๙. ยโสชเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๒๔๑] ญาติทั้งหลายอันข้าพระองค์ข่มขี่ อนุเคราะห์ ตักเตือน ให้ทำสักการบูชาในภิกษุทั้งหลายแล้วด้วยความรักในญาติ และเผ่าพันธุ์

[๒๔๒] ญาติเหล่านั้นทำกาละล่วงไปแล้ว ได้รับความสุขในไตรทิพย์ พี่ชาย น้องชาย และมารดาของข้าพระองค์ เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณบันเทิงอยู่

๙. ยโสชเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการอยู่ผู้เดียว

นัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะตรัสสรรเสริญท่านพระยโสชเถระ ได้ทรงภาษิตพระคาถาไว้อย่างนี้ว่า

{๓๑๕}[๒๔๓] นรชนผู้มีใจไม่ย่อท้อ เป็นผู้รู้จักประมาณในข้าวและนํ้า ย่อมมีร่างกายซูบผอม มีตัวสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น เหมือนกับเถาหญ้านาง

(ท่านพระยโสชเถระเมื่อจะแสดงธรรมแก่เหล่าภิกษุโดยมุ่งประกาศ คุณธรรมที่ตนได้รับการสรรเสริญ ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า)

[๒๔๔] ภิกษุถูกเหลือบยุงทั้งหลายกัดในป่าใหญ่แล้ว พึงเป็นผู้มีสติอดกลั้นในอันตรายเหล่านั้น เหมือนช้างในสงคราม

[๒๔๕] ภิกษุอยู่ผู้เดียวย่อมเป็นเหมือนพรหม (ได้รับความสงบ) อยู่กัน ๒ รูปย่อมเป็นเหมือนเทวดา (ย่อมกระทบกระทั่งกัน) อยู่กัน ๓ รูปย่อมเป็นเหมือนชาวบ้าน (คลุกคลีกัน) อยู่กันเกินกว่านั้น ย่อมมีแต่ความวุ่นวาย

๑๐. สาฏิมัตติเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการพึ่งลำแข้งตนเอง

นัยว่า ท่านพระสาฏิมัตติเถระ (เมื่อจะแสดงธรรมแก่เจ้าของเรือนที่ ถูกมารดลใจภายหลังสำนึกผิดนั้น) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๑๖}[๒๔๖] เมื่อก่อนท่านมีศรัทธา แต่วันนี้ศรัทธาของท่านไม่มี สิ่งใดที่เป็นของท่าน ขอสิ่งนั้นจงเป็นของท่านนั่นแหละ ทุจริตของเราไม่มี[๒๔๗] เพราะศรัทธาเป็นสิ่งไม่เที่ยง กลับกลอก ศรัทธานั้นเรา เคยเห็นมาแล้ว คนทั้งหลายประเดี๋ยวรัก ประเดี๋ยวหน่าย ดูก่อนท่านผู้เป็นมุนี ท่านจะเอาชนะคนเหล่านั้นไปทำไม[๒๔๘] ในแต่ละตระกูล เขาจะหุงหาอาหารไว้เผื่อพวกมุนี ตระกูลละนิดละหน่อย เราจักเที่ยวไปบิณฑบาต กำลังแข้งของเรายังมีอยู่

๑๑. อุปาลิเถรคาถา

สุภาษิตสอนพระบวชใหม่

นัยว่า ท่านพระอุปาลิเถระ (เมื่อจะกล่าวสอนภิกษุทั้งหลายในเวลาสวดปาติโมกข์) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๑๗}[๒๔๙] ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงคบหากัลยาณมิตรผู้มีอาชีพบริสุทธิ์ ไม่เกียจคร้าน