๑. โสณกชาดก เล่ม ๒๘

๑๙. สัฏฐินิบาต

๑. โสณกชาดก (๕๒๙)

ว่าด้วยโสณกปัจเจกพุทธเจ้าแสดงเหตุเเห่งความเจริญของภิกษุ

(พระเจ้าอรินทมะผู้เป็นพระโพธิสัตว์ตรัสว่า)

{๖๖} [๑๘๓] เราจะให้ทรัพย์ร้อยหนึ่งแก่คนที่ได้ยินข่าวแล้วมาบอกแก่เรา คนที่พบโสณกสหายผู้เคยเล่นหัวมาด้วยกันแล้วบอกแก่เรา เราจะให้ทรัพย์พันหนึ่งแก่ผู้ที่พบโสณกะนั้น[๑๘๔] ลำดับนั้น หนุ่มน้อยผู้ไว้ผมห้าแหยมได้กราบทูลพระราชาว่า ‘ขอพระองค์ทรงประทานทรัพย์ร้อยหนึ่งแก่ข้าพระองค์ผู้ได้ยินข่าวมา ขอจงทรงประทานทรัพย์พันหนึ่งแก่ข้าพระองค์ผู้พบเห็น คือข้าพระองค์ได้พบโสณกะสหายผู้เคยเล่นหัวมาด้วยกัน’(พระเจ้าอรินทมะตรัสถามว่า)

{๖๗} [๑๘๕] โสณกะนั้นอยู่ในชนบท ในแว่นแคว้น หรือนิคมไหน เจ้าได้พบโสณกะที่ไหน เราถามเจ้า จงบอกเนื้อความนั้นแก่เรามา(หนุ่มน้อยกราบทูลว่า)

{๖๘} [๑๘๖] ขอเดชะ ที่ภาคพื้นพระราชอุทยานในแคว้นของพระองค์นี่แหละ มีต้นสาละใหญ่หลายต้น ลำต้นตรง เขียวชะอุ่ม น่าชอบใจ สีเหมือนเมฆ ร่มรื่น ขึ้นเบียดเสียดกันอยู่[๑๘๗] พระโสณกะผู้ไม่ยึดมั่นถือมั่นในหมู่ชาวโลกผู้ยึดมั่นถือมั่นอยู่ ผู้เย็นสนิทในหมู่ชาวโลกผู้เร่าร้อนอยู่ เพ่งฌานอยู่ที่โคนต้นสาละเหล่านั้น

{๖๙} [๑๘๘] ลำดับนั้นแล พระราชารับสั่งให้ทำทางให้ราบเรียบแล้วเสด็จไปยังที่อยู่ของพระโสณกะพร้อมด้วยจาตุรงคเสนา

[๑๘๙] ครั้นเสด็จถึงภูมิภาคแห่งอุทยานแล้ว เสด็จประพาสอยู่ในป่าใหญ่ ได้ทอดพระเนตรเห็นพระโสณกะนั้งอยู่ดูสงบเย็นในเมื่อชาวโลกผู้เร่าร้อนทั้งหลาย(พระเจ้าอรินทมะตรัสว่า)

{๗๐} [๑๙๐] ‘ภิกษุรูปนี้เป็นคนกำพร้า ศีรษะโล้น ห่มผ้าซ้อน ไม่มีมารดา ไม่มีบิดา เพ่งฌานอยู่ที่รุกขมูล’

{๗๑} [๑๙๑] พระโสณกปัจเจกพุทธเจ้าได้ฟังพระดำรัสนี้แล้ว จึงได้ทูลว่า ‘ถวายพระพรมหาบพิตร ผู้ที่ได้สัมผัสธรรมด้วยนามกาย หาชื่อว่าเป็นคนกำพร้าไม่[๑๙๒] ในโลกนี้ผู้ที่สลัดธรรมแล้วประพฤติตามอธรรม จึงจะชื่อว่าเป็นคนกำพร้า เป็นคนบาป มีบาปเป็นแนวนำ ขอถวายพระพร’

