๖. โสภิตพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

เรวตสฺส อปเรน โสภิโต นาม นายโก

สมาหิโต สนฺตจิตฺโต อสโม อปฺปฏิปุคฺคโล ฯ

โส ชิโน สกเคหมฺหิ มานสํ วินิวตฺตยิ

ปตฺวาน เกวลํ โพธึ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ ฯ

ยาว อุทฺธํ ๑ อวีจิโต ภวคฺคา จาปิ เหฏฺฐโต ๒

เอตฺถนฺตเร เอกปริสา อโหสิ ธมฺมเทสเน ฯ

ตาย ปริสาย สมฺพุทฺโธ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ

คณนาย น วตฺตพฺโพ ปฐมาภิสมโย อหุ ฯ

ตโต ปรํปิ เทเสนฺเต นรมรูนํ ๓ สมาคเม

นวุติโกฏิสหสฺสานํ ทุติยาภิสมโย อหุ ฯ

ปุนาปรํ ราชปุตฺโต ชยเสโน นาม ขตฺติโย

อารามํ โรปยิตฺวาน พุทฺเธ นิยฺยาทยี ตทา ฯ

ตสฺส ยาคํ ๔ ปกิตฺเตนฺโต ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา

ตทา โกฏิสหสฺสานํ ตติยาภิสมโย อหุ ฯ

สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ โสภิตสฺส มเหสิโน

ขีณาสวานํ วิมลานํ สนฺตจิตฺตาน ตาทินํ ฯ

อุคฺคโต นาม โส ราชา ทานํ เทติ นรุตฺตเม

ตมฺหิ ทาเน สมาคญฺฉฉ อรหนฺตา สตโกฏิโย ฯ

ปุนาปรํ ปูคคโณ ๑ ทานํ เทติ นรุตฺตเม

ตทา นวุติโกฏีนํ ทุติโย อาสิ สมาคโม ฯ

เทวโลเก วสิตฺวาน ยทา โอโรหตี ชิโน

ตทา อสีติโกฏีนํ ตติโย อาสิ สมาคโม ฯ

อหนฺเตน สมเยน สุชาโต นาม พฺราหฺมโณ

ตทา สสาวกํ พุทฺธํ อนฺนปาเนน ตปฺปยึ ฯ

โสปิ มํ พุทฺโธ พฺยากาสิ โสภิโต โลกนายโก

อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ

อหุ กปิลวฺหยา รมฺมา นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต

ปธานํ ปทหิตฺวาน กตฺวา ทุกฺกรการิกํ ฯ

อชปาลรุกฺขมูลสฺมึ นิสีทิตฺวา ตถาคโต

ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห เนรญฺชรมุเปหิติ ฯ

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ ปายาสํ อทิ โส ชิโน

ปฏิยตฺตวรมคฺเคน โพธิมูลมฺหิ เอหิติ ฯ

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา โพธิมณฺฑํ อนุตฺตรํ

อสฺสตฺถรุกฺขมูลมฺหิ พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ

อิมสฺส ชนิกา มาตา มายา นาม ภวิสฺสติ

ปิตา สุทฺโธทโน นาม อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา

โกลิโต อุปติสฺโส จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา

อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก อุปฏฺฐิสฺสติมํ ชินํ ฯ

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา ฯ

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ

จิตฺโต จ หตฺถาฬวโก อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐกา ฯ

นนฺทมาตา จ อุตฺตรา อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา

อายุ วสฺสสตํ ตสฺส โคตมสฺส ยสสฺสิโน ฯ

อิทํ สุตฺวาน วจนํ อสมสฺส มเหสิโน

อาโมทิตา นรมรู พุทฺธวีชงฺกุโร อยํ ฯ

อุกฺกุฏฺฐิสทฺทา วตฺตนฺติ อปฺโผเฏนฺติ หสนฺติ จ

กตญฺชลี นมสฺสนฺติ ทสสหสฺสี สเทวกา ฯ

ยทิมสฺส โลกนาถสฺส วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ยถา มนุสฺสา นทึ ตรนฺตา ปฏิติตฺถํ วิรชฺฌิย

เหฏฺฐาติตฺถํ คเหตฺวาน อุตฺตรนฺติ มหานทึ ฯ

เอวเมว มยํ สพฺเพ ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา ตุฏฺโฐ สํวิคฺคมานโส

