๑๐. ปทุมุตรพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

นารทสฺส อปเรน สมฺพุทฺโธ ทิปทุตฺตโม

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน อกฺโขพฺโภ สาครูปโม ฯ

มณฺฑกปฺโป จ ๒ โส อาสิ ยมฺหิ พุทฺโธ อชายถ

อุสฺสนฺนกุสลา ชนตา ตมฺหิ กปฺเป อชายถ ฯ

ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต ปฐเม ธมฺมเทสเน

โกฏิสตสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อหุ ฯ

ตโต ปรํปิ วสฺสนฺเต ตปฺปยนฺเต จ ปาณิเน

สตฺตตฺตึสสหสฺสานํ ทุติยาภิสมโย อหุ ฯ

ยมฺหิ กาเล มหาวีโร อานนฺทํ อุปสงฺกมิ

ปิตุ สนฺติกํ อุปคนฺตฺวา อาหนิ อมตทุนฺทุภึ ฯ

อาหเต อมตเภริมฺหิ วสฺสนฺเต ธมฺมวุฏฺฐิโย

ปญฺญาสสตสหสฺสานํ ตติยาภิสมโย อหุ ฯ

โอวาทโก วิญฺญาปโก ตารโก สพฺพปาณินํ

เทสนากุสโล พุทฺโธ ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ

สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ ปทุมุตฺตรสฺส สตฺถุโน

โกฏิสตสหสฺสานํ ปฐโม อาสิ สมาคโม ฯ

ยทา พุทฺโธ อสมสโม วสิ ๑ เวภารปพฺพเต

นวุติโกฏิสหสฺสานํ ทุติโย อาสิ สมาคโม ฯ

ปุน จาริกํ ปกฺกนฺเต คามนิคมรฏฺฐโต

อสีติโกฏิสหสฺสานํ ตติโย อาสิ สมาคโม ฯ

อหนฺเตน สมเยน ชฏิโล นาม รฏฺฐิโก

สมฺพุทฺธปฺปมุขํ สงฺฆํ สภตฺตํ ทุสฺสมทาสิหํ ฯ

โสปิ มํ พุทฺโธ พฺยากาสิ สงฺฆมชฺเฌ นิสีทิย

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ

อหุ กปิลวฺหยา รมฺมา นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต

ปธานํ ปทหิตฺวาน กตฺวา ทุกฺกรการิกํ ฯ

อชปาลรุกฺขมูลสฺมึ นิสีทิตฺวา ตถาคโต

ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห เนรญฺชรมุเปหิติ ฯ

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ ปายาสํ อทิ โส ชิโน

ปฏิยตฺตวรมคฺเคน โพธิมูลมฺหิ เอหิติ ฯ

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา โพธิมณฺฑํ อนุตฺตรํ

อสฺสตฺถรุกฺขมูลมฺหิ พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ

อิมสฺส ชนิกา มาตา มายา นาม ภวิสฺสติ

ปิตา สุทฺโธทโน นาม อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา

โกลิโต อุปติสฺโส จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา

อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก อุปฏฺฐิสฺสติมํ ชินํ ฯ

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา ฯ

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ

จิตฺโต จ หตฺถาฬวโก อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐกา ฯ

นนฺทมาตา จ อุตฺตรา อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา

อายุ วสฺสสตํ ตสฺส โคตมสฺส ยสสฺสิโน ฯ

อิทํ สุตฺวาน วจนํ อสมสฺส มเหสิโน

อาโมทิตา นรมรู พุทฺธวีชงฺกุโร อยํ ฯ

อุกฺกุฏฺฐิสทฺทา วตฺตนฺติ อปฺโผเฏนฺติ หสนฺติ จ

กตญฺชลี นมสฺสนฺติ ทสสหสฺสี สเทวกา ฯ

ยทิมสฺส โลกนาถสฺส วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ยถา มนุสฺสา นทึ ตรนฺตา ปฏิติตฺถํ วิรชฺฌิย

เหฏฺฐา ติตฺถํ คเหตฺวาน อุตฺตรนฺติ มหานทึ ฯ

เอวเมว มยํ สพฺเพ ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา อุตฺตรึ วตฺตมธิฏฺฐหึ

