พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑๒
๒. วัจฉโคตตเถรคาถา เล่ม ๒๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๔๙ (Royal Thai)2/10 in วรรคที่ ๑๒4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๒ วัจฉโคตตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 373–374
๑๒. ทวาทสมวรรค
๑. เชนตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความยาก
นัยว่า ท่านพระเชนตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๔๘}[๑๑๑] การบวชทำได้ยากแท้ การอยู่ครองเรือนก็ยากแท้ ธรรมเป็นของลึก การได้โภคทรัพย์ก็เป็นของยาก การเลี้ยงชีพ ของเราด้วยปัจจัย ๔ ตามมีตามได้ก็เป็นของยาก ควรคิดถึงอนิจจตาเนือง ๆ
๒. ว้จฉโคตตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับฉลาดในอุบาย
นัยว่า ท่านพระวัจฉโคตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๔๙}[๑๑๒] เราเป็นผู้ได้วิชชา ๓ เผากองกิเลสใหญ่ได้ ฉลาดในอุบายสงบใจ ได้บรรลุประโยชน์ของตน ได้ทำตามคำ สั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว
- ๑การบวชทำได้ยากแท้ หมายถึงการบวชถวายอุระในพระศาสนา (บวชตลอดชีวิต บวชไม่คิดสึก) ซึ่งต้องสละกองโภคสมบัติน้อยใหญ่และตัดขาดเครือญาติ (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๔๒)
- ๒การอยู่ครองเรือนก็ยากแท้ หมายถึงว่าผู้อยู่ครองเรือนนั้นต้องทำกิจหน้าที่ตามฐานะของตนอยู่เสมอ เช่น พระราชาต้องทรงราชกิจ เป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๔๒)
- ๓อนิจจตา ในที่นี้หมายถึงอนิจจานุปัสสนา คีอการพิจารณาเห็นถึงความไม่เที่ยงของธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ เมื่อเห็นอนิจจตา ก็เป็นอันเห็นทุกขตาและอนัตตตาไปตามลำดับ (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๔๓)
๓.วนวัจฉเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการอยู่ป่า
นัยว่า ท่านพระวนวัจฉเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๐}[๑๑๓] ภูเขาที่มีน้ำใสสะอาด มีศิลากว้างขวาง คลาคล่ำไปด้วย ค่างและเนื้อฟาน ดาดาษไปด้วยนํ้าและสาหร่าย ย่อม ทำให้เรารื่นรมย์ใจได้
๔. อธิมุตตเถรคาถา
สุภาษิตชี้โทษความเกียจคร้าน
นัยว่า ท่านพระอธิมุตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๑}[๑๑๔] เมื่อชีวิตจะสิ้นไป ภิกษุผู้มีการประกอบอสุภะในกายเป็นกิจที่หนัก ติดสุขทางร่างกายอยู่ จักมีความเป็นสมณะที่ดีแต่ที่ไหน
๕. มหานามเถรคาถา
สุภาษิตเตือนตน
นัยว่า ท่านพระมหานามเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๕๒}[๑๑๔] (ดูก่อนมหานามะ ถ้าเธอปล่อยวางกัมมัฏฐาน มากไปด้วย ความตรึก) เธอก็จะเสื่อมจากภูเขาเนสาทกคีรีที่สะพรั่ง ไปด้วยต้นโมกมันและไม้อ้อยช้าง มีชื่อเสียงด้วยคุณทั้งปวง ปกคลุมด้วยต้นไม้และเถาวัลย์โดยรอบ
End of ๒. วัจฉโคตตเถรคาถา