๕. ขันติวรรณนชาดก เล่ม ๒๗

๕. ขันติวัณณชาดก (๒๒๕)

ว่าด้วยต้องอดใจในคนที่หาคุณธรรมยาก

(อำมาตย์คนหนึ่งไม่อาจทนต่อความผิดของตนได้ จึงกราบทูลว่า)

{๒๙๙} [๒๙๙] ขอเดชะ ข้าพระบาทมีบุรุษผู้ขวนขวายในกิจทุกอย่างอยู่คนหนึ่ง แต่เขามีความผิดอยู่ข้อหนึ่ง พระองค์จะทรงโปรดดำริในความ ผิดของเขานั้นเป็นประการใด พระเจ้าข้า(พระราชาโพธิสัตว์ตรัสตอบว่า)

{๓๐๐} [๓๐๐] บุรุษเช่นนี้ของเราก็มีอยู่ในที่นี้ แต่บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์คุณหาได้ยาก เราจึงสู้อดใจเสีย

๖. โกสิยชาดก (๒๒๖)

ว่าด้วยผู้รู้กาลควรไม่ควร

(บัณฑิตโพธิสัตว์ได้กราบทูลพระราชาว่า)

{๓๐๑} [๓๐๑] การออกไปในเวลาอันควรเป็นความดี การออกไปในเวลาอันไม่ควรไม่ดีเพราะว่าคนที่ออกไปในเวลาอันไม่ควรย่อมไม่ยังประโยชน์อะไรให้เกิดได้ คนที่เป็นศัฅรูเป็นอันมากย่อมทำ อันตรายคนที่ออกไปแต่ผู้เดียวในเวลาอันไม่ควรได้เหมือน ฝูงการุมจิกนกเค้าฉะนั้น{๓๐๒} [๓๐๒] นักปราชญ์ผู้รู้จักวิธีการจัดการเข้าใจช่องทางของพวกศัตรู ทำพวกศัตรูทั้งมวลให้อยู่ในอำนาจได้แล้วพึงอยู่เป็นสุข เหมือน นกเค้าที่ฉลาดฉะนั้น