อกาสึ ๑ อุคฺคํ ทฬฺหํ ธิตึ ทสปารมิปูริยา ฯ

พฺยาหตา ติตฺถิยา สพฺเพ วิมนา ทุมฺมนา ตทา

น เตสํ เกจิ ปริจรนฺติ รฏฺฐโต นิจฺฉุภนฺติ เต ฯ

สพฺเพ ตตฺถ สมาคนฺตฺวา อุปคจฺฉฉ พุทฺธสนฺติเก

ตุวํ นาโถ มหาวีร สรณํ โหหิ จกฺขุมา ฯ

อนุกมฺปโก การุณิโก หิเตสี สพฺพปาณินํ

สมฺปตฺเต ติตฺถิเย สพฺเพ ปญฺจสีเล ปติฏฺฐหิ ๒ ฯ

เอวํ นิรากุลํ อาสิ สุญฺญตํ ติตฺถิเยหิ ตํ

วิจิตฺตํ อรหนฺเตหิ วสีภูเตหิ ตาทิหิ ฯ

นครํ หํสวตี นาม อานนฺโท นาม ขตฺติโย

สุชาตา นาม ชนิกา ปทุมุตฺตรสตฺถุโน ๓ ฯ

นววสฺส ๔ สหสฺสานิ อคารํ อชฺฌาวสิ โส

นารี ๕ พาหโน ยสวตี ตโย ปาสาท มุตฺตมา ฯ

ติจตฺตาริ สหสฺสานิ นาริโย สมลงฺกตา

วสุลทตฺตา ๖ นาม นารี อุตฺตโร ๗ นาม อตฺรโช ฯ

นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา ปาสาเทนาภินิกฺขมิ

สตฺตาหํ ปธานจารํ อจริ ปุริสุตฺตโม ฯ

พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต ปทุมุตฺตโร วินายโก

วตฺตจกฺโก มหาวีโร มิถิลุยฺยานมุตฺตเม ฯ

เทวิโล ๑ จ สุชาโต จ อเหสุํ อคฺคสาวกา

สุมโน นามุปฏฺฐาโก ปทุมุตฺตรสฺส สตฺถุโน ๒ ฯ

อมิตา อสมา เจว อเหสุํ อคฺคสาวิกา

โพธิ ตสฺส ภควโต สลโฬติ ปวุจฺจติ ฯ

อมิโต ๓ เจว ติสฺโส จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐกา

หตฺถา เจว สุจิตฺตา ๔ จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐิกา ฯ

อฏฺฐปญฺญาสรตนํ อจฺจุคฺคโต มหามุนิ

กญฺจนคฺฆิกสงฺกาโส ทฺวตฺตึสวรลกฺขโณ ฯ

กุฑฺฑา กวาฏา ภิตฺติ จ รุกฺขา นคสิลุจฺจโย ๕

น ตสฺสาวรณํ อตฺถิ สมนฺตา ทฺวาทสโยชเน ฯ

วสฺสสตสหสฺสานิ อายุ วิชฺชติ ตาวเท

ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ

สนฺตาเรตฺวา พหุชญฺญํ ๖ ฉินฺทิตฺวา สพฺพสํสยํ

ชลิตฺวา อคฺคิกฺขนฺโธว นิพฺพุโต โส สสาวโก ฯ

ปทุมุตฺตโร ชิโน พุทฺโธ นนฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต

ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร ทฺวาทสมุพฺเพธโยชโนติ ฯ

ปทุมุตฺตรพุทฺธวํโส ทสโม ฯ

๑ ชินถูปวโร ฯ ๒ ยุ. ว ฯ

๑ ยุ. วสติ ฯ

๑ ยุ. อกาสิ มคฺคํ ฯ ๒ ม. ปติฏฺฐติ ฯ ๓ ยุ. ปทมุตฺตรมเหสิโน ฯ

๔ ม. ยุ. ทส ... ฯ ๕ ม. นรวาหโน ยโสวสวตฺตี ฯ ยุ. นารวาหโน ยโสวสวตฺตี ฯ

๖ ม. ยุ. วสุทตฺตา ฯ ๗ ม. อุตฺตโม ฯ

๑ ม. ยุ. เทวโล ฯ ๒ ม. ยุ. มเหสิโน ฯ ๓ ม. ยุ. วิติณฺโณ ฯ ๔ ม. ยุ. วิจิตฺตา ฯ

๕ ม. ยุ. นคสิลุจฺจยา ฯ ๖ ม. ยุ. พหุชนํ ฯ

สมัยต่อมาจากพระนารทพุทธเจ้า พระสัมพุทธชินเจ้าผู้อุดมกว่าสรรพสัตว์ พระนามว่าปทุมุตระ มีพระคุณนับไม่ถ้วน เปรียบด้วยสาคร และในกัปที่พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติเป็นมัณฑกัป ประชุมชนผู้มีกุศลมากจึงได้เกิดในกัปนั้น ในพระธรรมเทศนาครั้งที่ ๑ ของพระผู้มีพระภาคปทุมุตระ ธรรมาภิสมัย ได้มีแก่เทวดาและมนุษย์แสนโกฏิ ต่อจากนั้น เมื่อพระองค์ทรงยังฝนคือธรรม ให้ตก และให้สัตว์ทั้งหลายอิ่มหนำสำราญ ธรรมาภิสมัย ครั้งที่ ๒ ได้มีแก่สัตว์สามหมื่นเจ็ดพัน ในกาลเมื่อพระมหาวีรเจ้า เสด็จเข้าไปยังสำนักพระเจ้าอานันทพุทธบิดา ครั้นแล้วทรงตีกลองอมฤต เมื่อพระองค์ทรงตีกลองอมฤตเภรี ยังฝนคือธรรม ให้ตก ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์ห้าโกฏิ