(พระเจ้าอรินทมะตรัสว่า)

{๗๒} [๑๙๓] มหาชนรู้จักนามของโยมว่าอรินทมะและรู้จักตัวโยมว่าพระเจ้ากาสี ข้าแต่พระคุณเจ้าโสณกะผู้เจริญ ท่านมาถึงที่นี่แล้วอยู่สบายดีหรือ

(พระโสณกปัจเจกพุทธเจ้าแสดงความเจริญของสมณะถวายว่า)

{๗๓} [๑๙๔] ความเจริญประการที่ ๑ ย่อมมีทุกเมื่อแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ทรัพย์และข้าวเปลือกย่อมไม่เข้าไปในฉาง ในหม้อ และในกระเช้าของภิกษุเหล่านั้น ภิกษุทั้งหลายเป็นผู้

แสวงหาอาหารที่เขาปรุงสำเร็จแล้ว มีวัตรอันงดงาม เยียวยาอัตภาพให้เป็นไปด้วยอาหารนั้น

[๑๙๕] ความเจริญประการที่ ๒ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ภิกษุพึงบริโภคบิณฑบาตที่ไม่มีโทษ กิเลสอะไร ๆ จึงจะไม่เบียดเบียน

[๑๙๖] ความเจริญประการที่ ๓ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ภิกษุพึงบริโภคบิณฑบาตที่เย็นแล้ว กิเลสอะไร ๆ จึงจะไม่เบียดเบียน

[๑๙๗] ความเจริญประการที่ ๔ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ผู้หลุดพ้นแล้วเที่ยวจาริกไปในแว่นแคว้น ย่อมไม่มีความเกี่ยวข้อง

[๑๙๘] ความเจริญประการที่ ๕ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ เมื่อไฟไหม้เมือง ภิกษุนั้นก็ไม่มีอะไรสักอย่างที่ถูกไฟไหม้

[๑๙๙] ความเจริญประการที่ ๖ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ เมื่อโจรปล้นราษฎร ภิกษุนั้นก็ไม่มีอะไรสักอย่างที่พวกโจรจะปล้นไป

[๒๐๐] ความเจริญประการที่ ๗ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ภิกษุผู้มีวัตรอันงดงามถือบาตรและจีวรไปสู่หนทางที่พวกโจรเฝ้าอยู่ หรือไปสู่หนทางที่มีอันตรายอื่น ๆ ย่อมไปได้โดยสวัสดี[๒๐๑] ความเจริญประการที่ ๘ ย่อมมีแก่ภิกษุผู้ไม่มีทรัพย์ ไม่มีเหย้าเรือน คือ ภิกษุจะหลีกไปยังทิศใด ๆ ก็ไปยังทิศนั้น ๆ ได้ไม่มีห่วงใย

(พระเจ้าอรินทมะตรัสว่า)

{๗๔} [๒๐๒] ข้าแต่พระคุณเจ้าโสณกภิกษุ ท่านสรรเสริญความเจริญของภิกษุเหล่านั้นเสียมากมาย ส่วนโยมยังกำหนัดอยู่ในกามทั้งหลาย จะกระทำอย่างไรดีเล่า[๒๐๓] กามทั้งหลายทั้งที่เป็นของมนุษย์ ทั้งที่เป็นของทิพย์เป็นที่รักของโยม เมื่อเป็นเช่นนั้น โยมจะได้กามทั้งสองอย่างในโลกนี้ด้วยเหตุอย่างไรเล่า(พระโสณกปัจเจกพุทธเจ้าถวายพระพรว่า)

{๗๕} [๒๐๔] นรชนผู้กำหนัดในกาม ยินดีในกาม หมกมุ่นอยู่ในกาม กระทำบาปกรรมแล้วย่อมเข้าถึงทุคติ

