรารถนา

แต่ไม่ยอมรับรู้เรื่องที่ทะเลาะกันอย่างไร้ยางอาย

อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม

เย จ ตํ อุปนยฺหนฺติ เวรํ เตสํ น สมฺมติ.

ชนเหล่าใดเข้าไปผูกเวรว่า คนนี้ได้ด่าเรา

ได้ฆ่าเรา ได้ชนะเรา และได้ลักสิ่งของของเราไป

เวรของชนเหล่านั้นย่อมไม่สงบระงับ

อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม

เย จ ตํ นุปนยฺหนฺติ เวรํ เตสูปสมฺมติ.

ส่วนชนเหล่าใดไม่เข้าไปผูกเวรว่า คนนี้ได้ด่าเรา

ได้ฆ่าเรา ได้ชนะเรา และได้ลักสิ่งของของเราไป

เวรของชนเหล่านั้นย่อมสงบระงับ

น หิ เวเรน เวรานิ สมฺมนฺตีธ กุทาจนํ

อเวเรน จ สมฺมนฺติ เอส ธมฺโม สนนฺตโน.

เพราะว่าในกาลไหน ๆ เวรทั้งหลายในโลกนี้

ย่อมไม่สงบระงับด้วยเวร แต่เวรทั้งหลาย

ย่อมสงบระงับด้วยการไม่จองเวร นี้เป็นธรรมเก่า

ปเร จ น วิชานนฺติ มยเมตฺถ ยมามเส

เย จ ตตฺถ วิชานนฺติ ตโต สมฺมนฺติ เมธคา.

ชนพวกอื่นไม่รู้สึกว่าพวกเราย่อมย่อยยับในท่ามกลางสงฆ์นี้

ส่วนชนเหล่าใดในท่ามกลางสงฆ์นั้นย่อมรู้สึก

ต่อจากนั้น ความทะเลาะของชนเหล่านั้นย่อมสงบระงับ

อฏฺฐิจฺฉินฺนา ปาณหรา ควาสฺสธนหาร (๑)

รฏฺฐํ วิลุมฺปมานานํ เตสมฺปิ โหติ สงฺคติ.

กสฺมา ตุมฺหาก โน สิยา.

คนสมัยก่อนตัดกระดูกกัน ปลิดชีวิต ปล้นโค

ม้า ทรัพย์ ซ้ำยังชิงเอาบ้านเมืองกัน

แม้คนเหล่านั้นก็ยังคบกันได้ ทำไมพวกเธอจึงคบกันไม่ได้

สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ

สทฺธิญฺจรํ สาธุวิหาริธีรํ

อภิภุยฺย สพฺพานิ ปริสฺสยานิ

จเรยฺย เตนตฺตมโน สตีมา.

หากบุคคลจะพึงได้สหายผู้มีปัญญารักษาตน

เป็นนักปราชญ์ มีปกติอยู่ด้วยกรรมอันดีงาม

เที่ยวไปด้วยกัน ครอบงำอันตรายทั้งปวงแล้ว

มีสติ พอใจ พึงเที่ยวไปกับสหายนั้นเถิด

โน เจ ลเภถ นิปกํ สหายํ

สทฺธึจรํ สาธุวิหาริธีรํ

ราชาว รฏฺฐํ วิชิตํ ปหาย

เอโก จเร มาตงฺครญฺเญว นาโค.

หากบุคคลไม่ได้สหายผู้มีปัญญารักษาตน

เป็นนักปราชญ์ มีปกติอยู่ด้วยกรรมอันดีงาม

เที่ยวไปด้วยกัน พึงเที่ยวไปผู้เดียว

เหมือนพระราชาทรงละแคว้นที่ทรงชนะแล้วเสด็จไปพระองค์เดียว

และเหมือนช้างมาตังคะเที่ยวไปตัวเดียวในป่า

เอกสฺส จริตํ เสยฺโย นตฺถิ พาเล สหายตา

เอโก จเร น จ ปาปานิ กยิรา

อปฺโปสฺสุกฺโก มาตงฺครญฺเญว นาโคติ.

โกสมฺพิยชาตกํ ทุติยํ.

การเที่ยวไปของบุคคลผู้เดียวเป็นความประเสริฐ

เพราะความเป็นสหายไม่มีในคนพาล

อนึ่ง บุคคลควรมีความขวนขวายน้อย

เที่ยวไปผู้เดียว ไม่พึงทำความชั่ว

เหมือนช้างมาตังคะเที่ยวไปตัวเดียวในป่า

โกสัมพิยชาดกที่ ๒ จบ