พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · พุทธวงศ์
พุทธปกิรณกกัณฑ์ เล่ม ๓๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๗ (Royal Thai)27/28 in พุทธวงศ์4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย พุทธวงศ์ พุทธปกิรณกกัณฑ์ (Royal Thai Volume 33 · Mahachula Volume 33 · Mahamakut Volume 73 · Chaloem Phrakiat Volume 33)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 33, pp. 584–587
[๒๔] มีรัศมี ๖ ประการ สว่างไสวไปทั่วทิศน้อยใหญ่ดุจดวงอาทิตย์ทุกอย่างจักอันตรธานไปหมดสิ้น สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอฉะนี้แล
จบ โคตมพุทธวงศ์ที่ ๒๕
๒๘. พุทธปกิณณกกัณฑ์
ว่าด้วยเรื่องเบ็ดเตล็ดเกี่ยวกับพระพุทธเจ้า
{๒๗} [๑] ในกัปอันประมาณมิได้แต่ภัทรกัปนี้ มีพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นําอย่างพิเศษ ๔ พระองค์ คือ พระตัณหังกรสัมพุทธเจ้า ๑ พระเมธังกรสัมพุทธเจ้า ๑ พระสรณังกรสัมพุทธเจ้า ๑ และพระทีปังกรสัมพุทธเจ้า ๑ ท่านเหล่านั้นเสด็จอุบัติขึ้นในกัปเดียวกัน[๒] ต่อจากที่พระทีปังกรสัมพุทธเจ้า พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโกณฑัญญะพระองค์เดียวเสด็จอุบัติขึ้นในกัปหนึ่ง ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก
[๓] ระหว่างพระผู้มีพระภาคเจ้าทีปังกระกับพระโกณฑัญญะบรมศาสดาเป็นอันตรกัปโดยจะคำนวณนับมิได้
- ๑คำว่า อันตรกัป แปลว่า กัปพินาศกลางคัน เป็นชื่อเรียกกัปย่อยของสังวัฏฏกัป (กัปฝ่ายเสี่อม) มี ๓ คือ (๑) ทุพภิกขันตรกัป กัปพินาศกลางคันเพราะข้าวยากหมากแพง มีโลภะเป็นมูลเหตุ (๒) โรคันตรกัป กัปพินาศกลางคันเพราะโรคภัยไข้เจ็บ มีโมหะเป็นมูลเหตุ (๓) สัตถันตรกัป กัปพินาศกลางคันเพราะศัสตรา มีโทสะเป็นมูลเหตุ (ที.ปา.อ. ๓๙) ในที่นี้หมายถึงเป็นช่วงที่อยู่ในสุญญกัป คือ กัปที่ว่างจากพระพุทธเจ้า
[๔] ต่อจากพระโกณฑัญญศาสดา ก็มีพระพุทธเจ้าพระนามว่ามังคละแม้ระหว่างพระโกณฑัญญะและพระมังคลพุทธเจ้านั้นก็เป็น อันตรกัปโดยจะคำนวณนับมิได้[๕] พระพุทธเจ้า ๔ พระองค์นี้ คือ พระมังคลพุทธเจ้า พระสุมนพุทธเจ้า พระเรวตพุทธเจ้า และพระโสภิตพุทธมุนี ผู้มีพระจักษุ มีพระรัศมีสว่างไสว เสด็จอุบัติขึ้นในกัปเดียวกัน[๖] ต่อจากพระโสภิตพุทธเจ้า ก็มีพระมหามุนีพระนามว่าอโนมทัสสี แม้ระหว่างพระโสภิตพุทธเจ้ากับพระอโนมทัสสีพุทธเจ้า นั้นก็เป็นอันตรกัปโดยจะคำนวณนับมิได้[๗] พระอโนมทัสสีพุทธเจ้า พระปทุมพุทธเจ้า และพระนารทพุทธเจ้าผู้เป็นมุนี ทำที่สุดความมืด ทั้ง ๔ พระองค์นี้ก็เสด็จอุบัติขึ้นในกัปเดียวกัน[๘] ต่อจากพระนารทสัมพุทธเจ้า มีพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระเสด็จอุบัติในกัปหนึ่ง ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๙] แม้ระหว่างพระผู้มีพระภาคเจ้านารทะกับพระปทุมตตรศาสดานั้น ก็เป็นอันตรกัปโดยจะคำนวณนับมิได้
