๕. กัปปเถรคาถา เล่ม ๒๖

๕ นานากุลมลสมฺปุณฺโณ มหาอุกฺการสมฺภโว

จนฺทนิกํว ปริปกฺกํ มหาคณฺโฑ มหาวโณ

ปุพฺพรุหิรสมฺปุณฺโณ คูถกูเป นิคาฬฺหิโก ๒

อาโปปคฺฆรณี ๓ กาโย สทา สนฺทติ ปูติกํ ฯ

สฏฺฐิกณฺฑรสมฺพนฺโธ มํสเลปนเลปิโต

จมฺมกญฺจุกสนฺนทฺโธ ปูติกาโย นิรตฺถโก

อฏฺฐิสงฺฆาฏฆฏิโต นฺหารุสุตฺตนิพนฺธโน

เนเกสํ สงฺคติภาวา กปฺเปติ อิริยาปถํ ฯ

ธุวปฺปยาโต มรณสฺส ๑ มจฺจุราชสฺส สนฺติเก

อิเธว ฉฑฺฑยิตฺวาน เยนกามงฺคโม นโร ฯ

อวิชฺชาย นิวุโต กาโย จตุคนฺเถน คนฺถิโต

โอฆสํสีทโน กาโย อนุสยชาลโมตฺถโต

ปญฺจนีวรเณ ยุตฺโต วิตกฺเกน สมปฺปิโต

ตณฺหามูเลนานุคโต โมหจฺฉทนฉาทิโต

เอวายํ วตฺตตี ๒ กาโย กมฺมยนฺเตน ยนฺติโต ฯ

สมฺปตฺติ จ วิปตฺยนฺตา นานาภโว วิปชฺชติ ฯ

เยมํ กายํ มมายนฺติ อนฺธพาลา ปุถุชฺชนา

วฑฺเฒนฺติ กฏสึ โฆรํ อาทิยนฺติ ปุนพฺภวํ ฯ

เยมํ กายํ วิวชฺเชนฺติ คูถลิตฺตํว ปนฺนคํ

ภวมูลํ วมิตฺวาน ปรินิพฺพิสฺสนฺตฺยนาสวาติ ฯ

กปฺโป เถโร ฯ

๑ ม. นิสีทมฺพวเน ฯ ๒ ม. คูถกูเป นคาฬฺหิโก ฯ ๓ ม. อาโปปคฺฆรโณ กาโย ฯ

ร่างกายนี้ เต็มไปด้วยของอากูลและของอันเป็นมลทินต่างๆ มี

หลุมคูถใหญ่เป็นที่เกิด เป็นดุจบ่อน้ำครำอันมีมานมนาน เป็นดุจฝีใหญ่ เป็นดุจแผลใหญ่ เต็มไปด้วยหนองและเลือด เต็มไปด้วยหลุมคูถ มีน้ำไหลออกเป็นนิตย์ มีของเน่าไหลออกทุกเมื่อ กายอันเปื่อยเน่านี้รัดรึงด้วยเอ็นใหญ่ ๖๐ เส้น ฉาบทาด้วยเครื่องฉาบทา คือ

เนื้อ หุ้มห่อด้วยเสื้อ คือ หนัง เป็นของหาประโยชน์มิได้เป็นของสืบต่อเนื่องกันด้วยร่างกระดูก เกี่ยวร้อยด้วยด้าย คือเส้นเอ็น เปลี่ยนอิริยาบถได้ เพราะยังมีเครื่องประกอบพร้อม นรชนผู้ยังคลุกคลีอยู่ในกามคุณ เป็นผู้ตระเตรียมไปสู่ความตายเป็นนิตย์ เป็นผู้ตั้งอยู่ในที่ใกล้มัจจุราช จักต้องทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้เอง กายนี้เองอวิชชาหุ้มห่อแล้ว ผูกรัดด้วยเครื่องผูก ๔ ประการ จมอยู่ในห้วงน้ำ คือ กิเลส ปกคลุมไว้ด้วยข่าย คือ กิเลสอันนอน

เนื่องอยู่ในสันดาน ประกอบแล้วในนีวรณ์ ๕ เพียบพร้อม

ด้วยวิตก ประกอบด้วยรากเหง้าแห่งภพ คือ ตัณหา ปกปิดด้วยเครื่องปกปิด คือ โมหะ หมุนไปอยู่ด้วยเครื่องหมุน คือกรรม ร่างกายนี้ย่อมมีสมบัติกับวิบัติเป็นคู่กัน มีความเป็นต่างๆ กันเป็นธรรมดา ปุถุชนคนอันธพาลเหล่าใด มายึดถือร่างกายนี้ว่าเป็นของเรา ย่อมยังสงสารอันน่ากลัวให้เจริญ ปุถุชนเหล่านั้นย่อมถือเอาภพใหม่อีก กุลบุตรผู้เป็นบัณฑิตเหล่าใด ละเว้นร่างกายอันฉาบทาแล้วด้วยคูถ ดังบุรุษผู้ประสงค์ความสุขอยากมีชีวิตอยู่ เห็นอสรพิษแล้วหลีกหนีไปฉะนั้น กุลบุตรเหล่านั้นละอวิชชาอันเป็นรากเหง้าแห่งภพแล้ว

เป็นผู้ไม่มีอาสวะจักปรินิพพาน.