๕. มาลุงกยปุตตเถรคาถา เล่ม ๒๖

รูปํ ทิสฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อเห็นรูป มัวใส่ใจถึงอารมณ์อันเป็นที่รักอยู่

ย่อมหลงลืมสติได้

ผู้ที่มีจิตกำหนัดนักยังเสวยรูปารมณ์อยู่

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา รูปสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีรูปเป็นอารมณ์ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่ายังห่างไกลนิพพาน

สทฺทํ สุตฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อฟังเสียงแล้ว มัวใส่ใจถึงอารมณ์อันเป็นที่รักอยู่

ย่อมหลงลืมสติได้

ผู้ที่มีจิตกำหนัดนัก ยังเสวยสัททารมณ์อยู่

สัททารมณ์นั้นย่อมผูกพันเขาไว้

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา สทฺทสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีเสียงเป็นอารมณ์ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่ายังห่างไกลนิพพาน

คนฺธํ ฆตฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อบุคคลดมกลิ่นแล้ว ใส่ใจว่าเป็นนิมิตที่น่ายินดี

ก็เป็นอันหลงลืมสติ

ก็เมื่อเป็นเช่นนั้น เขามีจิตกำหนัดนัก

เพลิดเพลิน และติดคันธารมณ์นั้นอยู่

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา คนฺธสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีกลิ่นเป็นอารมณ์ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่า ยังห่างไกลนิพพาน

รสํ โภตฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อบุคคลลิ้มรสแล้ว ใส่ใจว่าเป็นนิมิตที่อร่อย

ก็เป็นอันหลงลืมสติ

ก็เมื่อเป็นเช่นนั้น เขามีจิตกำหนัดนัก

เพลิดเพลิน และติดรสารมณ์นั้นอยู่

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา รสสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีรสเป็นอารมณ์ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่ายังห่างไกลนิพพาน

ผสฺสํ ผุสฺส สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อบุคคลถูกต้องโผฏฐัพพะแล้ว ใส่ใจว่าเป็นนิมิตที่น่าติดใจ

ก็เป็นอันหลงลืมสติ

ก็เมื่อเป็นเช่นนั้น เขามีจิตกำหนัดนัก

เพลิดเพลิน และติดโผฏฐัพพารมณ์นั้นอยู่

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา ผสฺสสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีผัสสะเป็นอารมณ์ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่า ยังห่างไกลนิพพาน

ธมฺมํ ญตฺวา สติ มุฏฺฐา ปิยนิมิตฺตํ มนสิกโรโต

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

เมื่อบุคคลรู้ธรรมารมณ์แล้ว

ใส่ใจว่าเป็นนิมิตที่น่าเพลิดเพลิน

ก็เป็นอันหลงลืมสติ

ก็เมื่อเป็นเช่นนั้น เขามีจิตกำหนัดนัก

เพลิดเพลิน และติดธรรมารมณ์นั้นอยู่

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา อเนกา ธมฺมสมฺภวา

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ

เอวมาจินโต ทุกฺขํ อารา นิพฺพาน วุจฺจติ.

เวทนาต่าง ๆ ซึ่งมีธรรมารมณ์เป็นเหตุ ย่อมเจริญแก่เขา

อภิชฌา และวิหิงสา ย่อมเบียดเบียนจิตของเขา

เพราะสั่งสมอย่างนี้ ทุกข์ย่อมเป็นไป

ท่านกล่าวว่ายังห่างไกลนิพพาน

น โส รชฺชติ รูเปสุ รูปํ ทิสฺวา ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส (๑) ติฏฺฐติ.

ผู้ที่เห็นรูปแล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในรูป มีจิตคลายความกำหนัด

รู้แจ้งรูปารมณ์นั้น และไม่ติดรูปารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส ปสฺสโต รูปํ เสวโต วาปิ (๑) เวทนํ.

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจติ.

