พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต · วรรคที่ ๒
๙. นันทเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในวรรคที่ ๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ ๒ นันทเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๘๘–๓๘๙
๘. กิมพิลเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญการยินดีในธรรม
นัยว่า ท่านพระกิมพิลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๗๕}[๑๕๕] พระศากยบุตรทั้งหลายผู้เป็นสหายกันในปาจีนวังสทายวัน พากันละโภคะไม่น้อย มายินดีในการเที่ยวบิณฑบาต[๑๕๖] ปรารภความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพาน มีความบากบั่น มั่นเป็นนิจ ละความยินดีทางโลก ได้แล้ว รื่นรมย์กันอยู่ ด้วยความยินดีทางธรรม
๙. นันทเถรคาถา
สุภาษิตชี้ทางปฏิบัติ
นัยว่า ท่านพระนันทเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาไว้อย่างนี้ว่า
{๒๗๖}[๑๕๗] เรามัวแต่ประกอบการประดับตกแต่ง เพราะไม่มีโยนิโส มนสิการ มีใจฟุ้งซ่าน กลับกลอก ถูกกามราคะเบียดเบียน[๑๕๘] เราได้ปฏิบัติตามอุบายที่ชอบที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์ แห่งพระอาทิตย์ผู้ฉลาดในอุบายได้ทรงสั่งสอนแนะนำแล้ว จึงถอนจิตที่จมลงในภพขึ้นได้
- ๑ความยินดีทางโลก หมายถึงความยินดีในอารมณ์มีรูปเป็นต้น ความยินดีทางธรรม หมายถึงความยินดีในโลกุตตรธรรม หรือความยินดีในอรหัตตผลและพระนิพพาน (ขุ.เถร.อ. ๑/๔๒๕)
- ๒เพราะไม่มีโยนิโสมนสิการ ในที่นี้หมายถึงไม่ใส่ใจโดยแยบคาย หรือไม่ใช้ความคิดอย่างถูกอุบาย กล่าวคือมีความสำคัญกายที่ไม่งามว่างาม (ขุ.เถร.อ. ๑/๔๒๘)
๑๐. สิริมเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการสรรเสริญและนินทา
นัยว่า ท่านพระสิริมเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๗๗}[๑๕๙] ถ้าตนมีจิตไม่ตั้งมั่น ถึงคนอื่นจะสรรเสริญ คนอื่นก็สรรเสริญเปล่า เพราะตนมีจิตไม่ตั้งมั่น
[๑๖๐] ถ้าตนมีจิตตั้งมั่นดีแล้ว ถึงคนอื่นจะติเตียน คนอื่นก็ติเตียนเปล่า เพราะตนมีจิตตั้งมั่นดีแล้ว
จบ ทุติยวรรค
รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พระมหาจุนทเถระ ๒. พระโชติทาสเถระ
๓. พระเหรัญญิกานิเถระ ๔. พระโสมมิตตเถระ
๕. พระสัพพมิตตเถระ ๖. พระมหากาลเถระ
๗. พระติสสเถระ ๘. พระกิมพิลเถระ
๙. พระนันทเถระ ๑๐. พระสิริมาเถระ
ล้วนมีฤทธิ์มาก
จบ ๙. นันทเถรคาถา