๒. สังกิจจชาดก เล่ม ๒๘

ทิสฺวา นิสินฺนํ ราชานํ พฺรหฺมทตฺตํ รเถสภํ

อถสฺส ปฏิเวเทสิ ยสฺสาสิ อนุกมฺปโก.

ลำดับนั้น คนเฝ้าสวนเห็นพระเจ้าพรหมทัต

ผู้ทรงเป็นจอมทัพประทับนั่งอยู่

จึงได้กราบทูลท้าวเธอให้ทรงทราบว่า

“พระองค์ทรงเอ็นดูท่านผู้ใด

สงฺกิจฺจายํ อนุปฺปตฺโต อิสีนํ สาธุสมฺมโต

ตรมานรูโป นิยฺยาหิ ขิปฺปํ ปสฺส มเหสินํ.

ท่านผู้นี้ คือ สังกิจจฤๅษี ผู้ได้รับสมมติว่า

เป็นคนดีกว่าฤๅษีทั้งหลาย ได้มาถึงแล้ว

ขอเชิญพระองค์รีบเสด็จออกไปพบ

ท่านผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่โดยด่วนเถิด พระเจ้าข้า”

ตโต จ ราชา ตรมาโน ยุตฺตมารุยฺห สนฺทนํ

มิตฺตามจฺจปริพฺยูโฬฺห อคมาสิ รเถสโภ.

ลำดับนั้น พระราชาผู้จอมทัพ

รีบเสด็จขึ้นประทับราชรถที่เทียมไว้แล้ว

มีหมู่มิตรและอำมาตย์ห้อมล้อมได้เสด็จไปแล้ว

นิกฺขิปฺป ปญฺจ กกุธานิ กาสีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน

วาลวีชนิมุณฺหีสํ (๑) ขคฺคํ ฉตฺตญฺจุปาหนํ.

พระราชาผู้ทรงผดุงรัฐให้เจริญแก่ชาวกาสี

ทรงเก็บราชกกุธภัณฑ์ ๕ ประการ คือ

๑. พัดวาลวีชนี ๒. กรอบพระพักตร์ ๓. พระขรรค์

๔. เศวตฉัตร ๕. ฉลองพระบาท

โอรุยฺห ราชา ยานมฺหา ฐปยิตฺวา ปฏิจฺฉทํ

อาสีนํ ทายปสฺสสฺมึ สงฺกิจฺจมุปสงฺกมิ.

พระราชาทรงวางเบญจกกุธภัณฑ์ไว้อย่างปกปิดแล้ว

เสด็จลงจากราชยาน ทรงดำเนินเข้าไปหาสังกิจจฤๅษี

ซึ่งนั่งอยู่ ณ ทายปัสสอุทยาน

อุปสงฺกมิตฺวา โส ราชา สมฺโมทิ อิสินา สห

ตํ กถํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อุปาวิสิ.

พระราชาพระองค์นั้นครั้นเสด็จเข้าไปหาแล้ว

ทรงบันเทิงอยู่กับฤๅษีสนทนาปราศรัย

พอให้ระลึกถึงกันและกันแล้วเสด็จเข้าไป ณ ที่สมควร

เอกมนฺตํ นิสินฺโนว อถ กาลํ อมญฺญถ

ตโต ปาปานิ กมฺมานิ ปุจฺฉิตุํ ปฏิปชฺชถ.

ประทับนั่ง ณ ที่สมควรแล้ว

เมื่อทรงเห็นว่าเป็นกาลอันสมควร

จึงทรงสอบถามถึงกรรมอันเป็นบาปว่า

อิสึ ปุจฺฉาม สงฺกิจฺจํ อิสีนํ สาธุสมฺมตํ

อาสีนํ ทายปสฺสสฺมึ อิสิสงฺฆปุรกฺขตํ.

โยมขอถามท่านสังกิจจฤๅษีผู้ได้รับสมมติว่า

เป็นคนดีกว่าฤๅษีทั้งหลายซึ่งนั่งอยู่ ณ ทายปัสสอุทยาน

ห้อมล้อมไปด้วยหมู่ฤๅษีว่า

กํ คตึ เปจฺจ คจฺฉนฺติ นรา ธมฺมาติจาริโน

อติจิณฺโณ มยา ธมฺโม ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

คนผู้ประพฤติล่วงธรรมทั้งหลาย

เหมือนโยมผู้ประพฤติล่วงธรรม ละไปแล้วจะไปสู่คติอะไร

ขอพระคุณเจ้าจงตอบเนื้อความที่โยมถามเถิด

อิสี อวจ สงฺกิจฺโจ กาสีนํ รฏฺฐวฑฺฒนํ

อาสีนํ ทายปสฺสสฺมึ มหาราช สุโณหิ เม.