เมื่อพระโยคีนั้นพิจารณาเห็นรูป

โดยความเป็นของไม่เที่ยงเป็นต้น

หรือแม้เสวยเวทนาโดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้น เป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้ฉันใด

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ก็ฉันนั้น

เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้ ท่านกล่าวว่าอยู่ใกล้นิพพาน

น โส รชฺชติ สทฺเทสุ สทฺทํ สุตฺวา ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส๑ ติฏฺฐติ.

ผู้ที่ฟังเสียงแล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในเสียง

มีจิตคลายความกำหนัด

รู้แจ้งสัททารมณ์นั้น และไม่ติดสัททารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส สุณโต สทฺทํ เสวโต วาปิ เวทนํ

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจติ.

เมื่อพระโยคีนั้น ฟังเสียง หรือแม้เสวยเวทนา

โดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้น เป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏ ย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้

ท่านกล่าวว่า อยู่ใกล้นิพพาน

น โส รชฺชติ คนฺเธสุ คนฺธํ ฆตฺวา ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส ๑ ติฏฺฐติ.

ผู้ที่ดมกลิ่นแล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในกลิ่น มีจิตคลายความกำหนัด

รู้แจ้งคันธารมณ์นั้น และไม่ติดคันธารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส ฆายโต คนฺธํ เสวโต วาปิ เวทนํ

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจติ.

เมื่อพระโยคีนั้น ดมกลิ่น หรือแม้เสวยเวทนา

โดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้น เป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏ ย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้

ท่านกล่าวว่า อยู่ใกล้นิพพาน

น โส รชฺชติ รเสสุ รสํ โภตฺวา ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส ๑ ติฏฺฐติ.

ผู้ที่ลิ้มรสแล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในรส มีจิตคลายความกำหนัด

รู้แจ้งรสารมณ์นั้น และไม่ติดรสารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส สายโต (๑) รสํ เสวโต วาปิ เวทนํ

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจติ.

เมื่อพระโยคีนั้นลิ้มรส หรือแม้เสวยเวทนา

โดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้น เป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้

ท่านกล่าวว่าอยู่ใกล้นิพพาน

น โส รชฺชติ ผสฺเสสุ ผสฺสํ ผุสฺส ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส ติฏฺฐติ.

ผู้ที่ถูกต้องโผฏฐัพพะแล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในโผฏฐัพพะ มีจิตคลายความกำหนัด

รู้แจ้งโผฏฐัพพารมณ์นั้น และไม่ติดโผฏฐัพพารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส ผุสโต ผสฺสํ เสวโต วาปิ เวทนํ

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจติ.

เมื่อพระโยคีนั้น ถูกต้องโผฏฐัพพะ หรือแม้เสวยเวทนา

โดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้นเป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้

ท่านกล่าวว่าอยู่ใกล้นิพพาน

น โส รชฺชติ ธมฺเมสุ ธมฺมํ ญตฺวา ปติสฺสโต

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ ตญฺจ นาชฺโฌส ติฏฺฐติ.

ผู้ที่รู้ธรรมารมณ์แล้ว มีสติอยู่เฉพาะหน้า

ไม่กำหนัดยินดีในธรรมารมณ์

มีจิตคลายความกำหนัด รู้แจ้งธรรมารมณ์นั้น

และไม่ติดธรรมารมณ์นั้นอยู่

ยถาสฺส วิชานโต ธมฺมํ เสวโต วาปิ เวทนํ

ขิยฺยติ โนปจิยฺยติ เอวํ โส จรตี สโต

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจตีติ.

มาลุกฺยปุตฺโต เถโร.

เมื่อพระโยคีนั้น รู้แจ้งธรรมารมณ์หรือแม้เสวยเวทนา

โดยที่กิเลสมีอภิชฌาเป็นต้น เป็นไปไม่ได้

กิเลสวัฏย่อมสิ้นไป ย่อมก่อรากขึ้นไม่ได้

ท่านมีสติประพฤติอยู่อย่างนี้ เมื่อไม่ก่อวัฏฏทุกข์อย่างนี้

ท่านกล่าวว่าอยู่ใกล้นิพพาน