พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๙
๑๐. สามิทัตตเถรคาถา เล่ม ๒๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๒๗ (Royal Thai)10/10 in วรรคที่ ๙4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๙ สามิทัตตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 362–363
๑๐. สามิทัตตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการรู้เห็นเบญจขันธ์
นัยว่า ท่านพระสามิทัตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๒๗}[๙๐] เบญจขันธ์เรากำหนดรู้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ยังดำรงอยู่ ชาติสงสารสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป
จบ นวมวรรค
รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พระสมีติคุตตเถระ ๒. พระกัสสปเถระ
๓. พระสีหเถระ ๔. พระนีตเถระ
๕. พระสุนาคเถระ ๖. พระนาคิตเถระ
๗. พระปวิฏฐเถระ ๘. พระอัชชุนเถระ
๙. พระเทวสภเถระ ๑๐. พระสามิทัตตเถระ
- ๑หมายถึง ขันธ์ ๕ เหล่านั้น ที่ตัดราก (คือสมุทัย เหตุเกิดทุกข์ หรือตัณหา) ขาดแล้ว ย่อมดำรง อยู่ตราบเท่าที่จริมกจิต (คือจิตดวงสุดท้ายซึ่งจะดับไปเมื่อพระอรหันต์ปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ) ดับลง และเมื่อจริมกจิตดับลง ก็จะดับสนิทโดยไม่ปฏิสนธิอีกต่อไป (ขุ.เถร.อ. ๑/ ๒๙๕)
๑๐. ทสมวรรค
๑. ปริปุณณกเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญรสพระธรรม
นัยว่า ท่านพระปริปุณณเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๒๘}[๙๑] สุธาโภชน์ซึ่งมีรสตั้งร้อยที่เราบริโภคในวันนี้ ก็ไม่เหมือน อมตะที่เราได้บริโภค พระธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้โคดม ผู้ทรงเห็นซึ่งธรรมหาประมาณมิได้ทรงแสดงไว้แล้ว
๒. วิชยเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญผู้สิ้นอาสวะ
นัยว่า ท่านวิชยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๒๙}[๙๒] ผู้ใดมีอาสวะสิ้นแล้ว ไม่ติดอยูในอาหาร มีสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์(และอัปปณิหิตวิโมกข์) เป็นโคจร รอยเท้า ของผู้นั้นรู้ได้ยากเหมือนรอยเท้าของฝูงนกในอากาศฉะนั้น
- ๑สุธาโภชน์ หมายถึงข้าวที่ขาวสะอาดซึ่งเป็นทิพยาหารของเหล่าเทวดา (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๙๗)
- ๒แปลเพิ่มให้ครบวิโมกข์ ๓ ตามนัยอรรถกถา (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๙๙-๓๐๐) อนึ่ง คำว่า วิโมกข์ ในที่นี้หมายถึงความหลุดพ้นโดยสิ้นเชิงจากกิเลสทั้งหลาย เป็นชื่อเฉพาะของพระนิพพาน กล่าวคือ พระนิพพานชื่อว่าสุญญตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นที่ว่างโดยความไม่มีกิเลสทั้งหลาย มีราคะเป็นต้น ชื่อว่าอนิมิตตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นด้วยไม่มีนิมิตคือราคะเป็นต้น ชื่อว่าอัปปณิหิตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นด้วยไม่มีกิเลสเหตุให้ปรารถนามีราคะเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๐๐)
End of ๑๐. สามิทัตตเถรคาถา