๔. จูฬปันถกเถรคาถา เล่ม ๒๖

๔. จูฬปันถกเถรคาถา

สุภาษิตของพระจูฬปันถกเถระ

นัยว่า ท่านพระจูฬปันถกเถระ (ถูกเหล่าภิกษุถามถึงการบรรลุธรรม เมื่อจะประกาศถึงข้อปฏิบัติของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๑๐ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๗๓}[๕๕๗] เมื่อก่อนญาณคติเกิดแก่เราช้า เราจึงถูกดูหมิ่น ทั้งหลวงพี่ก็ขับไล่เราว่า ‘เธอจงกลับไปบ้านเดี๋ยวนี้,

[๕๕๘] เราถูกพระพี่ชายขับไล่แล้วก็เสียใจ ได้ยืนร้องไห้อยู่ที่ซุ้มประตูสังฆาราม ยังมีความอาลัยในพระศาสนาอยู่

[๕๕๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าได้เสด็จมา ณ ที่นั้น ทรงลูบศีรษะ เราทรงจับแขนเรา ทรงพาเข้าไปสู่สังฆาราม

[๕๖๐] พระบรมศาสดาทรงประทานผ้าเช็ดพระบาทแก่เราด้วย ความอนุเคราะห์ แล้วตรัสว่า ‘เธอจงนั่ง ณ ที่สมควร ข้างหนึ่งแล้ว อธิษฐานผ้าสะอาดผืนนี้ให้ดี,[๕๖๑] เราฟังพระดำรัสของพระองค์แล้วยินดีอยู่ในพระศาสนา ได้บำเพ็ญสมาธิให้ถึงพร้อมได้แล้วเพี่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด[๕๖๒] เรารู้ขันธ์ที่เคยอยู่อาศัยในกาลก่อน เราได้ชำระทิพพจักขุญาณแล้ว ได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว[๕๖๓] พระจูฬปันถกเถระได้เนรมิตตนขึ้น ๑,๐๐๐ นั่งอยู่ที่ชีวกัมพวันอันร่มรื่นจนเขามาบอกเวลาภัตตาหาร

[๕๖๔] ครั้งนั้น พระศาสดาทรงส่งผู้แทนไปบอกเวลาภัตตาหารแก่เรา เมื่อเขาบอกเวลาภัตตาหารแล้ว เราจึงได้เหาะเข้าไปเฝ้า[๕๖๕] ถวายบังคมพระยุคลบาทของพระศาสดาแล้วได้นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ลำดับนั้น พระศาสดาทรงรับรองเรา ผู้ถวายบังคมแล้วนั่งอยู่[๕๖๖] เราเป็นผู้ควรบูชาของโลกทั้งปวง เป็นผู้ควรรับของอันเขานำมาบูชา เป็นเนื้อนาบุญแห่งหมู่มนุษย์ ได้รับทักษิณาทานแล้ว

๕. กัปปเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระกัปปเถระ

นัยว่า ท่านพระกัปปเถระ (ถูกเหล่าภิกษุถามถึงการบรรลุธรรม เมื่อจะประกาศถึงข้อปฏิบัติของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๑๐ คาถาอย่างนื้ว่า{๓๗๔}[๕๖๗] ร่างกายนี้เต็มไปด้วยของอากูลและมลทินต่างๆ มีหลุมคูถใหญ่เป็นที่เกิด เป็นดุจบ่อน้ำครำอันมีมานานแล้ว เป็นดุจฝีใหญ่ เป็นดุจแผลใหญ่[๕๖๘] เต็มไปด้วยหนองและเลือด เต็มไปด้วยหลุมคูถและคูถ มีนํ้าไหลออกเป็นนิจ ขับของเน่าไหลออกทุกเมื่อ[๕๖๙] กายนี้รัดรึงด้วยเอ็นใหญ่ ๖๐ เส้น ฉาบด้วยเครื่องฉาบคือเนื้อ หุ้มห่อด้วยเสื้อคือหนัง เป็นของที่เปื่อยเน่าหาประโยชน์มิได้