๓. สัจจังกิรชาดก เล่ม ๒๗

๘. วรุณวรรค

๑. วรุณชาดก (๗๑)

ว่าด้วยการทำไม่ถูกขั้นตอน

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ได้ฟังการงานที่มาณพผู้เป็นศิษย์กระทำ ไม่ถูกขั้นตอน กล่าวสอนว่า){๗๑} [๗๑] กิจที่ควรทำก่อน ผู้ใดปรารถนาจะทำทีหลัง ผู้นั้นย่อมเดือดร้อน ในภายหลัง เหมือนมาณพหักไม้กุ่มฉะนั้น

๒. สีลวนาคชาดก (๗๒)

ว่าด้วยพญาช้างสีลวะถูกคนชั่วทำร้าย

(รุกขเทวดากล่าวในขณะที่คนชั่วนั้นกำลังถูกแผ่นดินสูบว่า)

{๗๒} [๗๒] ถ้าจะมีใครให้สมบัติในแผ่นดินทั้งหมดแก่คนอกตัญญูผู้จ้องหา ช่องทางอยู่เป็นนิจ ก็ทำให้เขาพอใจไม่ได้เลย

๓. สัจจังกิรชาดก (๗๓)

ว่าด้วยไม้ลอยนํ้าดีกว่าคนเนรคุณ

(พระฤๅษีโพธิสัตว์ไม่สะทกสะท้านในขณะที่ถูกตีว่า)

{๗๓} [๗๓] ได้ยินว่า นรชนบางพวกในโลกนี้ได้กล่าวความจริงไว้อย่างนี้ว่า ไม้ที่ลอยนํ้ายังจะดีกว่า แต่คนบางคน (ที่เนรคุณ) ไม่ดีเลย

๔. รุกขธัมมชาดก (๗๔)

ว่าด้วยการมีญาติมาก ๆ เป็นการดี

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์แสดงรุกขธรรมแก่พวกเทวดาว่า)

{๗๔} [๗๔] มีญาติมากเป็นการดี แม้ต้นไม้ที่เกิดขึ้นในป่าหลายต้นรวมกันมาก ๆ ก็เป็นการดี ต้นไม้ที่ขึ้นอยู่โดดเดี่ยว ถึงจะงอกงาม ใหญ่โตระดับเจ้าป่า ลมก็พัดให้โค่นล้มลงได้

๕. มัจฉชาดก (๗๕)

ว่าด้วยปลาขอฝน

(ปลาโพธิสัตว์เห็นความพินาศของหมู่ญาติ เพราะขาดนํ้า จึงทำ สัจจกิริยาร้องขอปัชชุนนเทวราชให้ช่วยทำให้ฝนตกลงมาว่า)

{๗๕} [๗๕] ข้าแต่ฝน ขอท่านจงตกลงมาเถิด ขอจงทำลายขุมทรัพย์ของ กาเสีย จงทำกาให้เศร้าโศก ขอจงช่วยปลดเปลื้องข้าพเจ้าและพวกญาติ ๆ ให้พ้นจากความเศร้าโศกด้วยเถิด

๖. อสังกิยชาดก (๗๖)

ว่าด้วยเมตตากรุณาทำให้ปลอดภัย

(พระฤๅษีโพธิสัตว์แสดงธรรมแก่พวกพ่อค้าเกวียนว่า)

{๗๖} [๗๖] เราไม่มีความระแวงในหมู่บ้าน ไม่มีภัยในป่า เราได้ขึ้นทาง ตรงด้วยเมตตาและกรุณาแล้ว