๖. ขุชชโสภิตเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๒๓๓] เราจักใช้อกแหวกป่าหญ้าแพรก หญ้าคา หญ้าดอกเลา แฝก หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่าย พอกพูนวิเวก

๖. ขุชชโสภิตเถรคาถา

สุภาษิตชี้ทางแห่งความสุข

นัยว่า ท่านพระขุชชโสภิตเถระ (เมื่อจะบอกจุดประสงค์ที่ตนมาที่ประตูถํ้าสัตตบรรณคูหาแก่เทวดาองค์หนึ่ง) ได้ภาษิตคาถาที่ ๑ อย่างนี้ว่า

{๓๑๒}[๒๓๔] สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านขุชชโสภิตะซึ่งยืนอยู่ที่ประตูถํ้านี้ เป็นสมณะผู้หนึ่งในจำนวนสมณะเหล่านั้น

(เทวดาครั้นฟังดังนั้นแล้ว เมื่อจะแจ้งจุดประสงค์การมาของพระเถระ ให้ภิกษุสงฆ์ที่ประชุมกัน ณ ถํ้าสัตตบรรณคูหา พระนครราชคฤห์ ในคราวทำ ปฐมมหาสังคายนาทราบ ได้กล่าวเป็นคาถาอย่างนี้ว่า)[๒๓๕] สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านผู้มีอายุมาด้วยกำลังฤทธิ์ดังลมพัด ยืนอยู่ที่ประตูถํ้านี้ ก็เป็นสมณะผู้หนึ่ง ในจำนวนสมณะเหล่านั้น

(ท่านพระขุชชโสภิตเถระเมื่อจะพยากรณ์อรหัตตผลในท่ามกลางสงฆ์ ได้ภาษิตคาถาไว้อย่างนี้ว่า

[๒๓๖] ขุชชโสภิตภิกษุรูปนี้มีการรบที่ดี มีการบูชาอย่างดี มีชัยชนะในสงคราม และมีพรหมจรรย์ที่ประพฤติแล้ว ได้รับความสุขอย่างนี้

๗. วารณเถรคาถา

สุภาษิตสอนข้อควรศึกษา

นัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสอนท่านพระวารณเถระด้วย พระพุทธคาถา ๓ พระคาถาอย่างนี้ว่า

{๓๑๓}[๒๓๗] ในหมู่มนุษย์ นรชนใดเบียดเบียนสัตว์อื่น นรชนนั้นย่อมเสื่อมจากความสุขในโลกทั้งสองคือโลกนี้และโลกหน้า[๒๓๘] นรชนใดมีจิตประกอบด้วยเมตตา อนุเคราะห์สัตว์ทั้งปวง นรชนผู้เช่นนั้นย่อมได้ประสบบุญเป็นอันมาก

[๒๓๙] ควรศึกษาถ้อยคำสุภาษิต (คือปริยัติธรรม) การเข้าไปนั่งใกล้สมณะ การอยู่แต่ผู้เดียวในที่สงัด และธรรมเครื่องสงบระงับจิต

๘. ปัสสิกเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลการแนะนำให้คนทำดี

นัยว่า ท่านพระปัสสิกเถระ (เมื่อจะกราบทูลพระศาสดาถึงอุปการะที่ตนทำแก่หมู่ญาติ) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๑๔}[๒๔๐] ก็ในบรรดาหมู่ญาติผู้ไม่มีศรัทธา ถ้ามีสักคนหนึ่งเป็นคนมีศรัทธา มีปัญญา ตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล ก็ย่อมเป็นประโยชน์แก่พวกพ้องได้