๓. จาปาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

และการสมาทานศีลของเรานั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่เรา

[๒๙๑] เมื่อก่อน เราเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม แต่เดี๋ยวนี้เราเป็นพราหมณ์แล้ว เราเป็นผู้มีวิชชา ๓ มีความสวัสดี ถึงฝั่งแห่งเวท เป็นผู้ล้างบาปได้แล้ว

๓. จาปาเถรีคาถา

คาถาสุภาษิตของพระจาปาเถรี

(พระจาปาเถรีครั้นบรรลุอรหตแล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ ผนวกถ้อยคำที่ตนกับอาชีวกชื่อว่าอุปกะผู้เป็นสามีมากล่าวเป็นอุทานคาถาเหล่านี้ ความว่าอุปกาชีวกกล่าวว่า)

{๔๖๙}[๒๙๒] เมื่อก่อน เราถือไม้เท้า เดี๋ยวนี้เราเป็นพรานเนื้อ เรา ไม่อาจออกจากเปือกตมที่ร้ายกาจคือกามและทิฏฐิข้าม ไปยังฝั่งโน้นได้ เพราะตัณหา

[๒๙๓] เมื่อก่อน นางจาปาสำคัญเราว่าเป็นผู้มัวเมา ได้ปลอบ บุตรกระทบเราว่าเป็นลูกอุปกาชีวก เราจึงตัดเครื่องผูก ของนางจาปาแล้วออกบวช(นางจาปาฟังคำนั้นแล้วเมื่อขอขมาโทษ จึงกล่าวว่า)

[๒๙๔] ขอท่านอย่าโกรธดิฉันเลย ท่านมหาวีระ ขอท่านอย่าโกรธดิฉันเลย ท่านมหามุนี เพราะว่าผู้ที่ถูกความโกรธ ครอบงำย่อมไม่มีความบริสุทธิ์ ตบะจักมีแต่ที่ไหน

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๒๙๕] เราจักไปจากบ้านนาลา ใครจักอยู่ที่บ้านนาลานี้ได้ ผู้คน เขาผูกสมณะผู้ดำรงอยู่โดยชอบธรรมไว้ด้วยมายาหญิง

(นางจาปากล่าวว่า)

[๒๙๖] ดูก่อนท่านกาฬะท่านจงกลับมาเถิด จงมาบริโภคกามสุข เหมือนในกาลก่อน ดิฉันและพวกญาติของดิฉันที่มีอยู่ จักยอมอยู่ใต้อำนาจของท่าน

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๒๙๗] ดูก่อนแม่จาปา ถ้อยคำที่เจ้าพูดนั้นจะพึงเป็นถ้อยคำที่ดี ยิ่งแก่บุรุษผู้ที่รักในตัวเจ้า ยิ่งไปกว่านี้ถึงสี่เท่าทีเดียว

(นางจาปากล่าวว่า)

[๒๙๘] ดูก่อนท่านกาฬะ ดิฉันผู้มีรูปงามสมบูรณ์เป็นดุจต้น คนทาที่บานสะพรั่งอยู่บนยอดเขา เป็นดังต้นการะเกด มีดอกบาน และเป็นดุจต้นแคฝอยภายในเกาะ[๒๙๙] มีร่างกายลูบไล้ด้วยจุรณแก่นจันทน์ นุ่งห่มผ้าแคว้นกาสีอันมีค่าสูง ไฉนท่านจึงจะทิ้งไปเสียเล่า

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๓๐๐] พรานนกย่อมปรารถนาที่จะเบียดเบียนนก ฉันใด เจ้า จักตามเบียดเบียนเราด้วยรูปร่างอันมีการตบแต่งต่าง ๆ ฉันนั้น หาได้ไม่

(นางจาปากล่าวว่า)

[๓๐๑] ดูก่อนท่านกาฬะ ก็ผลคือลูกของเรานี้ท่านเป็นผู้ทำให้เกิดขึ้นมา ไฉนท่านจึงจะทิ้งดิฉันซึ่งมีลูกไปเสียเล่า