ตเมวตฺถมนุปตฺติยา อุคฺคํ ธิติมกาสหํ ฯ

สุธมฺมํ นาม นครํ สุธมฺโม นาม ขตฺติโย

สุธมฺมา นาม ชนิกา โสภิตสฺส มเหสิโน ฯ

นววสฺสสหสฺสานิ อคารํ อชฺฌาวสิ โส

กุมุโท นฬินี ๑ ปทุโม ตโย ปาสาทมุตฺตมา ฯ

ติจตฺตาริ ๒ สหสฺสานิ นาริโย สมลงฺกตา

มกิลา ๓ นาม สา นารี สีโห นามาสิ อตฺรโช ฯ

นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา ปาสาเทนาภินิกฺขมิ

สตฺตาหํ ปธานจารํ จริตฺวา ปุริสุตฺตโม ฯ

พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต โสภิโต โลกนายโก

วตฺตจกฺโก มหาวีโร สุธมฺมุยฺยานมุตฺตเม ฯ

อสโม จ สุเนตฺโต จ อเหสุํ อคฺคสาวกา

อโนโม นามุปฏฺฐาโก โสภิตสฺส มเหสิโน ฯ

นกุลา จ สุชาตา จ อเหสุํ อคฺคสาวิกา

พุชฺฌมาโน จ โส พุทฺโธ นาคมูเล อพุชฺฌถ ฯ

รมฺโม เจว สุเนตฺโต ๔ จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐกา

นกุลา เจว จิตฺตา จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐิกา ฯ

อฏฺฐปญฺญาสรตนํ อจฺจุคฺคโต มหามุนิ

โอภาเสติ ทิสา สพฺพา สตรํสีว อุคฺคโต ฯ

ยถา สุผุลฺลํ ปวนํ นานาคนฺเธหิ ธูปิตํ

ตเถว ตสฺส ปาวจนํ สีลคนฺเธหิ ธูปิตํ ฯ

ยถาปิ สาคโร นาม ทสฺสเนน อตปฺปิโย

ตเถว ตสฺส ปาวจนํ สวเนน อตปฺปิยํ ฯ

นวุติวสฺสสหสฺสานิ อายุ วิชฺชติ ตาวเท

ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ

โอวาทํ อนุสิฏฺฐิญฺจ ทตฺวาน เสสเก ชเน

หุตาสโนว ตาเปตฺวา นิพฺพุโต โส สสาวโก ฯ

โส จ พุทฺโธ อสมสโม เต ๑ จ สาวกา พลปฺปตฺตา

สพฺพํ สมนฺตรหิตํ นนุ ริตฺตา สพฺพสงฺขาราติ ฯ

โสภิโต วรสมฺพุทฺโธ สีหารามมฺหิ นิพฺพุโต

ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ เตสุ เตสุ ปเทสโตติ ฯ

โสภิตพุทฺธวํโส ฉฏฺโฐ ฯ

๑ ม. เหฏฺฐา ฯ ๒ ม. อุทฺธโต ฯ ๓ ม. มรูนํ จ ... ฯ ๔ ยุ. โยคํ ฯ

๑ ยุ. ปูรคโณ ฯ

๑ ม. นาฬิโน ฯ ยุ. นฬิโร ฯ ๒ ม. ฉตฺตึส ... ฯ ยุ. อสตฺตติ ... ฯ

๓ ม. มนิลา ฯ ยุ. สมงฺคีลา ฯ ๔ ม. ยุ. สทตฺโต ฯ

สมัยต่อมาจากพระเรวตพุทธเจ้า มีพระพุทธเจ้าพระนามว่าโสภิตเป็นนายกของโลก ทรงมีพระทัยมั่นคงสงบระงับไม่มีใครเสมอไม่มีบุคคลเปรียบ พระองค์ทรงกลับพระทัย (ไม่พอพระทัย) ในพระราชวังของพระองค์ ทรงบรรลุโพธิญาณ ประกาศพระธรรมจักรอย่างเดียว ในระหว่างเบื้องบนตลอดถึงอเวจีนรก และเบื้องต่ำตลอดถึงภวัคคพรหมนี้ เป็นบริษัทเดียวกันในการทรงแสดงธรรมพระสัมพุทธเจ้าทรงประกาศพระธรรมจักรแก่บริษัทนั้น โดยจะนับผู้ได้ตรัสรู้ธรรมครั้งแรกพึงกล่าวไม่ได้ เบื้องหน้าแต่นั้น เมื่อทรงแสดงธรรมในสมาคมของมนุษย์และเทวดา ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ได้มีแก่มนุษย์และเทวดาเก้าหมื่นโกฏิ ในกาลนั้น พระบรมกษัตริย์พระนามว่าชยเสนะ รับสั่งให้สร้างพระอารามอีกแห่งหนึ่ง มอบถวายในพระพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุทรงแสดงธรรมประกาศการบูชาของบรมกษัตริย์ ครั้งนั้นธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ ได้มีแก่มนุษย์และเทวดาพันโกฏิ พระโสภิตบรมศาสดา ทรงมีการประชุมพระภิกษุขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน มีจิตสงบระงับคงที่ ๓ ครั้ง พระราชาพระนามว่าอุคคตะ ทรงถวายทานในพระพุทธเจ้า ในทานครั้งนั้น พระอรหันต์มาประชุมกันประมาณร้อยโกฏิ มีหมู่คณะมาถวายทานในพระพุทธเจ้าอีก ครั้งนั้น พระอรหันต์มาประชุมกันครั้งที่ ๒ เก้าสิบโกฏิ ในกาลเมื่อพระพิชิตมาร ทรงจำพรรษาในเทวโลกแล้วเสด็จลง พระอรหันต์มาประชุมกันครั้งที่ ๓ แปดสิบโกฏิ สมัยนั้น เราเป็นพราหมณ์นามว่าสุชาติ

