พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑๒
๗. ยสเถรคาถา เล่ม ๒๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๕๔ (Royal Thai)7/10 in วรรคที่ ๑๒4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๒ ยสเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 375–376
๖. ปาราปริยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการกำจัดกิเลส
นัยว่า ท่านพระปาราปริยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๓}[๑๑๖] เราละผัสสายตนะ ๖ ประการได้แล้ว เป็นผู้คุ้มครองทวารแล้ว สำรวมด้วยดี กำจัดเสียได้ซึ่งสรรพกิเลสอัน เป็นมูลรากแห่งวัฏฏทุกข์ บรรลุความสิ้นอาสวะแล้ว
๗. ยสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการทำกิจศาสนา
นัยว่า ท่านพระยสเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๔}[๑๑๗] เราเป็นผู้ลูบไล้ดีแล้ว มีเครื่องนุ่งห่มอันงดงาม ประดับด้วยสรรพาภรณ์ ได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำ สั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว
- ๑ผัสสายตนะ ๖ ประการ หมายถึงความที่อายตนะภายใน อายตนะภายนอก และวิญญาณ สัมผัส คือกระทบหรือประจวบกัน ๖ ทาง คือ (๑) จักขุสัมผัส สัมผัสทางตา (คือ ตา รูป จักขุวิญญาณ กระทบกัน) (๒) โสตสัมผัส สัมผัสทางหู (๓) ฆานสัมผัส สัมผัสทางจมูก (๔) ชิวหาสัมผัส สัมผัสทางลิ้น (๕) กายสัมผัส สัมผัสทางกาย (๖) มโนสัมผัส สัมผัสทางใจ {ขุ.เถร.อ. ๑/๓๕๙, พึงดูเทียบใน ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๒๓,๓๒๗ ม.มู. (แปล) ๑๒/๙๘/๑๐๗}
- ๒สรรพกิเลสอันเป็นมูลรากแห่งวัฏฎทุกข์ หมายถึงกิเลสคืออวิชชา ความไม่รู้อริยสัจ และภวตัณหา ความทะยานอยากในภพ (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๕๙)
๘. กิมพิลเถรคาถา
สุภาษิตไม่ให้ลืมตน
นัยว่า ท่านพระกิมพิลเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๕}[๑๑๘] วัยย่อมล่วงไปพลันเหมือนถูกเทวดาสั่งไว้ รูปที่มีอยู่โดยอาการนั้นย่อมปรากฏแก่เราเหมือนเป็นอย่างอื่น เรา ระลึกถึงตนของเราผู้ไม่อยู่ปราศจากสติเหมือนของผู้อื่น
๙. วัชชีปุตตเถรคาถา
สุภาษิตเตือนให้ปฏิบัติธรรม
นัยว่า ท่านพระวัชชีปุตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ใว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๖}[๑๑๙] ดูก่อนอานนท์ผู้โคตมโคตร ท่านจงเข้าไปยังโคนไม้ที่รกชัฏ จงหน่วงนิพพานไว้ในใจแล้วจงเพ่งฌาน และ อย่าประมาท การพิรี้พิไรของประชาชนจักทำประโยชน์ อะไรให้ท่านได้
- ๑สุภาษิตคาถานี้ ท่านพระวัชชีปุตตเถระผู้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ได้อภิญญา ๖ กล่าวปลุกเร้าท่าน พระอานนทเถระผู้ยังเป็นพระเสขะ(เป็นพระโสดาบัน)ที่ถูกมหาชนห้อมล้อมแสดงธรรมอยู่ให้พยายาม เพื่อบรรลุอริยมรรคเบื้องสูง (ถึงขั้นสำเร็จเป็นพระอรหันต์) โดยเหตุการณนี้เกิดขั้นหลังจาก พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จปรินิพพานไม่นาน ขณะที่เหล่าพระมหาเถระได้นัดหมายทำสังคายนา พระธรรมวินัยต่างพร้อมกันอยู่ ณ พระนครเวสาลีนั้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๖๗)
End of ๗. ยสเถรคาถา