สังกิจจฤๅษีได้กราบทูลพระราชาผู้ทรงผดุงรัฐให้เจริญแก่ชาวกาสี

ซึ่งประทับนั่ง ณ ทายปัสสอุทยานว่า

ขอถวายพระพรมหาบพิตร ขอพระองค์ทรงสดับคำของอาตมภาพ

อุปฺปเถน วชนฺตสฺส โย มคฺคมนุสาสติ

ตสฺส เจ วจนํ กยิรา นาสฺส (๑) มคฺเคยฺย กณฺฏโก.

ผู้ใดพร่ำสอนบอกหนทางแก่คนเดินทางผิด

ถ้าเขาพึงทำตามคำของผู้นั้น เขาก็ไม่พึงถูกหนามตำฉันใด

อธมฺมํ ปฏิปนฺนสฺส โย ธมฺมมนุสาสติ

ตสฺส เจ วจนํ กยิรา น โส คจฺเฉยฺย ทุคฺคตึ.

ผู้ใดพร่ำสอนธรรมแก่ผู้ปฏิบัติผิดธรรม

ถ้าเขาพึงทำตามคำสอนของท่านผู้นั้น

เขาจะไม่พึงไปสู่ทุคติฉันนั้นเหมือนกัน

(ฤๅษีโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาต่อไปว่า)

ธมฺโม ปโถ มหาราช อธมฺโม ปน อุปฺปโถ

อธมฺโม นิรยํ เนติ ธมฺโม ปาเปติ สุคฺคตึ.

ข้าแต่มหาราช ธรรมชื่อว่าเป็นทางที่ปลอดภัย

ส่วนอธรรมชื่อว่าเป็นทางที่ไม่ปลอดภัย

เพราะว่าอธรรมนำสัตว์ไปสู่นรก ส่วนธรรมยังสัตว์ให้ถึงสุคติ

อธมฺมจาริโน ราช นรา วิสมชีวิโน

ยํ คตึ เปจฺจ คจฺฉนฺติ นิรเย เต สุโณหิ เม.

ข้าแต่มหาบพิตร คนผู้ประพฤติล่วงธรรมทั้งหลาย

มีชีวิตไม่ราบรื่น ตายไปแล้วจะไปสู่คติใดในนรก

ขอพระองค์ทรงสดับการกล่าวถึงนรกเหล่านั้นของอาตมภาพเถิด

สญฺชีโว กาฬสุตฺโต จ สงฺฆาโฏ เทฺว จ โรรุวา

อถาปโร มหาวีจิ ตาปโน จ ปตาปโน.

คือ ๑. สัญชีวนรก ๒. กาฬสุตตนรก ๓. สังฆาฏนรก

โรรุวนรก ๒ คือ (๔. ชาลโรรุวนรก ๕. ธูมโรรุวนรก)

๖. ตาปนนรก ๗. ปตาปนนรก ๘. อเวจีมหานรก

อิจฺเจเต อฏฺฐ นิรยา อกฺขาตา ทุรติกฺกมา

อากิณฺณา ลุทฺทกมฺเมหิ ปจฺเจกา โสฬสุสฺสทา.

นรก ๘ ขุมเหล่านี้บัณฑิตกล่าวว่า ก้าวพ้นได้โดยยาก

เกลื่อนกล่นไปด้วยเหล่าสัตว์ผู้มีกรรมหยาบช้า

แต่ละขุม ๆ มีอุสสทนรก ๑๖ ขุมเป็นบริวาร

กทริยตาปนา โฆรา อจฺจิมนฺโต มหพฺภยา

โลมหํสนรูปา จ เภสฺมา ปฏิภยา ทุขา.

เป็นนรกที่โหดร้าย เผาผลาญเหล่าสัตว์

ผู้ตระหนี่เหนียวแน่นให้เร่าร้อน

เป็นมหาภัย มีเปลวไฟลุกโพลง น่าขนพองสยองเกล้า

น่าสะพรึงกลัว มีภัยเฉพาะหน้า มีแต่ทุกข์

จตุกฺกณฺณา จตุทฺวารา วิภตฺตา ภาคโส มิตา

อโยปาการปริยนฺตา อยสา ปฏิกุชฺชิตา.