[๒๐๕] ส่วนนรชนเหล่าใดละกามทั้งหลายแล้วออกบวช เป็นผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ บรรลุถึงความที่จิตมีอารมณ์เป็นหนึ่งเกิดขึ้นได้ นรชนเหล่านั้นย่อมไม่ไปสู่ทุคติ[๒๐๖] ขอถวายพระพรพระเจ้าอรินทมะ อาตมภาพจักแสดงข้ออุปมา ถวายมหาบพิตร ขอมหาบพิตรจงทรงสดับข้ออุปมานั้น บัณทิตบางพวกในโลกนี้ย่อมรู้เนื้อความได้ด้วยข้ออุปมา[๒๐๗] กาตัวหนึ่งมีปัญญาน้อย ไม่มีความคิด เห็นซากศพช้างลอยนํ้าอยู่ที่ห้วงนํ้าใหญ่ในแม่นํ้าคงคา จึงคิดว่า

[๒๐๘] ‘เราได้ยานพาหนะนี้แล้วหนอ และซากศพช้างนี้จักเป็นอาหารมิใช่น้อย’ ใจของกาตัวนั้นจึงยินดีแล้วในซากศพนั้นตลอดคืนตลอดวัน

[๒๐๙] กานั้นจิกกินเนื้อช้าง ดื่มนํ้าในแม่น้ำคงคา แม้เห็นต้นไม้ ชึ่งเป็นเจดีย์(ต้นไม้ใหญ่)ในป่า ก็ไม่บินไปหา

[๒๑๐] แม่นํ้าคงคาซึ่งไหลลงทะเลได้พาเอากาตัวนั้น ซึ่งเผลอตัวยินดีในซากศพช้างไปส่มหาสมุทรซึ่งเป็นที่ที่นกทั้งหลายบินไปไม่ถึง

[๒๑๑] กานั้นครั้นสิ้นอาหารแล้วจึงบินไปทางทิศตะวันตก ครั้นไม่ถึงเกาะก็บินไปทางทิศตะวันออก ทิศเหนือ ทิศใต้ ก็ไปไม่ถึงเช่นกัน

[๒๑๒] มันไปไม่ถึงเกาะที่นกทั้งหลายบินไปไม่ถึง จึงจมลงในมหาสมุทรนั้นเอง เหมือนคนสิ้นกำลัง

[๒๑๓] ฝูงปลา จระเข้ มังกร และปลาร้ายที่เกิดในมหาสมุทรก็แย่งกันฮุบกินกานั้นผู้มีปีกวิบัติดิ้นรนอยู่

[๒๑๔] ขอถวายพระพรมหาบพิตร ฉันนั้นเหมือนกันแล พระองค์ก็ดี คนอื่น ๆ ที่ชอบเสพกามก็ดี ถ้ายังกำหนัดในกามกันอยู่ ยังสลัดกามไม่ได้ นักปราชญ์ทั้งหลายรู้ว่าชนเหล่านั้นมีปัญญาเสมอกับกา[๒๑๕] ขอถวายพระพรมหาบพิตร ข้ออุปมานี้แสดงอรรถอย่างชัดแจ้ง อาตมภาพแสดงถวายมหาบพิตรแล้ว มหาบพิตรจักทรงทำหรือไม่ ก็จะปรากฏด้วยเหตุนั้น{๗๖} [๒๑๖] ผู้อนุเคราะห์พึงพูดแค่คำสองคำเท่านั้น ไม่พึงพูดมากไปกว่านั้น เหมือนทาสในสำนักแห่งนาย

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๗๗} [๒๑๗] พระโสณกปัจเจกพุทธเจ้าผู้มีปัญญานับไม่ได้ ครั้นถวายพระพร ดังนี้แล้ว พร่ำสอนบรมกษัตริย์บนท้องฟ้าแล้วหลีกไป

