๒. สังคามาวจรชาดก เล่ม ๒๗

๔. อสทิสวรรค

๑. อสทิสชาดก (๑๘๑)

ว่าด้วยอสทิสราชกุมาร

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าเรื่องอสทิสราชกุมารโพธิสัตว์ทรงขับไล่ พระราชา ๗ พระนครได้แล้วเสด็จออกผนวชว่า){๒๑๑} [๒๑๑] อสทิสราชกุมารเป็นนักยิงธนู มีกำลังมาก ยิงธนูให้ไปตกในที่ไกล ๆ ได้ ยิงไม่พลาด สามารถทำลายของขนาดใหญ่ ๆ ได้{๒๑๒} [๒๑๒] พระองค์ทรงทำการรบให้ข้าศึกทั้งปวงหนีไป แต่มิได้เบียดเบียน ใคร ๆ เลย ทรงทำพระกนิษฐภาดาให้มีความสวัสดีแล้วก็เข้าถึงความสำรวม

๒. สังคามาวจรชาดก (๑๘๒)

ว่าด้วยช้างเข้าสงคราม

(นายควาญช้างโพธิสัตว์กล่าวสอนช้างว่า)

{๒๑๓} [๒๑๓] ดูก่อนกุญชร ท่านปรากฏว่าเป็นผู้เคยเข้าสู่สงคราม มีความ แกล้วกล้า มีกำลังมาก เข้าไปใกล้ขอบประตูแล้ว ไฉนจึงถอย กลับเสียเล่า{๒๑๔} [๒๑๔] ดูก่อนกุญชร ท่านจงหักลิ่มกลอน ถอนเสาระเนียดและ ทำลายขอบประตูแล้วเข้าประตูให้ได้โดยเร็วเถิด

๓. วาโลทกชาดก (๑๘๓)

ว่าด้วยลากินนํ้าหาง

(พระราชาตรัสถามอำมาตย์โพธิสัตว์ผู้ใกล้ชิดถึงอาการของลาว่า)

{๒๑๕} [๒๑๕] ความเมาย่อมเกิดแก่ลาทั้งหลายเพราะดื่มนํ้าหางซึ่งมีรสน้อย เป็นนํ้าชั้นเลวแต่ความเมาย่อมไม่เกิดแก่ม้าสินธพเพราะดื่ม นํ้าที่มีรสอร่อย ประณีต(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๒๑๖} [๒๑๖]ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมชน สัตว์ที่เกิดในตระกูลตํ่าดื่มน้ำหาง ที่มีรสน้อย อันรสนั้นสัมผัสแล้วย่อมเมา ส่วนสัตว์ที่เกิดในตระกูลสูง เอางานเอาการ ถึงดื่มนํ้าที่มีรสชั้นเสิศเข้าไปก็ไม่เมา

๔. คิริทัตตชาดก (๑๘๔)

ว่าด้วยม้าเอาอย่างนายคิริทัตต์

(อำมาตย์โพธิสัตว์ตรวจดูอาการของม้าแล้วกราบทูลพระราชาว่า)

{๒๑๗} [๒๑๗] ม้าต้นชื่อปัณฑวะของพระเจ้าสามะถูกคนเลี้ยงม้าชื่อคิริทัตต์ ประทุษร้ายเอาจึงละปกติเดิมของตนศึกษาตามอย่าง นายคิริทัตต์นั่นเอง

{๒๑๘} [๒๑๘] ถ้าคนเลี้ยงม้าผู้บริบูรณ์ด้วยอาการอันงดงาม สมควรแก่ม้าต้นนั้น ตบแต่งร่างกายงดงามจูงม้านั้นที่บังเหียนพาเวียนไป รอบ ๆ สนามม้าไซร้ ไม่ช้าเท่าไร ม้านี้ก็จะละอาการขากระเผก ศึกษาตามอย่างคนเลี้ยงม้านั้นได้