๕. สีลวีมังสชาดก เล่ม ๒๗

๔. ทัททรชาดก (๓๐๔)

ว่าด้วยไปอยู่ถิ่นอื่นต้องเจียมตัว

(นาคจูฬทัททระทนถูกดูหมิ่นไม่ได้ จึงกล่าวกะนาคพี่ชายว่า)

{๕๑๔} [๕๑๔] เจ้าพี่ทัททระ ถ้อยคำด่าว่าอันหยาบคายในมนุษยโลกเหล่านี้ ทำให้หม่อมฉันเดือดร้อน ขนาดพวกเด็ก ๆ ชาวบ้านผู้ไม่มี พิษสงยังมาด่าว่าเราผู้เป็นอสรพิษร้ายได้ว่าเป็นสัตว์กินกบกินเขียดบ้าง หากินตามริมนํ้าบ้าง(นาคมหาทัททระผู้เป็นโพธิสัตว์กล่าวให้สติน้องว่า)

{๕๑๕} [๕๑๕] บุคคลผู้ถูกขับไล่จากบ้านเมืองของตนไปอยู่ยังถิ่นอื่นควรสร้าง ฉางใหญ่ไว้สำหรับเก็บคำหยาบคายทั้งหลาย{๕๑๖} [๕๑๖] ในถิ่นใดไม่มีใครรู้จักตนทั้งโดยชาติกำเนิดหรือคุณธรรม เมื่อไปอยู่ในหมู่คนที่ไม่รู้จักในถิ่นนั้นก็อย่าแสดงความถือตัวออกมา{๕๑๗} [๕๑๗] แม้จะมีปัญญาเสมอด้วยไฟ เมื่อไปอยู่ต่างถิ่น ก็พึงอดทนให้ได้ แม้กระทั่งคำขู่ตะคอกของทาส

๕. สีลวีมังสชาดก (๓๐๕)

ว่าด้วยความลับไม่มีในโลก

(พราหมณ์โพธิสัตว์กล่าวกะอาจารย์ว่า)

{๕๑๘} [๕๑๘] ขึ้นชื่อว่าที่ลับย่อมไม่มีในโลกสำหรับผู้ทำบาปกรรมต้นไม้ที่ เกิดในป่าก็ยังมีคนเห็น คนพาลย่อมสำคัญป่านั้นว่าเป็นที่ลับ

{๕๑๙} [๕๑๙] ข้าพเจ้าย่อมไม่เห็นที่ลับ หรือแม้ที่ว่างเปล่าก็ไม่มี ในที่ใดข้าพเจ้าไม่เห็นความว่างเปล่า ที่นั้นชื่อว่าไม่ว่างเปล่าสำหรับข้าพเจ้า(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๕๒๐} [๕๒๐] มาณพผู้ใหญ่ ๖ คนเหล่านั้น คือ ทุชชัจจะ ๑ สุชัจจะ ๑ นันทะ ๑ สุขวัจฉนะ ๑ วัชฌะ ๑ อัทธุวสีละ ๑ มีความ ต้องการธิดาของอาจารย์พากันละธรรมเสีย{๕๒๑} [๕๒๑] ส่วนพราหมณ์ผู้ถึงฝั่งแห่งธรรมทั้งปวง มีปัญญา มีความเพียร มีความก้าวหน้าในสัจจธรรม รักษาธรรมอยู่เนือง ๆ ไฉนจะ ละธรรมนั้นได้เล่า

๖. สุชาตาชาดก (๓๐๖)

ว่าด้วยได้รับโทษเพราะลืมกำพืด

(พระนางสุชาดาเทวีทูลถามพระราชาว่า)

{๕๒๒} [๕๒๒] ขอเดชะฝ่าพระบาท ผลไม้ที่อยู่ในจานทองนี้ ลูกกลมเหมือนไข่ มีสีแดง สะอาด เป็นลูกอะไร หม่อมฉันทูลถามพระองค์ถึงสิ่งนั้น โปรดตรัสบอกด้วย(พระราชาทรงกริ้ว จึงตรัสว่า)

{๕๒๓} [๕๒๓] ดูก่อนพระเทวี เมื่อก่อนเธอเป็นคนหัวโล้น นุ่งผ้าเก่า ๆ ถือ ห่อพกเลือกเก็บผลไม้ชนิดใดอยู่ สิ่งที่ฉันเสวยอยู่ ณ บัดนี้ก็คือ ผลไม้ชนิดนั้นซึ่งเป็นผลไม้ประจำตระกูลของเธอ