มี ๔ มุม มีประตู ๔ ด้าน จัดไว้เหมาะสมตามสัดส่วน

มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ มีเหล็กครอบไว้ด้วย

เตสํ อโยมยา ภูมิ ชลิตา เตชสา ยุตา

สมนฺตา โยชนสตํ ผุฏา ติฏฺฐนฺติ สพฺพทา.

ภาคพื้นของนรกเหล่านั้น ล้วนแต่เป็นเหล็ก มีไฟลุกโชน

มีความร้อนแผ่ซ่านไปตลอด ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ

ตั้งอยู่ในกาลทุกเมื่อ

เอเต ปตนฺติ นิรเย อุทฺธํปาทา อวํสิรา

อิสีนํ อติวตฺตาโร สญฺญตานํ ตปสฺสินํ.

คนผู้กล่าวล่วงเกินฤๅษีทั้งหลาย ผู้สำรวม ผู้มีตบะเหล่านั้น

ย่อมตกนรก มีเท้าชี้ขึ้นเบื้องบน มีศีรษะปักลงเบื้องล่าง

เต ภูนหุโน ปจฺจนฺติ มจฺฉา พิลกตา ยถา

สํวจฺฉเร อสงฺเขยฺเย นรา กิพฺพิสการิโน.

คนเหล่านั้นผู้มีปกติกระทำกรรมหยาบช้า

มีความเจริญถูกขจัดแล้ว เหมือนปลาที่ถูกเฉือนออกเป็นชิ้น ๆ

ย่อมหมกไหม้อยู่ในนรกตลอดปีนับไม่ถ้วน

ฑยฺหมาเนน คตฺเตน นิจฺจํ สนฺตรพาหิรํ

นิรยา นาธิคจฺฉนฺติ ทฺวารํ นิกฺขมเนสิโน.

มีกายถูกไฟเผาไหม้ทั้งภายในทั้งภายนอกอยู่เป็นนิตย์

แสวงหาทางออกจากนรก ก็ไม่พบประตูที่จะออก

ปุรตฺถิเมน ธาวนฺติ ตโต ธาวนฺติ ปจฺฉโต

อุตฺตเรนปิ ธาวนฺติ ตโต ธาวนฺติ ทกฺขิณํ

ยํ ยํ หิ ทฺวารํ คจฺฉนฺติ ตนฺตเทว ปีถิยฺยเร. (๑)

จึงวิ่งไปทางประตูด้านทิศตะวันออก

จากนั้นก็วิ่งกลับไปทางประตูด้านทิศตะวันตก

วิ่งไปแม้ทางประตูด้านทิศเหนือ

จากนั้นจึงวิ่งกลับไปยังประตูด้านทิศใต้

วิ่งไปถึงประตูใด ๆ ประตูนั้น ๆ ก็ปิดทันที

พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ ชนา นิรยคามิโน

พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ ปตฺวา ทุกฺขํ อนปฺปกํ.

นับเป็นเวลาหลายพันปี ชนทั้งหลายที่ตกนรก

ต้องประคองแขนคร่ำครวญ เสวยทุกข์มิใช่น้อย

อาสีวิสํว กุปฺปิตํ เตชสึ ทุรติกฺกมํ

น สาธุรูเป อาสีเท สญฺญตานํ ตปสฺสินํ.

เพราะเหตุนั้น บุคคลไม่ควรระรานคนดี

เพราะท่านมีความสำรวม มีตบะ

ประดุจอสรพิษมีพิษกล้าที่โกรธแล้วหลีกเลี่ยงได้ยาก

อติกาโย มหิสฺสาโส อชฺชุโน เกตกาธิโป

สหสฺสพาหุ อุจฺฉินฺโน อิสิมาสชฺช โคตมํ.

พระเจ้าอัชชุนะทรงเป็นใหญ่ในแคว้นเกตกะ

มีพระวรกายกำยำล่ำสัน

ทรงเป็นนายขมังธนูผู้ยิ่งใหญ่ มีพระพาหาตั้งพัน

ก็หายสาบสูญไปเพราะระรานโคตมฤๅษี

อรชํ รชสา วจฺฉํ กิสํ อวกฺริย (๑) ทณฺฑกี

ตาโลว มูลโต ฉินฺโน ส ราชา วิภวงฺคโต.

