๙. สันธิตเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๒๑๔] ดูก่อนจิต เราขอบอกสถานที่นั้นว่าเป็นโทษ และขอบอกสถานที่นั้นว่าเป็นที่ประทุษร้ายจิต พระศาสดา ที่หาได้ โดยยากท่านก็ได้แล้ว ท่านอย่าชักชวนเราไปในทางฉิบหายเลย

๘. ว้ชชิตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการรู้อริยสัจ

นัยว่า ท่านพระวัชชิตเถระ (เมื่อระลึกถึงอดีตชาติของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๕}[๒๑๕] เมื่อเรายังเป็นปุถุชนมืดมนอยู่ ยังไม่เห็นอริยสัจ จึงได้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในคติทั้งหลายตลอดกาลนาน

[๒๑๖] บัดนี้เราเป็นผู้ไม่ประมาทแล้ว กำจัดสังสารวัฏได้แล้ว คติทั้งปวงเราก็ตัดขาดแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป

๙. สันธิตเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญอนิจจสัญญา

นัยว่า ท่านพระสันธิตเถระ (เมื่อประกาศการบรรลุคุณวิเศษของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๖}[๒๑๗] เราเป็นผู้มีสติ ได้อนิจจสัญญาอย่างหนึ่งอันสหรคตด้วย พุทธานุสติที่โคนอัสสัตถพฤกษ์อันสว่างไสวไปด้วยแสง แห่งแก้วมณี งามสะพรั่ง

[๒๑๘] เพราะเหตุแห่งสัญญาที่เราได้แล้วในครั้งนั้น ในกัปที่ ๓๑ แต่ภัททกัปนี้ เราจึงได้บรรลุความสิ้นไปแห่งอาสวะแล้ว

จบ ปัญจมวรรค

รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พระกุมารกัสสปเถระ ๒. พระธัมมปาลเถระ

๓. พระพรหมาลิเถระ ๔. พระโมฆราชเถระ

๕. พระวิสาขปัญจาลีปุตตเถระ ๖. พระจูฬกเถระ

๗. พระอนูปมเถระ ๘. พระวัชชิตเถระ

๙. พระสัธิตเถระ

จบ ทุกนิบาต

ในทุกนิบาตนี้รวมคาถาได้ ๙๘ คาถา และรวมพระเถระผู้ฉลาดในนัยผู้ภาษิตคาถาได้ ๔๙ องค์

๓. ติกนิบาต

๑. อังคณิกภารทวาชเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลการเลือกทางที่ถูกต้อง

นัยว่า ท่านพระอังคณิกภารทวาชเถระ (เมื่อจะแสดงว่าความบริสุทธิ์ ภายนอกพระพุทธศาสนาไม่มีเป็นต้น) ไต้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๐๗}[๒๑๙] เมื่อเราแสวงหาความบริสุทธิ์โดยอุบายไม่สมควร จึงได้บูชาไฟอยู่ในป่า เมื่อเราไม่รู้ทางแห่งความบริสุทธิ์ จึงได้บำเพ็ญตบะไปต่าง ๆ[๒๒๐] ความสุขนั้นเราได้แล้วด้วยข้อปฏิบัติอันสบาย ขอท่านจงดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดี เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว[๒๒๑] เมื่อก่อนเราเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม แต่บัดนี้เราเป็นพราหมณ์ผู้บรรลุวิชชา ๓ ล้างบาปแล้ว เป็นผู้มีความสวัสดี รู้จบเวท(คือมรรคญาณ)

๒. ปัจจยเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลการทำจริง

นัยว่า ท่านพระปัจจยเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๘}[๒๒๒] เราบวชแล้วได้ ๕ วัน ยังเป็นเสขบุคคลอยู่ ยังไม่ได้บรรลุอรหัต เมื่อเราเข้าไปวิหาร ได้มีความตั้งใจว่า