๑๐. กปิชาดก เล่ม ๒๗

(พระบรมศาสดาตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า)

{๓๔๗} [๓๔๗] บุคคลเหล่าใดยังไม่รู้ธรรมทั้งหลายด้วยญาณทั้งปวงบุคคล เหล่านั้นแลย่อมสงสัยในธรรมทั้งหลายเหมือนราชโอรส ๔ พระองค์ทรงสงสัยในต้นทองกวาวฉะนั้น

๙. สาลกชาดก (๒๔๙)

ว่าด้วยหมองูคิดจะจับลิงสาลกะ

(หมองูคิดจะจับลิง จึงเกลี้ยกล่อมลิงว่า)

{๓๔๘} [๓๔๘] ดูก่อนพ่อสาลกวานร เจ้าเป็นลูกคนเดียวของพ่อ อนึ่งเล่า เจ้าจักได้เป็นใหญ่แห่งโภคสมบัติในตระกูลของเรา ลงมาจากต้นไม้เถิด มาเถิดพ่อ เราจะพากันกลับไปบ้านของเราเดี๋ยวนี้(ลิงได้ฟังแล้วก็ตอบไปว่า)

{๓๔๙} [๓๔๙] ท่านสำคัญเราว่าเป็นสัตว์ประเภทใดหรือ จึงได้ตีเราด้วยเรียวไม้ไผ่เราพอใจจะอยู่ในป่ามะม่วงที่มีผลสุก ท่านจงกลับไปบ้านตามสบายเถิด

๑๐. กปิชาดก (๒๕๐)

ว่าด้วยลิงปลอมเป็นดาบส

(ดาบสกุมารเห็นลิงปลอมเป็นดาบสเข้าก็สงสาร กล่าวกะบิดาว่า)

{๓๕๐} [๓๕๐] ฤๅษีผู้นี้ยินดีแล้วในความสงบและความสำรวม ท่านคงถูกภัย คือความหนาวเบียดเบียนจึงมายืนอยู่ขอให้ฤๅษีผู้นี้ได้เข้า

มายังบรรณศาลานี้เถิด จะได้บรรเทาความหนาวและความ กระวนกระวายให้หมดสิ้นไป(ดาบสบิดาผู้เป็นโพธิสัตว์มองดูก็รู้ว่าเป็นลิง จึงกล่าวว่า)

{๓๕๑} [๓๕๑] ผู้นี้ไม่ใช่ฤๅษีผู้ยินดีในความสงบและความสำรวม แต่เป็นลิงที่เที่ยวหากินอยู่ตามกิ่งมะเดื่อ มันเป็นสัตว์ประทุษร้าย ฉุนเฉียว และมีสันดานเลว ถ้าเข้ามาอยู่ยังบรรณศาลาหลังนี้ก็จะทำร้าย บรรณศาลา

จบ สิคาลวรรค ที่ ๑๐

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สัพพทาฐิชาดก ๒. สุนขชาดก

๓. คุตติลชาดก ๔. วิคติจฉชาดก

๕. มูลปริยายชาดก ๖. พาโลวาทชาดก

๗. ปาทัญชลิชาดก ๘. กิงสุโกปมชาดก

๙. สาลกชาดก ๑๐. กปิชาดก

รวมวรรคที่มีในทุกนิบาตนี้ คือ

๑. ทัฬหวรรค ๒. สันถววรรค

๓. กัลยาณธัมมวรรค ๔. อสทิสวรรค

๕. รุหกวรรค ๖. นตังทัฬหวรรค

๗. พีรณัตถัมภกวรรค ๘. กาสาววรรค

๙. อุปาหนวรรค ๑๐. สิคาลวรรค

จบ ทุกนิบาต

๓. ติกนิบาต

๑. สังกัปปวรรค

๑. สังกัปปราคชาดก (๒๕๑)

ว่าด้วยดาบสถูกลูกศรคือราคกิเลสเสียบใจ

(พระดาบสโพธิสัตว์ถวายพระพรพระราชาว่า)

{๓๕๒} [๓๕๒] อาตมภาพถูกลูกศรที่อาบด้วยราคะอาศัยกามวิตก ซึ่งนายช่าง ศรไม่ได้ตกแต่ง ขัดเกลา และเหลาเสี้ยมเสียบเข้าแล้ว{๓๕๓} [๓๕๓] อาตมภาพมิได้ถูกลูกศรที่เขายกคันขึ้นยิงมาหรือที่ติดพู่หาง นกยูงเสียบดอก แต่อาตมภาพถูกลูกศรคือกิเลสที่สามารถเผา อวัยวะทั้งปวงให้เร้าร้อนเสียบเข้าที่หัวใจ{๓๕๔} [๓๕๔] ก็อาตมภาพไม่เห็นรอยแผลที่เลือดไหลออกมา ความคิดโดยไม่ แยบคายขยายตัวอย่างมั่นคง อาตมภาพนำความทุกข์มาให้แก่ ตนเองแท้

๒. ติลมุฏฐิชาดก (๒๕๒)

ว่าด้วยศิษย์อาฆาตครูเพราะโดนเฆี่ยนสั่งสอน

(พรหมทัตกุมารทรงผูกโกรธอาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ จึงตรัสว่า)

{๓๕๕} [๓๕๕] การที่ท่านให้จับแขนเราไว้แล้วเฆี่ยนตีด้วยซีกไม้ไผ่เพราะเมล็ด งากำมือหนึ่งนั้นยังฝังอยู่ในใจของเราจนทุกวันนี้