พระเจ้าทัณฑกีได้ทรงเอาธุลีโปรยใส่กีสวัจฉฤๅษี

ผู้ไม่มีกิเลสเพียงดังธุลี

พระองค์ทรงถึงความพินาศเหมือนต้นตาลถูกตัดราก

อุปหจฺจ มนํ มชฺโฌ (๑) มาตงฺคสฺมึ ยสสฺสิเน.

สปาริสชฺโช อุจฺฉินฺโน มชฺฌารญฺญํ ตทา อหุ.

พระเจ้ามัชฌะคิดร้ายมาตังคฤๅษีผู้เรืองยศ

จึงได้หายสาบสูญไปพร้อมทั้งบริษัท

แคว้นของพระองค์ก็กลายเป็นป่าไม้ในกาลนั้น

กณฺหทีปายนาสชฺช อิสึ อนฺธกเวณฺฑโย (๑)

อญฺโญญฺญํ มุสลา (๒) หนฺตฺวา สมฺปตฺตา ยมสาธนํ.

ชาวเมืองอันธกเวณฑยะระรานกัณหทีปายนฤๅษี

ต่างถือไม้พลองตีกันและกัน

ก็พากันไปถึงสถานที่ชำระโทษของพญายม

อถายํ อิสินา สตฺโต อนฺตลิกฺขจโร ปุเร

ปาเวกฺขิ ปฐวึ เจจฺโจ หีนตฺโต ปตฺตปริยายํ. (๑)

ส่วนพระเจ้าเจจจะพระองค์นี้

เมื่อก่อนทรงเหาะไปในอากาศได้

ถูกกบิลดาบสสาปมีอัตภาพเสื่อมสิ้นฤทธิ์แล้ว

ถูกแผ่นดินสูบถึงสิ้นพระชนม์

ตสฺมา หิ ฉนฺทาคมนํ นปฺปสํสนฺติ ปณฺฑิตา

อทุฏฺฐจิตฺโต ภาเสยฺย คิรํ สจฺจูปสญฺหิตํ.

เพราะเหตุนั้นแหละ บัณฑิตทั้งหลายจึงไม่สรรเสริญ

การถึงความลำเอียงเพราะความชอบ

บุคคลไม่พึงมีจิตคิดประทุษร้าย

พึงกล่าววาจาที่ประกอบด้วยความจริง

มนสา เจ ปทุฏฺเฐน โย นโร เปกฺขเต มุนึ

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ คนฺตา โส นิรยํ อโธ.

ถ้าว่าคนใดมีใจประทุษร้าย

เพ่งเล็งมุนีผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ

เขาก็จะไปสู่นรกเบื้องต่ำ

เย วุฑฺเฒ ปริภาสนฺติ ผรุสูปกฺกมา ชนา

อนปจฺจา อทายาทา ตาลวตฺถุ ภวนฺติ เต.

ชนเหล่าใดพยายามพูดคำหยาบคาย ด่าว่าผู้เฒ่า

ชนเหล่านั้นจะไม่มีที่พึ่ง ไม่มีทายาท

เป็นเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคน

โย จ ปพฺพชิตํ หนฺติ กตกิจฺจํ มเหสินํ

ส กาฬสุตฺเต นิรเย จิรรตฺตาย ปจฺจติ.

อนึ่ง คนใดฆ่าบรรพชิตผู้ทำกิจเสร็จแล้ว

ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

คนนั้นย่อมหมกไหม้อยู่ในกาฬสุตตนรกตลอดราตรีนาน

โย จ ราชา อธมฺมฏฺโฐ รฏฺฐวิทฺธํสโน มโค (๑)

ตาปยิตฺวา ชนปทํ ตาปเน เปจฺจ ปจฺจติ.

อนึ่ง พระราชาพระองค์ใดไม่ตั้งอยู่ในธรรม

ทรงมีอคติ เที่ยวกำจัดแคว้น ทำชนบทให้เดือดร้อน

สิ้นพระชนม์แล้วจะหมกไหม้อยู่ในตาปนนรก

โส จ วสฺสสหสฺสานํ (๑) สตํ ทิพฺพานิ ปจฺจติ

อจฺจิสงฺฆปเรโต โส ทุกฺขํ เวเทติ เวทนํ.

