๒. โรหิณีเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๒ สมณาติ โภติ มํ ๑ วิปสฺสิ สมณาติ ปฏิพุชฺฌสิ

สมณานเมว กิตฺเตสิ สมณี นูน ภวิสฺสสิ ฯ

วิปุลํ อนฺนญฺจ ปานญฺจ สมณานํ ปเวจฺฉสิ

โรหิณิ ทานิ ปุจฺฉามิ เกน เต สมณา ปิยา ฯ

อกมฺมกามา อลสา ปรทตฺตูปชีวิโน ๒

อาสํสุกา สาธุกามา เกน เต สมณา ปิยา ฯ

จิรสฺสํ วต มํ ตาต สมณานํ ปริปุจฺฉสิ

เตสนฺเต กิตฺตยิสฺสามิ ปญฺญาสีลปรกฺกมํ ฯ

กมฺมกามา อนลสา กมฺมเสฏฺฐสฺส การกา

ราคโทสํ ปชหนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

ตีณิ ปาปสฺส มูลานิ ธุนนฺติ สุจิการิโน

สพฺพปาปํ ปหีเนสํ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

กายกมฺมํ สุจิ เนสํ วจีกมฺมญฺจ ตาทิสํ

มโนกมฺมํ สุจิ เนสํ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

วิมลา สงฺขมุตฺตาว สุทฺธา สนฺตรพาหิรา

ปุณฺณา สุกฺเกหิ ธมฺเมหิ ๓ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

พหุสฺสุตา ธมฺมธรา อริยา ธมฺมชีวิโน

อตฺถํ ธมฺมญฺจ เทเสนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

พหุสฺสุตา ธมฺมธรา อริยา ธมฺมชีวิโน

เอกคฺคจิตฺตา สติมนฺโต เตน เม สมณา ปิยา ฯ

ทูรงฺคมา สติมนฺโต มนฺตภาณี อนุทฺธตา่

ทุกฺขสฺสนฺตํ ปชานนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

ยมฺหา คามา ปกฺกมนฺติ น วิโลเกนฺติ กิญฺจนํ

อนเปกฺขาว คจฺฉนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

น เต สํ โกฏฺเฐ โอเสนฺติ ๑ น กุมฺภึ น กโฬปิยํ

ปรินิฏฺฐิตเมสานา เตน เม สมณา ปิยา ฯ

น เต หิรญฺญํ คณฺหนฺติ น สุวณฺณํ น รูปิยํ

ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

นานากุลา ปพฺพชิตา นานาชนปเทหิ จ

อญฺญมญฺญํ ปิยายนฺติ เตน เม สมณา ปิยา ฯ

อตฺถาย วต โน โภติ กุเล ชาตาสิ โรหิณิ ๒-

สทฺธา พุทฺเธ จ ธมฺเม จ สงฺเฆ จ ติพฺพคารวา ฯ

ตุวํ เหตํ ปชานาสิ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ

อมฺหํปิ เอเต สมณา ปฏิคฺคณฺหนฺติ ทกฺขิณํ

ปติฏฺฐิโต เหตฺถ ยญฺโญ วิปุโล โน ภวิสฺสติ ฯ

สเจ ภายสิ ทุกฺขสฺส สเจ เต ทุกฺขมปฺปิยํ

อุเปหิ พุทฺธํ ๓ สรณํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ตาทินํ

สมาทิยาหิ สีลานิ ตนฺเต อตฺถาย เหหิติ ฯ

อุเปมิ พุทฺธํ ๑ สรณํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ตาทินํ

สมาทิยามิ สีลานิ ตํ เม อตฺถาย เหหิติ ฯ

พฺรหฺมพนฺธุ ปุเร อาสึ โส อิทานิมฺหิ พฺราหฺมโณ

เตวิชฺโช โสตฺถิโย จมฺหิ เวทคู จมฺหิ นฺหาตโก ฯ

โรหิณี ฯ

๑ ม. โภติ สุปิ ฯ ๒ โป. ยุ. ปรทตฺโต ... ฯ ๓ ม. ยุ. สุกฺกาน ธมฺมานํ ฯ

๑ โป. ม. โอเปนฺติ ฯ ๒ ม. โรหิณี ฯ ๓ ม. อุเปหิ สรณํ พทฺธํ ฯ

ดูกรแม่โหริณีผู้เจริญ เจ้าเห็นสมณะนี้ว่าเป็นสมณะ รู้สึกว่าเป็นสมณะสรรเสริญสมณะทั้งหลาย เจ้าเห็นจักเป็นสมณะเป็นแน่แท้ เจ้าได้ถวายข้าวน้ำอันไพบูลย์แก่สมณะทั้งหลาย ดูกรแม่โรหิณี บัดนี้ เราจักขอถามเจ้า เพราะเหตุไร สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของเจ้า สมณะล้วนแต่เป็นผู้ไม่ใคร่ต่อการงาน เกียจคร้าน อาศัยสิ่งของที่คนอื่นให้เลี้ยงชีวิตเป็นผู้มีความหวังอาหารและเครื่องนุ่งห่มเป็นต้น แต่คนอื่นใคร่ต่ออาหารอันอร่อยดี เพราะเหตุไร สมณะทั้งหลาย จึงเป็นที่รักของข้าพเจ้า?