(ต่อมา พระเจ้าอรินทมะทรงปรารถนาจะสละราชสมบัติออกผนวชจึงตรัสว่า)

{๗๘} [๒๑๘] บุคคลผู้อภิเษกท่านผู้สมควรให้เป็นกษัตริย์และนักสวดผู้ถึงความฉลาดเหล่านี้อยู่ที่ไหน เราจักมอบราชสมบัติ เราไม่ต้องการด้วยราชสมบัติ[๒๑๙] เราจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ เราจะไม่โง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกามทั้งหลายเหมือนกา

(พวกอำมาตย์ได้ฟังพระดำรัสดังนั้น จึงกราบทูลว่า)

{๗๙} [๒๒๐] พระองค์ทรงมีพระโอรสหนุ่มพระนามว่าทีฆาวุซึ่งเป็นมิ่งขวัญของราษฎรอยู่ ขอพระองค์ทรงอภิเษกพระโอรสนั้นในราชสมบัติเถิด พระโอรสนั้นจักเป็นพระราชาของพวกข้าพระบาทต่อไป(พระเจ้าอรินทมะตรัสว่า)

{๘๐} [๒๒๑] ท่านทั้งหลายจงรีบเชิญทีฆาวุกุมารผู้เป็นมิ่งขวัญของราษฎรมาเถิด เราจักอภิเษกเธอในราชสมบัติ เธอจักเป็นพระราชาของท่านทั้งหลายต่อไป(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๘๑} [๒๒๒] ลำดับนั้น พวกอำมาตย์ได้ไปทูลเชิญทีฆาวุราชกุมารผู้เป็นมิ่งขวัญของราษฎรให้เข้าเฝ้า พระราชาทอดพระเนตรเห็นพระโอรสพระองค์เดียวน่าปลื้มพระทัยนั้นแล้วตรัสว่า[๒๒๓] ‘ลูกเอ๋ย พ่อมีคามเขตอยู่ ๖๐,๐๐๐ บริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ลูกจงบำรุงเขา พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก

[๒๒๔] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกามทั้งหลายเหมือนกา[๒๒๕] พ่อมีช้างอยู่ ๖๐,๐๐๐ ที่ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง มีสายรัดล้วนด้วยทอง เป็นช้างใหญ่ มีร่างกายปกปิดด้วยเครื่องคลุมล้วนด้วยทอง[๒๒๖] อันนายควาญช้างผู้ถือโตมรและขอขึ้นกำกับ ลูกเอ๋ย ลูกจงบำรุงช้างเหล่านั้น พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก

[๒๒๗] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกามทั้งหลายเหมือนกา[๒๒๘] พ่อมีม้าอยู่ ๖๐,๐๐๐ ที่ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง เป็นม้าสินธพอาชาไนยโดยกำเนิด เป็นพาหนะที่เร็ว[๒๒๙] อันนายสารถีผู้ถือแส้และธนูขึ้นกำกับ ลูกเอ๋ย ลูกจงบำรุงม้าเหล่านั้น พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก

[๒๓๐] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกามทั้งหลายเหมือนกา[๒๓๑] พ่อมีรถอยู่ ๖๐,๐๐๐ ที่หุ้มเกราะไว้ดีแล้ว มีธงอันยกขึ้นแล้ว หุ้มด้วยหนังเสือเหลืองก็มี หุ้มด้วยหนังเสือโคร่งก็มี ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง[๒๓๒] อันนายสารถีถือแล่งธนูสวมเกราะขึ้นประจำ ลูกเอ๋ย ลูกจงบำรุงรถเหล่านั้น พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก

[๒๓๓] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวัน พรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกาม ทั้งหลายเหมือนกา[๒๓๔] พ่อมีโคนมอยู่ ๖๐,๐๐๐ มีสีแดง ประกอบด้วยโคจ่าฝูงที่ประเสริฐ ลูกเอ๋ย ลูกจงบำรุงโคเหล่านั้น พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก[๒๓๕] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวัน พรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกาม ทั้งหลายเหมือนกา[๒๓๖] พ่อมีสตรีอยู่ ๑๖,๐๐๐ ซึ่งประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง มี ผ้าและอาภรณ์อันวิจิตร สวมกุณฑลแก้วมณี ลูกเอ๋ย ลูกจง บำรุงสตรีเหล่านั้น พ่อขอมอบราชสมบัติให้ลูก[๒๓๗] พ่อจักบวชในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ พ่อจะไม่ยอมเป็นคนโง่เขลาตกอยู่ในอำนาจแห่งกามทั้งหลายเหมือนกา(พระราชกุมารกราบทูลว่า)

{๘๒} [๒๓๘] เสด็จพ่อ เมื่อหม่อมฉันยังเล็กอยู่ หม่อมฉันได้สดับว่าพระชนนีทิวงคตแล้ว หม่อมฉันห่างเสด็จพ่อแล้วก็ไม่อาจมีชีวิตอยู่ได้[๒๓๙] ลูกช้างย่อมติดตามไปข้างหลังช้างป่าที่ท่องเที่ยวอยู่ในป่าเขา ซึ่งเดินลำบาก เรียบบ้าง ไม่เรียบบ้าง ฉันใด

[๒๔๐] หม่อมฉันก็จะอุ้มพระโอรสธิดาติดตามเสด็จพ่อไปข้างหลัง ฉันนั้น จักเป็นผู้ที่เลี้ยงง่าย ไม่เลี้ยงยากเลย

(พระเจ้าอรินทมะตรัส <*> ว่า)

{๘๓} [๒๔๑] อันตรายที่จะทำให้เรือจมได้พึงทำเรือที่แล่นอยู่ในมหาสมุทรของพวกพ่อค้าผู้แสวงหาทรัพย์ให้จมลงในมหาสมุทรนั้น พวกพ่อค้าพึงถึงความพินาศ ฉันใด

{๘๔} [๒๔๒] ลูกเอ๋ย เจ้านี้ก็กำลังทำอันตรายให้แก่พ่อ ฉันนั้นเหมือนกัน ท่านทั้งหลายจงพาราชกุมารนี้ไปส่งถึงปราสาทที่พอกพูนแต่ความยินดีเถิด

[๒๔๓] พวกนางกัญญาผู้ประดับมือด้วยทองคำจักยังเธอให้รื่นรมย์อยู่ในปราสาทนั้นเหมือนนางเทพอัปสรยังท้าวสักกะให้รื่นรมย์ฉะนั้น และเธอเองก็จักรื่นรมย์ด้วยนางกัญญาเหล่านั้น{๘๕} [๒๔๔] ลำดับนั้น อำมาตย์ทั้งหลายจึงเชิญพระราชกุมารไปยังปราสาทที่พอกพูนแต่ความยินดี พวกนางกัญญาเห็นทีฆาวุกุมารผู้เป็นมิ่งขวัญของราษฎรนั้นแล้วจึงพากันทูลว่า

[๒๔๕] ‘พระองค์เป็นเทวดาหรือคนธรรพ์ หรือว่าเป็นท้าวสักกปุรินททะ พระองค์เป็นใคร หรือเป็นพระโอรสของใคร พวกหม่อมฉันจะรู้จักพระองค์ได้อย่างไร’

(พระราชกุมารตรัสว่า)

{๘๖} [๒๔๖] เราไม่ใช่เทวดา ไม่ใช่คนธรรพ์ ทั้งไม่ใช่ท้าวสักกปุรินททะ เราเป็นโอรสของพระเจ้ากาสีชื่อว่าทีฆาวุ ผู้เป็นมิ่งขวัญของราษฎร พวกเธอจงช่วยกันบำเรอเรา ขอความเจริญจงมีแก่พวกเธอ เราจะเป็นสามีของพวกเธอ