เราได้ถวายข้าวและน้ำให้พระพุทธเจ้าเสวยพร้อมทั้งพระสาวกจนเพียงพอ แม้พระพุทธเจ้าพระนามว่าโสภิตผู้เป็นนายกของโลกพระองค์นั้น ก็ทรงพยากรณ์เราว่าผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้า ....... ข้ามแม่น้ำใหญ่ ฉะนั้นเราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้ว มีใจยินดีปราโมทย์แล้วได้กระทำความเพียรอย่างยอดเยี่ยม เพื่อบรรลุประโยชน์นั้น พระนครชื่อว่าสุธรรม พระมหากษัตริย์พระนามว่าสุธรรมเป็นพระชนกของพระโสภิตบรมศาสดา พระชนนีพระนามว่าสุธรรมา พระองค์ทรงครอบครองอาคารสถานอยู่เก้าพันปี ทรงมีปราสาทอันประเสริฐ ๓ปราสาท ชื่อกุมุท นฬินี ปทุม มีพระสนมนารีกำนัล

ในสี่หมื่นสามพันนางล้วนประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่ามกิลา พระราชโอรสมีพระนามว่าสีหะ พระองค์ทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ เสด็จออกผนวชพร้อมทั้งปราสาท พระองค์ผู้เป็นบุรุษอุดม ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๗ วัน พระโสภิตมหาวีรเจ้าผู้เป็นนายกของโลก อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ พระอุทธยานสุธรรมาอันสวยงาม ทรงมีพระอสมเถระและพระสุเนตตเถระเป็นอัครสาวก เพราะเถระชื่อว่าอโนมะเป็นพุทธอุปัฏฐาก พระนกุลาเถรีและพระสุชาตาเถรี เป็นพระอักครสาวิกาและพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น เมื่อตรัสรู้ก็ได้ตรัสรู้ที่ควงไม้กากะทิงรัมมะอุบาสกและสุเนตตอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก นกุลาอุบาสิกาและจิตตาอุบาสิกา เป็นอัครอุปัฏฐายิกา พระมหามุนีพระองค์สูง ๕๘ศอก ทรงเปล่งพระรัศมีสว่างไสวไปทั่วทิศ ดุจพระอาทิตย์อุทัยฉะนั้น คำสั่งสอนของพระองค์หอมตระหลบไปด้วยกลิ่นศีล เปรียบเหมือนป่าไม้ที่ดอกบาน หอมตระหลบไปด้วยกลิ่นต่างๆ ฉะนั้นคำสั่งสอนของพระองค์ไม่มีใครอิ่มด้วยการฟัง ดังสมุทรสาครไม่มีใครอิ่มด้วยการเห็น ฉะนั้น ในขณะนั้น มนุษย์มีอายุเก้าหมื่นปีพระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยในหมู่ชนข้ามพ้นวัฏสงสารได้เป็นอันมาก พระองค์ทรงประทานพระโอวาทและการพร่ำสอน ทรงสั่งสอนหมู่ชนที่เหลือให้เผากิเลสดังเปลวไฟไหม้เชื้อแล้ว เสด็จนิพพานพร้อมด้วยพระสาวก พระพุทธเจ้าผู้ไม่มีใครเสมอเหมือน และพระสาวกผู้บรรลุพลธรรมทั้งหลาย หายไปหมดสิ้นแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ พระสัมพุทธเจ้าผู้ประเสริฐพระนามว่าโสภิต เสด็จนิพพาน ณ สีหาราม พระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้นๆ ฉะนี้แล.

จบโสภิตพุทธวงศ์ที่ ๖