๘. ปทุมพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๒๖] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๑๐๐,๐๐๐ ปี พระองค์ดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่ว ยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฎสงสารได้เป็นอันมาก[๒๗] พระศาสนาของพระองค์บานสะพรั่งงดงามด้วยพระอรหันต์ทั้งหลายผู้คงที่ ผู้ปราศจากราคะและมลทิน[๒๘] พระศาสดาผู้ทรงมีพระยศนับไม่ได้ และคู่พระสาวกผู้ไม่มีใครแม้น เหมือนอันตรธานไปหมดสิ้นแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ[๒๙] พระอโนมทัสสีศาสดาชินเจ้าเสด็จนิพพาน ณ ธัมมารามพระสถูปของพระองค์สูง ๒๐ โยชน์ ประดิษฐานอยู่ ณ ธัมมารามนั้น ฉะนี้แล

จบ อโนมทัสสีพุทธวงศ์ที่ ๗

๑๐. ปทุมพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระปทุมพุทธเจ้า

{๙} [๑] สมัยต่อจากพระอโนมทัสสีศาสดา มีพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์มีพระนามว่าปทุมะ ไม่มีบุคคลเปรียบเสมอ[๒] ศีลของพระองค์หามีใครเสมอไม่ แม้สมาธิก็ไม่มีที่สุด พระญาณอันประเสริฐนับไม่ถ้วน แม้วิมุตติก็ไม่มีอะไรเปรียบ[๓] แม้ในคราวที่พระองค์ผู้ทรงเดชไม่มีอะไรเทียบเท่าทรงประกาศธรรมจักร ธรรมาภิสมัยอันกำจัดความมืดได้มี ๓ ครั้ง

[๔] ครั้งที่ ๑ พระพุทธธีรเจ้าทรงยังสัตว์ให้ตรัสรู้ ๑๐๐โกฏิ ครั้งที่ ๒ ทรงยังสัตว์ให้ตรัสรู้ ๙๐ โกฏิ

[๕] และในคราวเมื่อพระปทุมพุทธเจ้าตรัสสอนพระราชโอรสของพระองค์ ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์ ๘๐ โกฏิ[๖] พระปทุมะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงมีการประชุมพระสาวก ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ พระสาวกมาประชุมกันจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๗] เมื่อกฐินจีวรเกิดขึ้นในสมัยกรานกฐิน ภิกษุทั้งหลายช่วยกัน เย็บจีวรเพื่อประโยชน์แก่พระธรรมเสนาบดี[๘] ในกาลนั้น ภิกษุเหล่านั้นล้วนปราศจากมลทิน ได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก ผู้ไม่พ่ายแพ้อะไร ๆ มาประชุมกันจำนวน ๓๐๐,๐๐๐ รูป[๙] สมัยต่อมา ในคราวที่พระศาสดาผู้องอาจในหมู่ชนทรงเข้าจำพรรษาในป่าใหญ่ ในกาลนั้น พระสาวกมาประชุมกันจำนวน ๒๐๐,๐๐๐ รูป[๑๐] สมัยนั้น เราเป็นราชสีห์เป็นใหญ่กว่าหมู่มฤค ได้พบพระชินเจ้าซึ่งกำลังเจริญวิเวกอยู่ในป่าใหญ่

[๑๑] เราถวายบังคมพระยุคลบาทด้วยเศียร เกล้าทำประทักษิณบันลือสีหนาท ๓ ครั้ง บำรุงพระชินเจ้าอยู่ ๗ วัน[๑๒] ครบ ๗ วันแล้ว พระตถาคตเสด็จออกจากสมาบัติอันประเสริฐ ทรงดำริด้วยพระทัยให้ภิกษุมาประชุมกัน ๑ โกฏิ

[๑๓-๑๔] แม้ในกาลนั้น พระมหาวีรเจ้าพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เรา ในท่ามกลางภิกษุเหล่านั้นว่า“ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก...ข้ามแม่น้ำใหญ่ฉะนั้น”[๑๕] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วทำจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่งได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป[๑๖] มีพระนครชื่อว่าจัมปกะ พระมหากษัตริย์พระนามว่าอสมะเป็นพระชนกของพระปทุมะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าอสมา[๑๗] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๑๐,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่อนันทะ ๑ วสุ ๑ ยสัตตระ ๑[๑๘] มีนางสนมกำนัลใน ๓๓,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงามพระมเหสีพระนามว่าอุตตรา พระราชโอรสพระนามว่ารัมมะ[๑๙] พระองค์ทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยรถ อันเป็นราชยาน ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็ม[๒๐] พระปทุมมหาวีรเจ้าพระนายกของโลกอันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ ธนัญชราชอุทยานอันประเสริฐ[๒๑] ทรงมีพระสาลเถระและพระอุปสาลเถระเป็นพระอัครสาวกพระเถระนามว่าวรุณะเป็นพุทธอุปัฏฐาก

[๒๒] พระราธาเถรีและพระสุราธาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น เรียกกันว่าต้นอ้อยช้างใหญ่