และท้าวเธอจะต้องหมกไหม้อยู่ตลอดแสนปีทิพย์

จะถูกกลุ่มเปลวเพลิงห้อมล้อมเสวยทุกขเวทนา

ตสฺส อคฺคิสิขา กายา นิจฺฉรนฺติ ปภสฺสรา

เตโชภกฺขสฺส คตฺตานิ โลมคฺเคหิ (๑) จ นเขหิ จ.

เปลวเพลิงจะเปล่งรัศมีพวยพุ่งออกจากพระกายของท้าวเธอ

สรรพางค์กายพร้อมทั้งขนและเล็บทั้งหลายของสัตว์

ผู้มีไฟเป็นอาหารจะลุกโชนเป็นอันเดียวกัน

ฑยฺหมาเนน คตฺเตน นิจฺจํ สนฺตรพาหิรํ

ทุกฺขาภิตุนฺโน นทติ นาโค ตุตฺตฏฺฏิโต (๑) ยถา.

สัตว์นรกมีกายถูกไฟครอกทั้งภายในและภายนอกอยู่เป็นนิตย์

ถูกความทุกข์ย่ำยีร้องครวญครางอยู่เหมือนช้างถูกสับด้วยตะขอ

โย โลภา ปิตรํ หนฺติ โทสา วา ปุริสาธโม

ส กาฬสุตฺเต นิรเย จิรรตฺตาย ปจฺจติ.

คนใดเป็นคนต่ำช้า ฆ่าบิดาเพราะความโลภหรือความโกรธ

คนนั้นย่อมหมกไหม้ในกาฬสุตตนรกตลอดราตรีนาน

ส ตาทิโส ปจฺจติ โลหกุมฺภิยํ

ปกฺกญฺจ สตฺตีหิ หนนฺติ นิตฺตจํ

อนฺธํ กริตฺวา มุตฺตกรีสภกฺขํ

ขาเร นิมุชฺชนฺติ ตถาวิธํ นรํ.

คนผู้ฆ่าบิดาเช่นนั้นจะต้องหมกไหม้อยู่ในโลหกุมภีนรก

และนายนิรยบาลทั้งหลายจะใช้หอกแทงเขาผู้ถูกต้มจนไม่มีหนัง

ทำให้ตาบอด ให้กินปัสสาวะและอุจจาระเป็นอาหาร

แล้วกดคนเช่นนั้นให้จมลงในน้ำกรด

ตตฺตํ ปกฺกุฏฺฐิตมโยคุฬญฺจ (๑)

ทีเฆ จ ผาเล จิรรตฺตตาปิเต

วิกฺขมฺภมาทาย วิพนฺธ รชฺชุภิ

วิวเฏ มุเข สํจวยนฺติ (๒) รกฺขสา.

นายนิรยบาลบังคับให้สัตว์นรกกินน้ำอุจจาระ

ที่ร้อนจนเดือดพล่าน และก้อนเหล็กแดงที่มีไฟลุกโชน

ถือเอาผาลที่ยาวและร้อนอยู่ตลอดราตรีนาน

งัดปาก เมื่อปากเปิดอ้าจึงใช้เบ็ด

ที่ผูกสายเชือก(ดึงลิ้นออกมา) แล้วจึงยัด(เหล็กแดง)เข้าไป

สามา จ โสณา สพลา จ คิชฺฌา

กาโกฬสงฺฆา จ ทิชา อโยมุขา

สงฺคมฺม ขาทนฺติ วิผนฺทมานํ

ชิวฺหํ วิภชฺช วิฆาสํ สโลหิตํ.

ฝูงสุนัขดำ ฝูงสุนัขด่าง ฝูงนกแร้ง ฝูงกาป่า

และฝูงนกปากเหล็ก

พากันรุมจิกกัดสัตว์นรกผู้กำลังดิ้นทุรนทุราย

แบ่งกันกินเป็นอาหารพร้อมทั้งเลือด

ตํ ทฑฺฒตาลํ ปริภินฺนคตฺตํ

นิปฺโปถยนฺตา อนุวิจรนฺติ รกฺขสา

รตี หิ เนสํ ทุขิโน ปนีตเร

เอตาทิสสฺมึ นิรเย วสนฺติ

เย เกจิ โลเก อิธ เปตฺติฆาติโน.

