๔. โมฆราชเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๒๐๔] เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาระลึกถึงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลายอยู่ พึงประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และการเห็นธรรมเนือง ๆ เถิด

๓. พรหมาลิเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญผู้สงบ

นัยว่า ท่านพระพรหมาลิเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๐}[๒๐๕] อินทรีย์ของผู้ใดถึงความสงบแล้วเหมือนม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว แม้เทวดาทั้งหลายก็ยังชื่นชมต่อผู้นั้นผู้ละมานะ ได้แล้ว ไม่มีอาสวะ เป็นผู้คงที่[๒๐๖] อินทรีย์ทั้งหลายของเราถึงความสงบแล้วเหมือนม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว แม้เทวดาทั้งหลายก็พากันชื่นชมต่อเรา ผู้ละมานะได้แล้ว ไม่มีอาสวะ เป็นผู้คงที่

๔. โมฆราชเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยากับกายเศร้าหมองใจผ่องใส

นัยว่า ท่านพระโมฆราชเถระอันพระศาสดาตรัสถามด้วยพุทธคาถา อย่างนี้ว่า

{๓๐๑}[๒๐๗] ดูก่อนโมฆราชผู้มีผิวพรรณทราม แต่มีจิตใจงดงาม ท่านเป็นภิกษุผู้มีใจตั้งมั่นเป็นนิจ จักทำอย่างไรตลอดราตรี แห่งเวลาหนาว เย็นเช่นนี้

ได้ทูลภาษิตตอบเป็นคาถาอย่างนี้ว่า

[๒๐๘] ข้าพระองค์ได้ยินมาว่า ชาวมคธทั้งสิ้นเกี่ยวข้าวกันเสร็จแล้ว ข้าพระองค์ก็จะคลุมกายด้วยฟางแล้วนอนให้เป็นสุข เหมือนภิกษุอื่น ๆ ที่ท่านอยู่สบายกัน

๕. วิสาขปัญจาลีปุตตเถรคาถา

สุภาษิตแสดงลักษณะของพระธรรมกถึก

นัยว่า ท่านพระวิสาขปัญจาลีปุตตเถระ (เมื่อจะบอกลักษณะของพระ ธรรมกถึกแก่เหล่าภิกษุที่ถาม) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๒}[๒๐๙] พระธรรมกถึกประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านี้ คือ (๑) ไม่ยกตน (๒) ไม่ข่ม ไม่เหยียดหยามบุคคลอื่น (๓) ไม่กระทบกระทั่งบุคคลอื่น (๔) ไม่กล่าวคุณความดีของตน ในที่ชุมนุมชนเพื่อมุ่งลาภผล (๕) ไม่มีจิตฟุ้งซ่าน กล่าวแต่พอประมาณ มีวัตรอันงาม[๒๑๐] พระธรรมกถึกผู้มีปกติเห็นเนื้อความอันสุขุมละเอียด มีปัญญาเฉลียวฉลาด ประพฤติอ่อนน้อม ประพฤติเอื้อเฟื้อ ในศีลของท่านผู้รู้นั้น พึงได้นิพพานไม่ยากเลย