[๒๓] สภิยอุบาสกและอสมอุบาสกเป็นอัครอุปัฎฐาก รุจิอุบาสิกาและนันทิมาราอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๒๔] พระมหามุนีพระองค์นั้นสูง ๕๘ ศอก พระองค์ทรงมีพระรัศมีไม่มีอะไรเสมอ สว่างไสวไปทั่วทุกทิศ

[๒๕] รัศมีดวงจันทร์ รัศมีดวงอาทิตย์ แสงรัตนะ และแสงแก้วมณี แม้ทุกอย่างนั้นครั้นมาถึงรัศมีอันสูงสุดของพระชินเจ้าเข้าย่อมหายไป[๒๖] ในกาลนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๑๐๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๒๗] พระองค์ทรงยังสัตว์ผู้มีอัธยาศัยแก่กล้าให้ตรัสรู้โดยไม่เหลือ ทรงพรํ่าสอนชนที่เหลืออื่น ๆ แล้วเสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวก[๒๘] พระองค์ทรงละทิ้งสังขารทั้งปวงเหมือนงูลอกคราบเก่า ดังต้นไม้สลัดใบเก่า แล้วเสด็จปรินิพพานเหมือนไฟดับฉะนั้น[๒๙] พระชินวรเจ้าศาสดาพระนามว่าปทุมะเสด็จปรินิพพาน ณ ธัมมาราม พระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้น ๆ ฉะนี้แล

จบ ปทุมพุทธวงศ์ที่ ๘

๑๑. นารทพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระนารทพุทธเจ้า

{๑๐} [๑] สมัยต่อจากพระปทุมศาสดา มีพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์พระนามว่านารทะ เป็นบุคคลผู้ไม่มีใครเปรียบเสมอ[๒] พระองค์เป็นพระเชษฐโอรสที่โปรดปรานของพระเจ้าจักรพรรดิ ทรงสวมใส่อาภรณ์แก้วมณีเสด็จไปยังพระราชอุทยาน[๓] ในพระราชอุทยานนั้น มีต้นไม้ใหญ่แผ่กิ่งก้านสวยงาม พระองค์เสด็จถึงท่ามกลางพระราชอุทยานนั้น แล้วประทับนั่งภายใต้ต้นอ้อยช้างใหญ่[๔] ณ ที่นั้น เกิดพระญาณอันประเสริฐไม่มีที่สุด เปรียบด้วยวิเชียร ทรงพิจารณาสังขารทั้งเปิดเผยทั้งปกปิดด้วยพระญาณนั้น[๕] ทรงลอยกิเลสทั้งปวงโดยไม่เหลือ ณ ที่นั้น ทรงบรรลุพระโพธิญาณทั้งสิ้นและพระพุทธญาณ ๑๔ ครั้ง

[๖] ครั้นทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณแล้วทรงประกาศพระธรรมจักรธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๗] เมื่อพระมหามุนีทรงปราบนาคราชตัวโตเท่าเรือโกลนขนาดใหญ่ ได้ทรงแสดงปาฏิหาริย์ให้เห็นในมนุษยโลกพร้อมด้วยเทวโลก[๘] ในการที่ทรงประกาศธรรมแก่เทวดาและมนุษย์ในกาลนั้น เทวดาและมนุษย์ ๙๐,๐๐๐ โกฏิข้ามความสงสัยทั้งปวงได้[๙] ในกาลเมื่อพระมหาวีรเจ้าตรัสสอนพระราชโอรสของพระองค์ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่เทวดาและมนุษย์ ๘๐,๐๐๐โกฏิ[๑๐] พระนารทะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงมีการประชุมพระสาวก ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ พระสาวกมาประชุมกันจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๑๑] ครั้งที่ ๒ ในคราวเมื่อพระพุทธเจ้าทรงประกาศพระพุทธคุณ พร้อมด้วยเหตุ พระสาวกผู้ปราศจากมลทินมาประชุมกันจำนวน ๙๐,๐๐๐ โกฏิ[๑๒] ครั้งที่ ๓ ในคราวที่เวโรจนนาคราชถวายทานแด่พระศาสดา พระสาวกชินบุตรมาประชุมกันจำนวน ๘๐,๐๐๐ โกฏิ[๑๓] สมัยนั้น เราเป็นชฏิลผู้มีตบะอันรุ่งเรือง ถึงที่สุดในอภิญญา ๕ เหาะไปในอากาศได้

[๑๔] แม้ในกาลนั้น เราก็ถวายข้าวและน้ำให้พระศาสดาเสวยพร้อมด้วยพระสงฆ์และบริวารจนเพียงพอแล้ว ได้บูชาด้วยไม้จันทน์[๑๕-๑๖] แม้พระนารทศาสดาพระนายกของโลกพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เราในกาลนั้นว่า "ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก... ข้ามแม่น้ำใหญ่ฉะนั้น"[๑๗] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วมีใจยินดีอย่างยิ่ง อธิษฐานวัตรอย่างเลิศเพื่อบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป[๑๘] มีพระนครชื่อว่าธัญญวดี พระมหากษัตริย์พระนามว่าสุเทวะเป็นพระชนกของพระนารทะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าอโนมา[๑๙] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๙,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่ออชิตะ ๑ วิชิตะ ๑ อภิรามะ ๑----