๕. วิสาขปัญจาลีปุตตเถรคาถา เล่ม ๒๖

ได้ทูลภาษิตตอบเป็นคาถาอย่างนี้ว่า

[๒๐๘] ข้าพระองค์ได้ยินมาว่า ชาวมคธทั้งสิ้นเกี่ยวข้าวกันเสร็จแล้ว ข้าพระองค์ก็จะคลุมกายด้วยฟางแล้วนอนให้เป็นสุข เหมือนภิกษุอื่น ๆ ที่ท่านอยู่สบายกัน

๕. วิสาขปัญจาลีปุตตเถรคาถา

สุภาษิตแสดงลักษณะของพระธรรมกถึก

นัยว่า ท่านพระวิสาขปัญจาลีปุตตเถระ (เมื่อจะบอกลักษณะของพระ ธรรมกถึกแก่เหล่าภิกษุที่ถาม) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๒}[๒๐๙] พระธรรมกถึกประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านี้ คือ (๑) ไม่ยกตน (๒) ไม่ข่ม ไม่เหยียดหยามบุคคลอื่น (๓) ไม่กระทบกระทั่งบุคคลอื่น (๔) ไม่กล่าวคุณความดีของตน ในที่ชุมนุมชนเพื่อมุ่งลาภผล (๕) ไม่มีจิตฟุ้งซ่าน กล่าวแต่พอประมาณ มีวัตรอันงาม[๒๑๐] พระธรรมกถึกผู้มีปกติเห็นเนื้อความอันสุขุมละเอียด มีปัญญาเฉลียวฉลาด ประพฤติอ่อนน้อม ประพฤติเอื้อเฟื้อ ในศีลของท่านผู้รู้นั้น พึงได้นิพพานไม่ยากเลย

๖. จูฬกเถรคาถา

สุภาษิตสอนใจ

นัยว่า ท่านพระจูฬกเถระ (เมื่อจะทำตนให้เกิดอุตสาหะในการเจริญกัมมัฏฐาน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๓}[๒๑๑] นกยูงทั้งหลายมีหงอนงาม มีขนหางงาม มีสร้อยคอเขียวงาม มีจะงอยปากงาม ร้องไพเราะ อนึ่ง แม้แผ่นดินใหญ่ นี้ก็มีหญ้าเขียวชะอุ่ม มีนํ้าเอิบอาบ ท้องฟ้าก็มีเมฆงาม

[๒๑๒] ท่านก็มีนํ้าใจเบิกบาน ควรแก่การงาน จงเพ่งฌานที่พระโยคาวจรเพ่งแล้ว จงมีความบากบั่นในพระพุทธศาสนา เป็นอันดี จงบรรลุนิพพานอันเป็นธรรมสูงสุด ขาว สะอาด ผุดผ่อง ละเอียด เห็นได้แสนยาก ซึ่งเป็นบทไม่คลาดเคลื่อนนั้นเถิด

๗. อนูปมเถรคาถา

สุภาษิตสอนใจ

นัยว่า ท่านพระอนูปมเถระ (เมื่อจะข่มจิตของตนที่ซัดส่ายไปในอารมณ์ ต่าง ๆ) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๔}[๒๑๓] จิตเกิดขึ้นแล้วยินดีเพลิดเพลินอยู่ ถูกกรรมกิเลสยกขึ้น สู่หลาวคือภพนั้น ๆ ท่าน(มีอกุศลจิต)ดำเนินไปเฉพาะแต่ สถานที่ที่มีภพเป็นดังหลาวและกามคุณเป็นดังท่อนไม้