เราตอบท่านว่า

ข้าแต่คุณพ่อ คุณพ่อถามดิฉันถึงคุณความดีของสมณะทั้งหลายมานานแล้ว ดิฉันจักชี้แจงคุณความดี คือ ปัญญา ศีล และความบากบั่นของสมณะเหล่านั้นให้ทราบ สมณะทั้งหลายเป็นผู้ใคร่ต่อการงาน ไม่เกียจคร้าน ทำแต่การงานงานประเสริฐสุด ย่อมละราคะและโทสะได้ เพราะเหตุนั้นสมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายย่อมกำจัดรากเหง้าทั้ง ๓ ของบาป มีปกติทำแต่กรรมอันสะอาด ละบาปกรรมทั้งปวงได้แล้ว เพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน กายกรรมวจีกรรม และมโนกรรมของสมณะเหล่านั้น ล้วนแต่สะอาด เพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายล้วนแต่ปราศจากมลทิน เหมือนสังข์ที่เขาขัดดีแล้ว

เป็นผู้บริสุทธิ์ทั้งภายในและภายนอก บริบูรณ์ด้วยธรรมขาว เพราะเหตุนั้นสมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายเป็นพหูสูตทรงธรรม เป็นผู้ประเสริฐเลี้ยงชีวิตโดยชอบธรรม แสดงอรรถและธรรมให้ฟัง เพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายเป็นพหูสูตทรงธรรมเป็นผู้ประเสริฐเลี้ยงชีวิตโดยชอบธรรม มีจิตแน่วเป็นอารมณ์เดียว มีสติ เพราะเหตุนั้นสมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายเป็นผู้ไปไกล มีสติพูดพอประมาณ ไม่ฟุ้งซ่าน รู้ทั่วถึงที่สุดแห่งทุกข์ เพราะเหตุนั้นสมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายหลีกไปจากบ้านใด ย่อมไม่กังวลถึงสัตว์หรือสังขารอะไรในบ้านนั้น

เป็นผู้ไม่มีความห่วงใยหลีกไปเพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายย่อมไม่เก็บสะสมข้าวไว้ในฉาง ไม่สะสมไว้ในหม้อ ไม่สะสมไว้ในกระเช้าเที่ยวแสวงหาแต่อาหารที่สำเร็จแล้ว เพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายท่านไม่รับเงินไม่รับทอง ไม่รับรูปิยะเยียวยาอัตภาพด้วยอาหารอันเกิดขึ้นเฉพาะหน้า เพราะเหตุนั้น สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน สมณะทั้งหลายออกบวชจากตระกูลต่างๆกัน และจากชนบทต่างๆ กัน แต่ย่อมรักใคร่กันและกันดี เพราะเหตุนั้น

สมณะทั้งหลายจึงเป็นที่รักของดิฉัน.

บิดากล่าวกะเราต่อไปว่า

ดูกรลูกโรหิณีผู้เจริญ เจ้าเกิดในตระกูลของเราเพื่อประโยชน์แก่เราหนอเพราะเจ้าเป็นผู้มีศรัทธา และมีความเคารพอย่างแรงกล้าในพระพุทธเจ้าพระธรรม และพระสงฆ์ และเจ้าย่อมรู้จักพระสงฆ์ว่าเป็นเขตบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ขอให้สมณะเหล่านั้นรับทักษิณาทานของเราบ้างเพราะไทยธรรมที่เราตั้งไว้แล้วในสมณะเหล่านั้น จักมีผลไพบูลย์แก่เรา.

เรากล่าวกะบิดาอย่างนี้ว่า

ถ้าคุณพ่อกลัวต่อทุกข์ ถ้าคุณพ่อเกลียดทุกข์ จงเข้าถึงพระพุทธเจ้ากับทั้งพระธรรมและพระสงฆ์ผู้คงที่ว่าเป็นสมณะ จงสมาทานศีล ด้วยว่าสรณคมน์ และการสมาทานศีล จักเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่คุณพ่อ.

บิดาได้กล่าวกะเราว่า

พ่อจะเข้าถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ผู้คงที่ว่าเป็นสรณะและจะสมาทานศีล เพราะสรณคมน์และการสมาทานศีลนั้น จักเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่เรา เมื่อก่อนเราเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม แต่เดี๋ยวนี้เราเป็นพราหมณ์แล้ว เราเป็นผู้มีวิชชา ๓ มีความสวัสดีถึงฝั่งแห่งเวท และ

เป็นผู้ล้างบาปได้แล้ว.