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๓๐๒] ท่านผู้มีปัญญาทั้งหลาย ผู้เป็นมหาวีรบุรุษย่อมละบุตร ละญาติ ละทรัพย์ ตัดเครื่องผูกเสียแล้วออกบวช เหมือนช้างสลัดเครื่องผูกไปฉะนั้น

(นางจาปากล่าวว่า)

[๓๐๓] บัดนี้ ดิฉันจะเอาไม้ทุบหรือเอามีดแทงบุตรของท่านนี้ ให้จมลงในแผ่นดิน ท่านจะได้ไม่ไปเพราะเศร้าโศกถึงบุตร

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๓๐๔] ดูก่อนแม่คนชั่ว ถึงแม้เจ้าจะโยนลูกให้สุนัขจิ้งจอกกิน เป็นอาหาร เจ้าก็ทำให้เราหวนกลับคืนมาเพราะเหตุแห่งลูกอีกไม่ได้

(นางจาปากล่าวว่า)

[๓๐๕] เอาเถอะท่านกาฬะผู้เจริญ บัดนี้ ท่านจักไปไหน จักไปยังหมู่บ้าน นิคม นคร หรือราชธานีไหน

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๓๐๖] เมื่อก่อน เราเคยเป็นเจ้าหมู่เจ้าคณะ ไม่ใช่สมณะแต่สำคัญตัวว่าเป็นสมณะ ได้ท่องเที่ยวไปตามหมู่บ้านทุกหมู่บ้าน ทุกนคร ทุกราชธานี[๓๐๗] บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นี้ประทับอยู่ ณ ที่ใกล้ แม่น้ำเนรัญชรา ทรงเทศนาธรรมแก่หมู่สัตว์เพื่อให้ละทุกข์ทั้งปวงอยู่ เราจะไปยังสำนักของพระองค์ พระองค์ ก็จักเป็นศาสดาของเรา

(นางจาปากล่าวว่า)

[๓๐๘] บัดนี้ ขอท่านจงกราบทูลถึงการกราบนมัสการของฉัน กะพระพุทธเจ้าผู้เป็นที่พึ่งของสัตว์โลก ผู้ยอดเยี่ยม พึงทำประทักษิณ ๓ รอบแล้วอุทิศส่วนบุญมาให้เราบ้าง

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

[๓๐๙] ดูก่อนแม่จาปา ตามที่เจ้าพูดเราทำได้ บัดนี้เราจักกราบ ทูลถึงการกราบนมัสการของเจ้ากะพระพุทธเจ้าผู้เป็น

ที่พึ่งของสัตว์โลก ผู้ยอดเยี่ยม และจักทำประทักษิณ ๓ รอบแล้วอุทิศส่วนบุญมาให้เจ้า

(พระจาปาเถรีกล่าวว่า)

[๓๑๐] ก็ลำดับนั้น ท่านกาฬะได้หลีกไปถึงแม่น้ำเนรัญชรา ได้ พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้กำลังทรงแสดงอมตบท คือ

[๓๑๑] ทุกข์ เหตุเกิดแห่งทุกข์ ความดับแห่งทุกข์ และอริยมรรค อันประกอบด้วยองค์ ๘ อันเป็นทางดำเนินถึงความดับทุกข์อยู่

[๓๑๒] ถวายบังคมพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้าแล้ว ทำประทักษิณ ๓ รอบ อุทิศส่วนบุญไปให้นางจาปาแล้ว ออกบวชในพระธรรมวินัย ได้บรรลุวิชชา ๓ ทำคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว

๔. สุนทรีเถรีคาถา

คาถาสุภาษิตของพระสุนทรีเถรี

{๔๗๐}(พระสุนทรีเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ประมวลภาษิตคาถาเหล่านี้ ซึ่งเริ่มต้นด้วยคาถาที่สุชาตพราหมณ์ผู้บิดา กล่าวถามพระวาสิฏฐีเถรีถึงเหตุที่จะบรรเทาความโศกเพราะบุตร ความว่า)[๓๑๓] ดูก่อนแม่นางผู้เจริญ เมื่อก่อน ท่านเป็นคนกินลูกที่ตายไปแล้ว ท่านเดือดร้อนอย่างยิ่งทั้งกลางวันและกลางคืน