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๘๗} [๒๔๗] พวกนางกัญญาในปราสาทนั้นได้ทูลถามพระเจ้าทีฆาวุผู้เป็นมิ่งขวัญของราษฎรนั้นว่า ‘พระราชาเสด็จไปถึงไหนแล้ว พระราชาเสด็จจากที่นี้ไปไหนแล้ว’(พระราชกุมารตรัสว่า)

{๘๘} [๒๔๘] พระราชาทรงก้าวล่วงเปือกตมคือกิเลสมีราคะเป็นต้นได้แล้ว เสด็จประทับอยู่บนบกคือการบรรพชา เสด็จดำเนินไปสู่ทางใหญ่อันไม่มีหนามคือราคะเป็นต้น ไม่มีรกชัฏคือเหล่ากิเลส[๒๔๙] ส่วนเราเป็นผู้ดำเนินไปสู่ทางอันให้ถึงทุคติ ซึ่งมีหนามรกชัฏ เป็นเหตุให้ไปสู่ทุคติ

(หญิงสาวเหล่านั้นกราบทูลว่า)

{๘๙} [๒๕๐] ข้าแต่พระราชา พระองค์เสด็จมาดีแล้ว เหมือนราชสีห์มาสู่ถํ้า ฉะนั้น ข้าแต่พระมหาราชเจ้า ขอพระองค์จงทรงอนุศาสน์พวกหม่อมฉัน ขอพระองค์ทรงเป็นอิสราธิบดีของพวกหม่อมฉันทั้งปวงเถิด

จบ โสณกชาดกที่ ๑

๒. สังกิจจชาดก (๕๓๐)

ว่าด้วยสังกิจจฤๅษีแสดงนรก

(พระบรมศาสดาทรงปรารภพระเจ้าอชาตศัตรูผู้ทรงทำปิตุฆาต ได้ตรัสเล่าเรื่องในอดีตนี้ว่า)

{๙๐} [๒๕๑] ลำดับนั้น คนเฝ้าสวนเห็นพระเจ้าพรหมทัตจอมทัพประทับนั่งอยู่ จึงได้กราบทูลแด่ท้าวเธอว่า

[๒๕๒] ‘สังกิจจฤๅษีที่พระองค์ทรงเอ็นดู ซึ่งยกย่องกันว่าเป็นสาธุในหมู่ฤๅษีทั้งหลายมาถึงแล้ว เชิญพระองค์รีบเสด็จออกไปพบผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่โดยเร็วเถิด’[๒๕๓] จึงในลำดับนั้น พระราชาผู้เป็นจอมทัพทรงแวดล้อมด้วยมิตรและอำมาตย์เสด็จขึ้นรถที่เทียมด้วยม้าอาชาไนยรีบเสด็จไป

[๒๕๔] พระราชาผู้ทรงเป็นมิ่งขวัญของราษฎรชาวกาสีทรงเปลื้องเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ๕ อย่าง คือ พัดวาลวีชนี พระมงกุฎ พระขรรค์ เศวตฉัตร และฉลองพระบาท วางไว้แล้ว[๒๕๕] ท้าวเธอเสด็จลงจากรถ ทรงเก็บเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ทรงดำเนินเข้าไปหาสังกิจจฤๅษีผู้นั่งอยู่ในพระราชอุทยานอันมีชื่อว่าทายปัสสะ[๒๕๖] ท้าวเธอครั้นเสด็จเข้าไปหาแล้วก็ทรงเพลิดเพลินอยู่กับฤๅษี ทรงสนทนาปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว ได้เสด็จเข้าไปยังที่สมควรข้างหนึ่ง[๒๕๗] พระองค์ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ลำดับนั้นได้ทรงรอเวลาอยู่ แต่นั้นทรงปฏิบัติเพื่อจะตรัสถามถึงเรื่องบาปกรรมว่า