สัตว์นรกผู้ฆ่าบิดานั้นมีร่างกายแตกปริไปทั่ว

เหมือนต้นตาลที่ถูกไฟไหม้

นายนิรยบาลทั้งหลายจะเที่ยวติดตามทุบตี

จริงอยู่ นายนิรยบาลเหล่านั้นมีความยินดี

แต่พวกสัตว์นรกนอกนี้ได้รับทุกข์ทรมาน

คนผู้ฆ่าบิดาทุกจำพวกในโลกนี้ต้องตกอยู่ในนรกเช่นนั้น

ปุตฺโต จ มาตรํ หนฺตฺวา อิโต คนฺตฺวา ยมกฺขยํ

ภุสมาปชฺชเต ทุกฺขํ อตฺตกมฺมผลูปโค.

อนึ่ง บุตรฆ่ามารดา ตายจากโลกนี้ไปแล้ว

เข้าถึงที่อยู่ของพญายม

ต้องเสวยทุกข์อย่างร้ายแรงด้วยผลกรรมของตน

อมนุสฺสา อติพลา หนฺตารํ ชนยนฺติยา

อโยมเยหิ วาเลหิ (๑) ปีฬยนฺติ ปุนปฺปุนํ.

นายนิรยบาลทั้งหลายที่มีพละกำลังอย่างยิ่ง

จะใช้ขนหางสัตว์ที่เป็นลวดเหล็กแดง

มัดบีบคั้นสัตว์นรกที่ฆ่ามารดาผู้ให้กำเนิดอยู่เสมอ ๆ

ตมสฺสวํ (๑) สกา คตฺตา รุธิรํ (๒) อตฺตสมฺภวํ

ตมฺพโลหวิลีนํว ตตฺตํ ปาเยนฺติ มตฺติฆํ.

บังคับให้สัตว์นรกนั้นผู้ฆ่ามารดาดื่มเลือดที่มีอยู่ในตน

ที่ไหลออกจากร่างกายของตน

ซึ่งร้อนปานประหนึ่งน้ำทองแดงที่ละลายคว้าง

ชิคุจฺฉํ กุณปํ ปูตึ ทุคฺคนฺธํ คูถกทฺทมํ

ปุพฺพโลหิตสงฺกาสํ รหทโมคยฺห ติฏฺฐติ.

สัตว์นรกนั้นลงสู่ห้วงน้ำที่คล้ายน้ำหนองน้ำเลือด

มีโคลนตม คูถอันน่าเกลียด

มีกลิ่นเหม็นเน่าดุจซากศพ แล้วยืนอยู่

ตเมนํ กิมโย ตตฺถ อติกายา อโยมุขา

ฉวึ เภตฺวาน (๑) ขาทนฺติ ปคิทฺธา (๒) มํสโลหิเต.

ณ ห้วงน้ำนั้น หมู่หนอนปากเหล็ก

มีร่างกายใหญ่โตเหลือประมาณทำลายผิวหนัง

ชอนไชเข้าไปในเนื้อและเลือด กัดกินสัตว์นรกนั้น

โส จ ตํ นิรยํ ปตฺโต นิมุคฺโค สตโปริสํ

ปูติกํ กุณปํ วาติ สมนฺตา สตโยชนํ.

ก็สัตว์นรกนั้นตกถึงนรกแล้ว

ก็จมลงไปประมาณ ๑๐๐ ช่วงคน

ซากศพอันเน่าก็เหม็นฟุ้งตลบไปโดยรอบตลอด ๑๐๐ โยชน์

จกฺขุมาปิ หิ จกฺขูหิ เตน คนฺเธน ชียติ

เอตาทิสํ พฺรหฺมทตฺต มาตุโฆ ลภเต ทุขํ.

จริงอยู่ แม้คนที่มีจักษุ

ก็จะเสื่อมจากจักษุทั้ง ๒ ได้เพราะกลิ่นนั้น

ขอถวายพระพรพระเจ้าพรหมทัต

คนฆ่ามารดาย่อมได้รับความทุกข์เช่นนั้นแหละ

ขุรธารมนุกฺกมฺม ติกฺขํ ทุรภิสมฺภวํ

ปตนฺติ คพฺภปาตินิโย (๑) ทุคฺคํ เวตฺตรณึ นทึ.

