๑. กาฬุทายีเถรคาถา เล่ม ๒๖

องฺคาริโนทานิ ทุมา ภทนฺเต

ผเลสิโน ฉทนํ วิปฺปหาย

เต อจฺจิมนฺโตว ปภาสยนฺติ

สมโย มหาวีร ภาคี (๑) รสานํ.

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บัดนี้

หมู่ไม้มีดอกและใบสีแดงดังถ่านเพลิง

ผลัดใบเก่าทิ้ง ผลิดอกออกผล

หมู่ไม้เหล่านั้น สว่างไสวดังเปลวเพลิง

ข้าแต่พระมหาวีระ ผู้มีส่วนแห่งอรรถรสเป็นต้น

เวลานี้เป็นเวลาสมควรอนุเคราะห์หมู่พระญาติ

ทุมานิ ผุลฺลานิ มโนรมานิ

สมนฺตโต สพฺพทิสา ปวนฺติ

ปตฺตํ ปหาย ผลมาสสานา

กาโล อิโต ปกฺกมนาย วีร.

หมู่ไม้มีดอกบานสะพรั่ง น่ารื่นรมย์ใจ

ส่งกลิ่นหอมฟุ้งตลบไปทั่วทุกทิศ

ผลัดใบเก่าทิ้ง ผลิดอกออกผล

ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้า

ถึงเวลาที่พระองค์จะเสด็จหลีกไปจากที่นี้

เนวาติสีตํ น ปนาติอุณฺหํ

สุขา อุตุ อทฺธนิยา ภทนฺเต

ปสฺสนฺตุ ตํ สากิยา โกฬิยา จ

ปจฺฉามุขํ โรหิณิยํ ตรนฺตํ.

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ฤดูนี้ไม่หนาวนัก ไม่ร้อนนัก

เป็นฤดูที่สบาย เหมาะแก่การเดินทาง

พระประยูรญาติทั้งฝ่ายศากยวงศ์และโกลิยวงศ์จะได้เฝ้าพระองค์

ผู้ผินพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออกซึ่งกำลังเสด็จข้ามแม่น้ำโรหิณี

อาสาย กสเต เขตฺตํ พีชํ อาสาย วปฺปติ

อาสาย วาณิชา ยนฺติ สมุทฺทํ ธนหารกา

ยาย อาสาย ติฏฺฐามิ สา เม อาสา วิปจฺจตุ. (๑)

ชาวนาไถนาก็ด้วยหวังผล

หว่านพืชก็ด้วยหวังผล

พวกพ่อค้าที่เที่ยวหาทรัพย์ เดินเรือไปสู่สมุทร ก็ด้วยหวังผล

ข้าพระองค์อยู่ในที่นี้ด้วยหวังอันใด

ขอความหวังอันนั้นของข้าพระองค์จงสำเร็จเถิด

ปุนปฺปุนญฺเจว วปนฺติ พีชํ

ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทวราชา

ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา

ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ.

ชาวนาหว่านพืชตามฤดูกาล

ฝนก็ตกต้องตามฤดูกาล

ชาวนาไถนาตามฤดูกาล

รัฐจึงจะได้ข้าวเปลือกเป็นประจำ

ปุนปฺปุนํ ยาจนกา จรนฺติ

ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททนฺติ

ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททิตฺวา

ปุนปฺปุนํ สคฺคมุเปนฺติ ฐานํ.

พวกผู้ขอเที่ยวขอบ่อย ๆ

พวกทานบดีก็ให้บ่อย ๆ

ครั้นทานบดีให้บ่อย ๆ แล้วก็ไปสู่สวรรค์บ่อย ๆ

ธีโร (๑) หเว สตฺตยุคํ ปุเนติ

ยสฺมึ กุเล ชายติ ภูริปญฺโญ

มญฺญามหํ สกฺกติ เทวเทโว

ตยา หิ ชาโต (๒) มุนิ สจฺจนาโม.

นักปราชญ์มีปัญญากว้างขวาง เกิดในสกุลใด

ย่อมทำสกุลนั้นให้บริสุทธิ์สะอาดอย่างเดียว ถึง ๗ ชั่วคน

ข้าพระองค์เข้าใจว่า พระองค์เป็นเทพเหนือกว่าเทพ

ย่อมทรงสามารถทำผู้อื่นให้บริสุทธิ์ได้

เพราะพระองค์ทรงอุบัติโดยอริยชาติ ได้สัจนามว่า มุนี

สุทฺโธทโน นาม ปิตา มเหสิโน

พุทฺธสฺส มาตา ปน มายา มเหสี (๑)

ยา โพธิสตฺตํ ปริหริย กุจฺฉินา

กายสฺส เภทา ติทิวสฺมึ โมทติ.

พระราชบิดาของพระองค์พระนามว่า สุทโทธนะ

ผู้แสวงคุณอันยิ่งใหญ่

ส่วนพระมเหสีพระนามว่า มหามายา เป็นพุทธมารดา

ซึ่งถนอมพระครรภ์พระโพธิสัตว์มาแล้ว

เสด็จสวรรคตไปบันเทิงอยู่ในโลกสวรรค์(ชั้นดุสิต)

สา โคตมี กาลกตา อิโต จุตา

ทิพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูตา

สา โมทติ กามคุเณหิ ปญฺจหิ

ปริวาริตา เทวคเณหิ เตหิ.

พระนางมายาเทวีโคตมีพระองค์นั้นสวรรคต

จุติจากโลกนี้ เพียบพร้อมด้วยกามคุณทิพย์

มีหมู่นางฟ้าห้อมล้อม ทรงบันเทิงอยู่ด้วยกามคุณ ๕

(พระกาฬุทายีเถระ ได้ถวายพระพรพระเจ้าสุทโธทนมหาราชว่า)

พุทฺธสฺส ปุตฺโตมฺหิ อสยฺหสาหิโน

องฺคีรสสฺสปฺปฏิมสฺส ตาทิโน

ปิตุปิตา มยฺหํ ตุวํสิ สกฺก

ธมฺเมน เม โคตม อยฺยโกสีติ.

กาฬุทายี เถโร.

อาตมภาพเป็นบุตรของพระพุทธเจ้าผู้ที่ไม่มีใครย่ำยีได้

มีพระรัศมีแผ่ซ่านจากพระวรกาย ไม่มีผู้ที่จะเปรียบปาน คงที่

มหาบพิตร พระองค์เป็นบิดาของพระพุทธเจ้าผู้เป็นบิดาของ

อาตมา ทั้งเป็นพระเจ้าปู่ของอาตมาโดยธรรม