[๑๐] ใน ๑๐๐,๐๐๐ กัป มีพระมหามุนีพระองค์เดียวคือพระปทุมุตตระ ผู้รู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา
[๑๑] ใน ๓๐,๐๐๐ กัป ต่อจากพระปทุมุตตรพุทธเจ้า มีพระพุทธเจ้า ๒ พระองค์ คือ พระสุเมธะและพระสุชาตะ
[๑๒] ใน ๑,๘๐๐ กัปแต่ภัทรกัปนี้ มีพระพุทธเจ้า ๓ พระองค์ คือ พระปิยทัสสี พระอัตถหัสสี และพระธัมมทัสสี
[๑๓] ต่อจากพระสุชาตพุทธเจ้า พระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์ ผู้ไม่มีบุคคลเปรียบเสมอในโลก ๓ พระองค์นั้น เสด็จอุบัติขึ้น ในกัปเดียวกัน[๑๔] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ มีพระมหามุนีพระองค์เดียวคือพระสิทธัตถะ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ยอดเยี่ยมโดยมีบุญสิริ
[๑๕] ในกัปที่ ๙๒ แต่ภัทรกัปนี้ มีพระสัมพุทธเจ้า ๒ พระองค์ คือ พระติสสะและพระปุสสะผู้ไม่มีบุคคลเปรียบเสมอ
[๑๖] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ มีพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นพระนายกของโลก ผู้มีพระกรุณา พระนาม ว่าวิปัสสี ผู้ทรงเปลื้องสัตว์ ทั้งหลายจากเครื่องผูก[๑๗] ในกัปที่ ๓๑ แต่ภัทรกัปนี้ มีพระพุทธเจ้า ๒ พระองค์ คือพระสิขีและพระเวสสภู ผู้ไม่มีบุคดลเปรียบเสมอ
[๑๘] ในภัทรกัปนี้ มีพระพุทธเจ้า ๓ พระองค์ คือ พระกกุสันธะ พระโกนาคมนะ และพระกัสสปะ
[๑๙] บัดนี้เราเป็นพระสัมพุทธเจ้า และจักมีพระเมตไตรยสัมพุทธเจ้า (ในอนาคตกาล) แม้พระพุทธเจ้า ๕ พระองค์นี้ก็เป็นนักปราชญ์ ผู้อนุเคราะห์โลก[๒๐] บรรดาพระพุทธเจ้าผู้เป็นธรรมราชาเหล่านี้ พระเมตไตรยสัมพุทธเจ้าจักตรัสบอกมรรคานั้นแก่ผู้อื่นหลายโกฏิ แล้วจักเสด็จนิพพานพร้อมด้วยพระสาวก ฉะนี้แล
จบ พุทธปกิณณกกัณฑ์
๒๙. ธาตุภาชนียกถา
ว่าด้วยการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ
{๒๘} [๑] พระมหาโคตมชินเจ้าผู้ประเสริฐเสด็จนิพพานที่พระนครกุสินาราพระบรมสารีริกธาตุของพระองค์แผ่กระจายไปในประเทศนั้น ๆ[๒] พระบรมสารีริกธาตุทะนานหนึ่งพระเจ้าอชาตศัตรูทรงนำไปไว้ที่พระนครราชคฤห์ ทะนานหนึ่งอยู่ที่พระนครเวสาสี ทะนานหนึ่งอยู่ที่พระนครกบิลพัสดุ์ ทะนานหนึ่งอยู่ที่อัลลกัปปนคร[๓] ทะนานหนึ่งอยู่ที่รามคาม ทะนานหนึ่งอยู่ที่เวฏฐทีปกนคร ทะนานหนึ่งอยู่ที่เมืองปาวาของมัลลกษัตริย์ ทะนานหนึ่งอยู่ที่พระนครกุสินารา[๔] โทณพราหมณ์ให้ช่างสร้างพระสถูปบรรจุทะนานทอง กษัตริย์โมริยะผู้มีพระหฤทัยยินดีรับสั่งให้สร้างพระสถูปบรรจุพระอังคาร
[๕] พระสถูปบรรจุพระสารีริกธาตุ ๘ แห่ง เป็น ๙ แห่งทั้งตุมพเจดีย์ รวมพระอังคารสถูปด้วยเป็น ๑๐ แห่ง ประดิษฐานอยู่แล้วในกาลนั้น[๖] พระบรมสารีริกธาตุ ๗ อย่าง คือ พระอุณหิศ ๑ พระทาฐธาตุ ๔ พระรากขวัญ ๒ อยู่รวมกัน พระบรมสารีริกธาตุที่เหลือไม่ได้อยู่รวมกัน[๗] พระบรมสารีริกธาตุขนาดใหญ่เท่าเมล็ดถั่วเขียว ขนาดกลางเท่าเมล็ดข้าวสารหัก ขนาดเล็กเท่าเมล็ดผักกาด มีสีต่าง ๆ กัน
- ๑ตุมพเจดีย์ หมายถึงพระเจดีย์บรรจุทะนานทองที่โทณพราหมณ์สร้าง
End of พุทธปกิรณกกัณฑ์