หญิงที่รีดลูกทั้งหลายจะต้องย่างเหยียบนรก

บนคมมีดโกนอันคมกริบที่ไม่น่ารื่นรมย์

แล้วตกไปยังแม่น้ำเวตตรณีซึ่งข้ามไปได้ยาก

อโยมยา สิมฺพลิโย โสฬสงฺคุลิกณฺฏกา

อุภโต มภิลมฺพนฺติ ทุคฺคํ เวตฺตรณึ นทึ.

ต้นงิ้วทั้งหลายล้วนแต่เป็นเหล็ก มีหนามยาว ๑๖ องคุลี

ห้อยย้อยปกคลุมแม่น้ำเวตตรณีซึ่งข้ามไปได้ยากทั้ง ๒ ฝั่ง

เต อจฺจิมนฺโต ติฏฺฐนฺติ อคฺคิกฺขนฺธาว อารกา

อาทิตฺตา ชาตเวเทน อุทฺธํ โยชนมุคฺคตา.

สัตว์นรกเหล่านั้นมีเปลวเพลิงลุกโชนขึ้นไปเบื้องบนหนึ่งโยชน์

มีกายเร่าร้อนด้วยไฟที่เกิดเอง

ยืนอยู่เหมือนกองไฟที่ตั้งอยู่ในที่ไกล

เอเต ปชฺชนฺติ (๑) นิรเย ตตฺเต ติขิณกณฺฏเก

นาริโย จ อติจารินิโย (๒) นรา จ ปรทารคู.

หญิงผู้ประพฤตินอกใจสามีก็ดี

ชายผู้คบชู้กับภรรยาคนอื่นก็ดี

พวกเขาเหล่านั้นต้องตกอยู่ในนรกอันเร่าร้อนมีหนามแหลมคม

เต ปตนฺติ อโธกฺขนฺธา วิวตฺตา วิหตา ปุถู

สยนฺติ วินิวิทฺธงฺคา ทีฆํ ชคฺคนฺติ สพฺพทา.

สัตว์นรกเหล่านั้นถูกอาวุธทิ่มแทง

ก็กลิ้งกลับเอาศีรษะลงเบื้องล่าง ตกลงไปเป็นจำนวนมาก

ถูกหลาวเหล็กทิ่มแทงร่างกายจนนอน

ตื่นอยู่ตลอดกาลอันยาวนาน

ตโต รตฺยา วิวสาเน มหตึ ปพฺพตูปมํ

โลหกุมฺภึ ปวชฺชนฺติ ตตฺตํ อคฺคิสมูทกํ.

ต่อแต่นั้น เมื่อราตรีสว่างแล้ว

สัตว์นรกทั้งหลายก็ถูกนายนิรยบาลซัดเข้าไปยังโลหกุมภีอันใหญ่

อุปมาดังภูเขามีน้ำร้อนอันเปรียบได้กับไฟ

เอวํ ทิวา จ รตฺโต จ ทุสฺสีลา โมหปารุตา

อนุโภนฺติ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ ทุกฺกฏมตฺตโน.

บุคคลผู้ทุศีลถูกโมหะครอบงำ

ย่อมเสวยกรรมของตนหมกไหม้อยู่

ที่ตนกระทำชั่วไว้แล้วในปางก่อนตลอดวันตลอดคืนอย่างนี้

ยา จ ภริยา ธนกฺกีตา สามิกํ อติมญฺญติ

สสฺสุํ วา สสุรํ วาปิ เชฏฺฐํ วาปิ นนนฺทนํ. (๑)

อนึ่ง ภรรยาที่เขาไถ่มาด้วยทรัพย์

ดูหมิ่นสามี หรือแม่ผัว พ่อผัว

หรือแม้พี่ชาย พี่สาวของสามี

ตสฺสา วงฺเกน ชิวฺหคฺคํ นิพฺพหนฺติ สพนฺธนํ

ส พฺยามมตฺตํ กิมินํ ชิวฺหํ ปสฺสติ อตฺตโน (๑)

วิญฺญาเปตุํ น สกฺโกติ ตาปเน เปจฺจ ปจฺจติ.

นายนิรยบาลทั้งหลายจะเอาเบ็ดเกี่ยวปลายลิ้นของเธอ

ดึงออกมาพร้อมทั้งสายเบ็ด

เธอเห็นลิ้นของตนยาวประมาณ ๑ วา เต็มไปด้วยหนอน

ไม่อาจจะบอกใครให้ทราบได้

จึงตายไปหมกไหม้อยู่ในตาปนนรก

โอรพฺภิกา สูกริกา มจฺฉิกา มิคพนฺธกา

โจรา โคฆาตกา ลุทฺทา อวณฺเณ วณฺณการกา.