พระพุทธเจ้าทรงประทานโอวาทให้รู้แจ้งทรงยังสัตว์ทั้งปวงให้ข้าม ทรงฉลาดในเทศนา ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้มากมาย พระปทุมุตรบรมศาสดาทรงประชุมพระสาวก ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ พระสาวกแสนโกฏิมาประชุมกันครั้งที่ ๒ ในกาลเมื่อพระพุทธเจ้า ผู้ไม่มีใครเสมอเหมือน ประทับอยู่ณ เวภารบรรพต พระสาวกเก้าหมื่นโกฏิมาประชุมกัน ครั้งที่ ๓เมื่อพระองค์เสด็จจาริกจากนิคมและรัฐ พระสาวกแปดหมื่นโกฏิมาประชุมกัน สมัยนั้น เราเป็นชฎิลชื่อว่ารัฏฐิกะ ได้ถวายผ้าพร้อมภัตตาหารแก่สงฆ์มีพระสัมพุทธเจ้าเป็นประมุข แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นประทับนั่ง ณ ท่ามกลางสงฆ์ทรงพยากรณ์เราว่า ในแสนกัปแต่กัปนี้ไป ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก .........

ข้ามแม่น้ำใหญ่ ฉะนั้น เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วอธิษฐานวัตรให้ยิ่งขึ้น เราได้ทำความเพียรมั่นชั้นยอด ในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ประการ ในกาลนั้น เดียรถีย์ทั้งปวงถูกกำจัด พากันเสียใจโทมนัส ใครๆ ไม่บำรุงเดียรถีย์เหล่านั้น พวกเขาจึงพากันออกไปจากแว่นแคว้น มาประชุมกันในที่นั้นทั้งหมดแล้วเข้าไปในสำนักพระพุทธเจ้า กราบทูลว่า ข้าแต่พระมหาวีรเจ้า ขอพระองค์ผู้มีจักษุ ผู้ทรงพระกรุณาอนุเคราะห์ แสวงหาประโยชน์แก่สัตว์ทั้งปวงได้ทรงเป็นที่พึ่งที่ระลึกเถิด

พระองค์ทรงยังเดียรถีย์ที่มาประชุมกันทั้งปวง ให้ตั้งอยู่ในเบญจศีล พระศาสนาของพระองค์ไม่อากูลว่างจากพวกเดียรถีย์อย่างนี้ งามวิจิตรด้วยพระอรหันต์ทั้งหลาย ซึ่งเป็นผู้มีความชำนาญคงที่ พระนครชื่อว่าหงสวดี พระบรมกษัตริย์พระนามว่าอานนท์ เป็นพระชนกของพระปทุมุตรศาสดา พระนางสุชาดา เป็นพระพุทธชนนี พระองค์ทรงครอบครองอาคารสถานอยู่เก้าหมื่นปี ทรงมีปราสาทอันประเสริฐ ๓ ปราสาท ชื่อนารี พาหนะและยศวดี มีพระสนมนารีกำนัลในสี่หมื่นสามพันนาง ล้วนประดับประดาสวยงาม พระอัครมเหสีพระนามว่าวสุลทัตตา พระราชโอรสพระนามว่าอุตระ

พระองค์ทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ จึงเสด็จออกผนวชพร้อมด้วยปราสาท ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๗ วัน พระปทุมุตรบรมศาสดามหาวีรเจ้า อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ มิถิลาราชอุทยานอันประเสริฐ ทรงมีพระเทวิลเถระและพระสุชาตเถระ เป็นพระอัครสาวก พระเถระชื่อว่าสุมนะ เป็นพุทธอุปัฏฐาก พระอมิตาเถรีและพระอสมาเถรี เป็นพระอัครสาวิกาไม้โพธิพฤกษ์ของพระองค์เรียกกันว่าไม้สน อมิตอุบาสกและติสสอุบาสก เป็นอัครอุปัฏฐาก อุหัตถาอุบาสิกาและสุจิตราอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา พระมหามุนีทรงมีพระองค์สูง ๕๘ ศอก มีพระรัศมีงามเช่นกับทองคำล้ำค่า มีพระลักษณะประเสริฐ ๓๒ ประการพระรัศมีของพระองค์แผ่ไป ๑๒ โยชน์ โดยรอบกำแพง บานประตูฝาเรือน ต้นไม้ และภูเขาสูงเทียมฟ้า กำบังไม่ได้ ครั้งนั้น มนุษย์ทั้งหลายมีอายุแสนปี พระองค์ดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงตัดความสงสัยทั้งปวง ช่วยหมู่ชนให้ข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้มากมาย ทรงรุ่งเรืองดังกองไฟแล้วเสด็จนิพพาน พร้อมด้วยพระสาวก พระปทุมุตรพุทธชินเจ้า เสด็จนิพพาน ณ นันทาราม พระสถูปอันประเสริฐของพระองค์ สูง ๑๒ โยชน์ ประดิษฐานอยู่ในนันทารามนั้นฉะนี้แล.

จบ ปทุมุตรพุทธวงศ์ที่ ๑๐