พวกคนฆ่าแกะ ฆ่าสุกร จับปลา ดักสัตว์

พวกโจร พวกคนฆ่าวัว พวกนายพราน

และพวกที่กล่าวอ้างโทษว่าเป็นคุณ

สตฺตีหิ โลหกูเฏหิ เนตฺตึเสหิ อุสูหิ จ

หญฺญมานา ขารนทึ ปปตนฺติ อวํสิรา.

พวกเขาจะถูกนายนิรยบาลทั้งหลายเข่นฆ่าด้วยหอก

ด้วยค้อนเหล็ก ด้วยดาบ ด้วยลูกศร

และศีรษะจะปักดิ่งลงไปยังแม่น้ำกรด

สายํ ปาโต กูฏการี อโยกูเฏหิ หญฺญติ

ตโต วนฺตํ ทุรตฺตานํ ปเรสํ ภุญฺชเต (๑) สทา.

ส่วนคนผู้ตัดสินคดีไม่เป็นธรรม

จะถูกพวกนายนิรยบาลทุบตีด้วยค้อนเหล็กทุกเย็นทุกเช้า

ต่อแต่นั้นจะต้องกินอาเจียนที่สัตว์นรกเหล่าอื่นคายออก

ที่มีอัตภาพลำบากทุกเมื่อ

ธงฺกา เภรณฺฑกา คิชฺฌา กาโกฬา จ อโยมุขา

วิปฺผนฺทมานํ ขาทนฺติ นรํ กิพฺพิสการกํ.

ฝูงกา ฝูงสุนัขจิ้งจอก ฝูงแร้ง

และฝูงกาป่าปากเหล็ก

ก็พากันรุมจิกกัดกินสัตว์นรก

ผู้กระทำกรรมหยาบช้าซึ่งกำลังดิ้นรนอยู่

เย มิเคน มิคํ หนฺติ ปกฺขึ วา ปน ปกฺขินา

อสนฺโต รชสา ฉนฺนา คนฺตา เต นิรยุสฺสทํ.

เหล่าชนผู้เป็นอสัตบุรุษใช้ธุลีฉาบปกปิดร่างกาย

ฆ่าเนื้อด้วยเนื้อต่อหรือฆ่านกด้วยนกต่อ

ชนเหล่านั้นต้องไปตกอุสสทนรก

สนฺโต จ (๑) อุทฺธํ คจฺฉนฺติ สุจิณฺเณนิธ กมฺมุนา

สุจิณฺณสฺส ผลํ ปสฺส สินฺทา (๒) เทวา สพฺรหฺมกา.

ส่วนสัตบุรุษทั้งหลายย่อมไปสู่เทวโลกเบื้องบน

เพราะกรรมที่ตนประพฤติดีแล้วในโลกนี้

ขอมหาบพิตรโปรดทอดพระเนตร

ผลกรรมที่บุคคลประพฤติดีแล้วเถิด

เทพเจ้าทั้งหลายพร้อมทั้งพระอินทร์และพระพรหมก็มีอยู่

ตํ ตํ พฺรูมิ มหาราช ธมฺมํ รฏฺฐปตี จร

ตถา ตถา ราช จราหิ ธมฺมํ

ยถา ตํ สุจิณฺณํ นานุตปฺเปยฺย ปจฺฉาติ.

สงฺกิจฺจชาตกํ ทุติยํ. สฏฺฐินิปาตํ นิฏฺฐิตํ. ตสฺสุทฺทานํ

อถ สฏฺฐินิปาตมฺหิ สุณาถ มม ภาสิตํ

ชาตกสวฺหยโน ปวโร

โสณกอรินฺทมสวฺหยโน

ตถา วุตฺตรเถสภกิจฺจวโรติ.

ข้าแต่มหาราช เพราะเหตุนั้น

อาตมภาพขอถวายพระพร

ขอพระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งแคว้น

จงทรงประพฤติธรรม

โดยประการที่บุคคลประพฤติธรรมดีแล้ว

ไม่พึงเดือดร้อนในภายหลังเถิด

สังกิจจชาดกที่ ๒ จบ

รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้

๑. โสณกชาดก ๒. สังกิจจชาดก

สัฏฐินิบาต จบ